صحف ابراهیم

صُحُف ابراهیم به نوشته‌ها یا صحیفه‌هایی گفته می‌شود که بنابر منابع اسلامی از سوی خداوند بر ابراهیم، پیامبر الهی، نازل شده است. در قرآن نیز از این صحیفه‌ها یاد شده و از آنها با عنوان «صحف ابراهیم» نام برده شده است.

معناشناسی

صحف ابراهیم (عربی: صحف إبراهيم) نامی است که در دو سوره از سوره‌های دوره اول مکی قرآن به کتاب نازل شده بر ابراهیم داده شده است. ژنو گوبیلو اعتقاد دارد منظور از «صحف ابراهیم»، در واقع همان عهد ابراهیم، یکی از متون متاخر یهودی که به ابراهیم نسبت داده شده، است. همچنین به عقیدهٔ برخی، صحف ابراهیم اشاره به کتاب «سفر یتصیرا» دارد که کابالیست‌ها آن را به ابراهیم نبی نسبت می‌دهند. در سمت دیگر، دوو گوتاین می‌گوید محمد دچار اشتباه شده و احتمالاً در سال‌های بعدی تبلیغ خود، پی برده که کتابی به ابراهیم منسوب نیست.

در منابع اسلامی

در روایتی از پیامبر اسلام نقل شده است که خداوند بیست صحیفه بر ابراهیم نازل کرد و محتوای آنها بیشتر شامل پندها و اندرزهای اخلاقی بوده است. در برخی نقل‌ها آمده است که در این صحیفه‌ها خطاب به صاحبان قدرت گفته شده است که خداوند آنان را برای گردآوردن مال دنیا توانمند نساخته، بلکه برای برپاداشتن عدالت و گرفتن حق مظلوم از ظالم برگزیده است، زیرا خداوند فریاد مظلوم را نادیده نمی‌گیرد، حتی اگر آن مظلوم کافر باشد. همچنین در روایتی دیگر از مضامین این صحیفه‌ها چنین نقل شده است که بر انسان عاقل، اگر عقل خود را مغلوب هوای نفس نکرده باشد، شایسته است روز خود را به چهار بخش تقسیم کند: بخشی برای راز و نیاز با خدا، بخشی برای محاسبهٔ نفس، بخشی برای اندیشه دربارهٔ نعمت‌ها و آفرینش الهی، و بخشی برای بهره‌مندی از لذت‌های حلال؛ زیرا این بخش آخر او را در انجام سه بخش دیگر یاری می‌دهد. در این پندها همچنین سفارش شده است که انسان خردمند به زمان خود آگاه باشد، به وظایف خویش بپردازد و زبان خود را نگاه دارد.

پانویس

منابع

• اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «صحف ابراهیم». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.