ملاصدرا: تفاوت میان نسخهها
پرش به ناوبری
پرش به جستجو
جزبدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۲۸: | خط ۲۸: | ||
|امضا= | |امضا= | ||
|تاریخ درگذشت=۱۰۴۵ قمری (۱۶۴۰ میلادی)}} | |تاریخ درگذشت=۱۰۴۵ قمری (۱۶۴۰ میلادی)}} | ||
''' | '''صدرالدین محمد بن ابراهیم شیرازی''' (معروف به '''ملاصدرا''' و '''صدرالمتألهین''') (۹۷۹ هـ.ق. - وفات ۱۰۴۵ هـ. ق) از بزرگترین فیلسوفان و حکمای اسلامی در سدهٔ یازدهم هجری و بنیانگذار مکتب [[حکمت متعالیه]] بود. | ||
== زندگی == | |||
ملاصدرا (متولد ۹۷۹ هـ.ق. - وفات ۱۰۴۵ هـ. ق)، از [[فیلسوف|فیلسوفانی]] است که تلاش کرد تا [[فلسفه]] را از چارچوب تفکر [[فلسفه ارسطویی|ارسطویی]] و [[فلسفه یونانی|یونانی]] رهایی بخشیده و آن را در چارچوب [[فطرت|فطرت انسانی]] و [[عرفان اسلامی|عرفان]] و [[حکمت اسلامی]] (براساس [[قرآن]] و [[حدیث]]) مجدد پایهگذاری کند.{{پنک|خامنهای|۱۳۷۴|ص=۲۲}} | |||
صدرا پسر خواجه ابراهیم، کودکی و نوجوانی خود را در خانواده و محیطی مرفّه گذراند. تولد او در [[شیراز]] و به سال ۹۷۹ مصادف با دوران فرمانداری شاهزاده [[محمدمیرزا صفوی]] بوده است که چند سال بعد (یعنی در [[رمضان]] ۹۸۵ هـ. ق) به سلطنت رسید و به جای [[شاه اسماعیل دوم]] نشست. پدر صدرا احتمالاً وزیر محمدمیرزای خدابنده بوده است.{{پنک|خامنهای|۱۳۷۴|ص=۲۲}} | صدرا پسر خواجه ابراهیم، کودکی و نوجوانی خود را در خانواده و محیطی مرفّه گذراند. تولد او در [[شیراز]] و به سال ۹۷۹ مصادف با دوران فرمانداری شاهزاده [[محمدمیرزا صفوی]] بوده است که چند سال بعد (یعنی در [[رمضان]] ۹۸۵ هـ. ق) به سلطنت رسید و به جای [[شاه اسماعیل دوم]] نشست. پدر صدرا احتمالاً وزیر محمدمیرزای خدابنده بوده است.{{پنک|خامنهای|۱۳۷۴|ص=۲۲}} | ||
او در فلسفه و [[کلام]] تبحر داشت و در [[حدیث]] و [[تفسیر قرآن]] نیز مهارت یافت. وی نزد استادانی چون [[شیخ بهایی]]، [[میرداماد]] و [[میرفندرسکی]] به تحصیل پرداخت.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=صدرا}}</ref> | |||
ملاصدرا بعدها خود به تدریس فلسفه و معارف اسلامی پرداخت و گروهی از اندیشمندان نزد او پرورش یافتند که از مشهورترین آنان [[ملا محسن فیض کاشانی]] و [[عبدالرزاق لاهیجی]] بودند.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=صدرا}}</ref> | |||
وی در طول زندگی خود چندین بار پیاده به [[حج]] رفت و بنا بر گزارشها هفت بار این سفر را انجام داد. در آخرین سفر حج، در سال ۱۰۵۰ق در [[بصره]] درگذشت و در همانجا به خاک سپرده شد.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=صدرا}}</ref> | |||
== آثار == | |||
از ملاصدرا آثار فراوانی در فلسفه، کلام، تفسیر و معارف اسلامی بر جای مانده است که از مهمترین آنها میتوان به این موارد اشاره کرد:<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=صدرا}}</ref> | |||
* ''الاسفار الاربعة'' | |||
* ''اتحاد العاقل و المعقول'' | |||
* ''اتصاف الماهیة بالوجود'' | |||
* ''اسرار الآیات و انوار البینات'' | |||
