کاربر:Mastoorehh/صفحه تمرین

از اسلامیکال
پرش به ناوبری پرش به جستجو

زنان مقدس

۱. فاطمه‌معصومه ۲. هاجر ۳. آسیه ۴. مریم ۵. ساره ۶. بلقیس ۷. فاطمه بنت اسد

حرم حضرت معصومه در قدیم، قم

فاطمه معصومه (س)

حضرت معصومه (س) دختری ممتاز در خاندان عصمت و طهارت بود. شیعیان فاطمه معصومه (س) را بسیار بزرگ می‌دارند و برای زیارت ایشان در قم اهمیت بسیاری قائل هستند. در روایاتی که دربارهٔ حضرت معصومه (س) نقل می‌کنند از شفاعت وی برای شیعیان سخن گفته شده و بهشت را پاداش زیارت او دانسته‌اند.
وی در دوران حکومت عباسیان و در خلافت هارون‌الرشید، امین و مأمون زندگی می‌کرد.
حضرت معصومه (س) در همان سنین کودکی مواجه با مصیبت شهادت پدر گرامی خود در حبس هارون در شهر بغداد شد؛ لذا از آن پس به مدت۲۱ سال تحت سرپرستی امام رضا (ع) بودند؛ زیرا امام کاظم علیه السلام در سال ۱۷۹ ه‍.ق به دستور هارون زندانی گشت و حضرت معصومه (ع) در آن زمان ۶ ساله بودند و تا زمان هجرت امام رضا (ع) در سال ۲۰۰ ه‍. ق- تحت کفالت حضرت بودند.
وی ازدواج نکرد و منابع در علت این امر، تحلیل‌هایی را از جمله وصیت پدر، نبود هم‌کفو، و مبارزه با دست خلافت عنوان کرده‌اند.

زادهٔ ۱ ذی‌القعده ۱۷۳ ه‍.ق - مدینه

در گذشت ۱۰ ربیع‌الثانی ۲۰۱ ه‍.ق - قم، ایران

مدفن حرم حضرت معصومه، قم

دیگرنام‌ها فاطمه ستی، معصومه

والدین موسی کاظم، هفتمین امام شیعیان ۱۲ امامی (پدر)، نجمه خاتون (مادر)

خویشاوندان علی بن موسی، احمد بن موسی (برادران)

خانواده بنی‌هاشم

عنوان معصومه، کریمه اهل بیت، اخت الرضا، راضیه، مرضیه (بانوی خشنود خدا و مورد رضای او)، معصومه، تقیه (پرهیزگار)، نقیه، رشیده (حد یافته)، طاهره (پاکیزه)، ستّی، حمیده (ستوده)، سیده نساء العالمین (سرور زنان عالم)

زمانی که برادرش علی بن موسی الرضا پس از انتصاب به ولایتعهدی مأمون از مدینه به مرو برده شد، فاطمه معصومه پس از ساوه، به سمت قم عزیمت کرده و هفده روز بعد، در قم درگذشت و در باغ بابلان به خاک سپرده شد
حرم حضرت معصومه، قم

نام

ابن‌جوزی برای موسی کاظم، چهار دختر ذکر می‌کند که نام همگی آنان فاطمه است.

اما قرشی در حیات امام موسی بن جعفر، فاطمه را نام دو تن از دختران موسی کاظم می‌داند که یکی از آنها به فاطمه صغری و دیگری به فاطمه یا فاطمه کبری - که همان فاطمه معصومه است - شهرت داشته است.

ربیعی نیز نام چهار دختر موسی کاظم را، فاطمه صغری، فاطمه وسطی، فاطمه کبری و فاطمه گزارش می‌کند.

حمدالله‌مستوفی نیز از سه دختر با نام فاطمه برای موسی کاظم یاد می‌کند که یکی از آنها به <فاطمه ستی> را مدفون در قم گزارش می‌کند. بنابر این گزارش‌ها نام اصلی این دختر، فاطمه است.

القاب

به گزارش منابع شیعه، لقب‌هایی که برای فاطمه بنت موسی الکاظم نقل شده است عبارتند از:

اخت الرضا، راضیه، مرضیه، معصومه، تقیه، نقیه، رشیده، طاهره، ستّی، حمیده و سیده.

