محمدباقر صدر

سید محمد باقر صدر (یا شهید صدر)، از پیشگامان نظریه‌پردازی اسلامی در عرصه علوم انسانی و اجتماعی بود. او جزو افرادی بود که تلاش کرد جواب جدید به مسائل جدید اسلام در دنیای مدرن دهد، نه پاسخ‌های جدید غیر اسلامی و نه پاسخ‌های قدیمی اسلامی که مربوط به مسائل دیگر بود.

از جمله مهم‌ترین آثار او دو کتاب «اقتصادنا» و «فلسفتنا» بود که با تدوینی منسجم و آسان و قابل فهم برای دانشجویان، دو خاکریز قوی در مقابل هجوم مادیون و خصوصاً مارکسیست‌ها در زمینه اقتصاد و فلسفه بود.

نظرات

فقه

شهید صدر در فقه به آنچه پیشینیان گفته بودند بسنده نکرده و بر این باور بود که تحقیقات فقهی باید نیازهای روز را برآورده کنند. مثلاً در مورد الکل بدست آمده از چوب، این دیدگاه را برگزیده که مستی آور و نجس نیست و برای اثبات این مطلب در رابطه با ترکیبات شیمیایی الکل بحث می‌کند. او آن بخش از نظریات علمی را که از مرحلهٔ فرضشیه گذشته و به اثبات رسده باشد را می‌پذیرد.

او در نظر داشت فقه را وارد اجتماع کند، ولی تقسیم‌بندی رایج فقه (عبادات، عقود، ایقاعات و احکام) را برای این منظور نارسا می‌دانست، چون بیشتر به بعد فردی نظر داشت تا بعد اجتماعی. در این راستا فقه را به چهار دسته کلی تقسیم‌بندی می‌کند:

1. عبادات
2. اموال
3. سلوک و آداب شخصی
4. سلوک و آداب عمومی و حکومتی

منابع

• رحیم‌پور ازغدی، حسن (۱۳۹۵). «شهید صدر از فاتحان نظریه‌پردازی در حوزه علوم انسانی با رویکرد اسلامی در دوره جدید». علوم انسانی اسلامی صدرا (۱۷).
• ذاکری، علی‌اکبر (۱۳۷۶). «دیدگاه‌های فقهی شهید آیة الله صدر». حوزه (۷۹-۸۰).