* ''اکسیر العارفین فی معرفة طریق الحق و الیقین'' | |||
* ''الامامة'' | |||
* ''بدء وجود الانسان'' | |||
* ''التصور و التصدیق'' | |||
* ''تفسیر آیة الکرسی'' | |||
* ''تفسیر آیة النور'' | |||
* ''تفسیر آیات و سورههایی از قرآن'' از جمله سورههای اعلى، سجده، بقره (تا آیهٔ «کونوا قردة خاسئین»)، جمعه، حدید، زلزال، ضحی، طارق، طلاق، فاتحه، واقعه و یس | |||
* ''الجبر و التفویض'' | |||
* ''حاشیه بر الهیات شفا'' | |||
* ''حاشیه بر تجرید خواجه'' | |||
* ''حاشیه بر تفسیر بیضاوی'' | |||
* ''حاشیه بر رواشح سماویة میرداماد'' | |||
* ''حاشیه بر روضة الشهید (شرح لمعه)'' | |||
* ''حاشیه بر شرح تجرید قوشچی'' | |||
* ''حاشیه بر شفا ابنسینا'' | |||
* ''حدوث العالم'' | |||
* ''الحشر'' | |||
* ''الحکمة العرشیه'' | |||
* ''رسائل'' (مجموعهای شامل چند رساله) | |||
* ''شرح اصول کافی'' | |||
* ''شرح حکمة الاشراق'' | |||
* ''شرح الهدایة الاثیریة'' | |||
* ''الشواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیة'' | |||
* ''القواعد الملکوتیة'' | |||
* ''کسر اصنام الجاهلیة'' | |||
* ''المبدأ و المعاد'' | |||
* ''المسائل القدسیة'' | |||
* ''المشاعر'' | |||
* ''مفاتیح الغیب'' | |||
== پانویس == | == پانویس == | ||
=== ارجاعات === | === ارجاعات === | ||
{{ | {{پانویس|۲|اندازه=ریز}} | ||
=== منابع === | === منابع === | ||
{{ | * {{یادکرد دانشنامه|نام=عباسعلی|نام خانوادگی=اختری|مقاله=صدرا|دانشنامه=[[دایرةالمعارف جامع اسلامی]]|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}} | ||
* {{یادکرد ژورنال | ژورنال = خردنامه صدرا | تاریخ = 1374 | شماره = 1 | عنوان = نگاهی به زندگی، شخصیت و مکتب صدر المتألهین | نام = سیّد محمّد | نام خانوادگی = خامنهای}} | * {{یادکرد ژورنال | ژورنال = خردنامه صدرا | تاریخ = 1374 | شماره = 1 | عنوان = نگاهی به زندگی، شخصیت و مکتب صدر المتألهین | نام = سیّد محمّد | نام خانوادگی = خامنهای}} | ||
{{فلسفه اسلامی}} | {{فلسفه اسلامی}} | ||
نسخهٔ کنونی تا ۱۶ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۲:۵۶
| ملاصدرا | |
|---|---|
| نام در زمان تولد | صدرالدین محمد بن ابراهیم قوام شیرازی |
| متولد | ۹ جمادیالاول ۹۷۹ قمری (۱۵۷۱ میلادی) شیراز، ایران |
| وفات | ۱۰۴۵ قمری (۱۶۴۰ میلادی) بصره، عراق |
| آرامگاه | نجف |
| دیگر نامها | صدرالمتألهین - ملاصدرا |
| فرزندان | ابراهیم شیرازی ام کلثوم. زبیده. نظام الدین. معصومه |
| حیطه | فلسفه و عرفان اسلامی |
| مکتب | حکمت متعالیه |
| استادان | شیخ بهائی، میرفندرسکی و میرداماد |
| شاگردان | فیض کاشانی، عبدالرزاق لاهیجی و حسین تنکابنی و ملامحمد آقاجانی |
ایدههای چشمگیر | اصالت وجود، تشکیک در وجود، حرکت جوهری |
تأثیرگرفته از | |
صدرالدین محمد بن ابراهیم شیرازی (معروف به ملاصدرا و صدرالمتألهین) (۹۷۹ هـ.ق. - وفات ۱۰۴۵ هـ. ق) از بزرگترین فیلسوفان و حکمای اسلامی در سدهٔ یازدهم هجری و بنیانگذار مکتب حکمت متعالیه بود.