مشهورترین لقب وی، معصومه است که علی بن موسی الرضا او را به این لقب خوانده است؛ در حدیثی از علی بن موسی الرضا آمده است که («من زار المعصومة بقم کمن زارنی5[۱]؛ هرکس معصومه را در قم زیارت کند، مانند کسی است که مرا زیارت کرده است). منابع شیعه این حدیث را مربوط به بعد از شنیدن خبر مرگ فاطمه معصومه توسط رضا دانسته‌اند. بر اساس گزارش دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، احتمالاً لقب معصومه در دوره حکومت جهانشاه قراقویونلو به کثرت برای فاطمه معصومه استعمال شده است.

(کریمه اهل بیت) یکی دیگر از القابی است که منبع روایت آن به دیدار یکی از امامان شیعه توسط سید محمود مرعشی نجفی در خواب بر می‌گردد.

(ستی) نیز واژه ای عربی است که معنای آن بانو و خانم است.

تبار

پدر بزرگ فاطمه‌معصومه، ابوعبدالله جعفر بن محمد صادق (ربیع الاول ۸۳--۲۵ شوال ۱۴۸) است که به رئیس مذهب جعفری شناخته می‌شود.

پدر وی، موسی بن جعفر(۲۰ ذی الحجه ۱۲۸--۲۵ رجب ۱۸۳ ه‍.ق) ملقب به موسی کاظم و امام هفتم شیعیان امامیه است.

نجمه خاتون مادر فاطمه معصومه، برده‌ای از مغرب یا شمال آفریقا بود کل خریداری و آزاد شد تا به ازدواج موسی کاظم دربیاید.

از آنجا که یکی از القاب او خَیزُران مَرسِیَّه است، قائمی گزارش می‌دهد که عده‌ای احتمال داده‌اند وی اهل جزیره مارسی در جنوب فرانسه بوده است؛ و در مقابل از آنجا که وی به شَقرَاء نُوبِیَّه نیز لقب گرفته است، برخی دیگر احتمال داده‌اند که او اصالتاً اهل شهر نوبه در شمال آفریقاست.

برای وی نام‌های دیگری چون تکتم، اروی، سمان، سکن، سکنی نیز گزارش شده است، بنابر روایتی که صدوق، محدث شیعه، در عیون اخبار الرضا گزارش می‌کند، نجمه، کنیز حمیده مصفاه بود که به عقد موسی الکاظم درآمد، برای فاطمه معصومه نوزده برادر و ۱۸ خواهر گزارش شده است.

علی بن موسی الرضا، یکی از برادرانش، امام هشتم شیعیان دوازده امامی است.

در روز قیامت حق شفاعت از سوی خداوند به کسانی داده می‌شود که به مرتبه عالی از قرب الهی و بندگی خالصانه پروردگار رسیده باشند از جمله کسانی که به شفیعه بودنش در روایات و آثار دینی تصریح شده است فاطمه معصومه (س) است.

همانا دو تن از بانوان خاندان رسول مکرم (ص) هم شفاعت گسترده‌ای دارند که بسیار وسیع و جهان شمول است:

  1. خانون محشر، صدیقه اطهر، حضرت فاطمه (ع)
  2. شفیعه روز جزا، حضرت معصومه (س)

در متن زیارتنامه حضرت - که از امام رضا (ع) روایت شده است- نیز به مقام شفاعت وی تصریح شده است.

ای فاطمه (معصومه) برای من در بهشت شفاعت کن که تو را در پیشگاه خداوند منزلت بزرگی است.[۲][۳]

امام صادق (ع) می‌فرمایند

قم کوفهٔ کوچک ماست. برای بهشت هشت در است که سه در آن به سوی قم است. زنی در قم وفات می‌کند که از اولاد من و نامش فاطمه است. در روز قیامت با شفاعت او تمام شیعیان من وارد بهشت می‌شوند[۴].[۵]

منابع

  1. ریاحین الشریعه. ج. ۵. ص. ۳۵.
  2. مفاتیح الجنان. ج. ۱. ص. ۸۵۶.
  3. «زندگی‌نامه حضرت معصومه، از تولد تا وفات».
  4. جامع الاحادیث الشیعه. ج. ۱۲. ص. ۶۱۷.
  5. بحارالانوار. ج. ۵۷. ص. ۲۲۸.