زندگی
ملاصدرا (متولد ۹۷۹ هـ.ق. - وفات ۱۰۴۵ هـ. ق)، از فیلسوفانی است که تلاش کرد تا فلسفه را از چارچوب تفکر ارسطویی و یونانی رهایی بخشیده و آن را در چارچوب فطرت انسانی و عرفان و حکمت اسلامی (براساس قرآن و حدیث) مجدد پایهگذاری کند.[۱]
صدرا پسر خواجه ابراهیم، کودکی و نوجوانی خود را در خانواده و محیطی مرفّه گذراند. تولد او در شیراز و به سال ۹۷۹ مصادف با دوران فرمانداری شاهزاده محمدمیرزا صفوی بوده است که چند سال بعد (یعنی در رمضان ۹۸۵ هـ. ق) به سلطنت رسید و به جای شاه اسماعیل دوم نشست. پدر صدرا احتمالاً وزیر محمدمیرزای خدابنده بوده است.[۱]
او در فلسفه و کلام تبحر داشت و در حدیث و تفسیر قرآن نیز مهارت یافت. وی نزد استادانی چون شیخ بهایی، میرداماد و میرفندرسکی به تحصیل پرداخت.[۲]
ملاصدرا بعدها خود به تدریس فلسفه و معارف اسلامی پرداخت و گروهی از اندیشمندان نزد او پرورش یافتند که از مشهورترین آنان ملا محسن فیض کاشانی و عبدالرزاق لاهیجی بودند.[۳]
وی در طول زندگی خود چندین بار پیاده به حج رفت و بنا بر گزارشها هفت بار این سفر را انجام داد. در آخرین سفر حج، در سال ۱۰۵۰ق در بصره درگذشت و در همانجا به خاک سپرده شد.[۴]
آثار
از ملاصدرا آثار فراوانی در فلسفه، کلام، تفسیر و معارف اسلامی بر جای مانده است که از مهمترین آنها میتوان به این موارد اشاره کرد:[۵]
- الاسفار الاربعة
- اتحاد العاقل و المعقول
- اتصاف الماهیة بالوجود
- اسرار الآیات و انوار البینات
- اکسیر العارفین فی معرفة طریق الحق و الیقین
- الامامة
- بدء وجود الانسان
- التصور و التصدیق
- تفسیر آیة الکرسی
- تفسیر آیة النور
- تفسیر آیات و سورههایی از قرآن از جمله سورههای اعلى، سجده، بقره (تا آیهٔ «کونوا قردة خاسئین»)، جمعه، حدید، زلزال، ضحی، طارق، طلاق، فاتحه، واقعه و یس
- الجبر و التفویض
- حاشیه بر الهیات شفا
- حاشیه بر تجرید خواجه
- حاشیه بر تفسیر بیضاوی
- حاشیه بر رواشح سماویة میرداماد
- حاشیه بر روضة الشهید (شرح لمعه)
- حاشیه بر شرح تجرید قوشچی
- حاشیه بر شفا ابنسینا
- حدوث العالم
- الحشر
- الحکمة العرشیه
- رسائل (مجموعهای شامل چند رساله)
- شرح اصول کافی
- شرح حکمة الاشراق
- شرح الهدایة الاثیریة
- الشواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیة
- القواعد الملکوتیة
- کسر اصنام الجاهلیة
- المبدأ و المعاد
- المسائل القدسیة
- المشاعر
- مفاتیح الغیب
پانویس
ارجاعات
منابع
- اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «صدرا». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.
- خامنهای، سیّد محمّد (۱۳۷۴). «نگاهی به زندگی، شخصیت و مکتب صدر المتألهین». خردنامه صدرا (۱).
ردهها:
- ملاصدرا
- اسلامشناسان صفوی
- اسلامشناسان مسلمان سده ۱۷ (میلادی)
- اسلامشناسان مسلمان شیعه
- اسلامشناسان
- افراد سلسله صفوی
- اگزیستانسیالیستها
- اگزیستانسیالیسم دینی
- اهالی ایران در سده ۱۶ (میلادی)
- اهالی ایران در سده ۱۷ (میلادی)
- اهالی ایران صفوی در سده ۱۶ (میلادی)
- اهالی شیراز
- خاکسپاریها در حرم امام علی
- دانشمندان و فقیهان دوره صفویان
- دانشآموختگان مدرسه التفاتیه
- درگذشتگان ۱۶۴۰ (میلادی)
- روحانیان شیعه اهل ایران
- روحانیان شیعه اهل شیراز
- زادگان ۱۵۷۱ (میلادی)
- زادگان ۹۸۰
- زادگان دهه ۱۵۷۰ (میلادی)
- شاگردان میرداماد
- صوفیان اهل ایران
- عالمان شیعه
- فقیهان شیعه دوازدهامامی
- فیلسوفان اسلامی
- فیلسوفان اهل ایران
- فیلسوفان تاریخ
- فیلسوفان روانشناسی
- فیلسوفان شیعه دوازدهامامی
- فیلسوفان فارسیزبان
- فیلسوفان مسلمان
- متافیزیکپژوهان
- نویسندگان مرد اهل ایران