خضر
خضر در منابع اسلامی پیامبری دانسته شده است که به دعوت به توحید مأمور بود و به سبب سبز شدن زمین یا چوب خشک زیر پایش «خضر» نام گرفت. مشهورترین روایت دربارهٔ او ماجرای همراهی موسی با وی است که در آن خضر کارهایی انجام میدهد که حکمت آنها فراتر از فهم ظاهری موسی است. در برخی روایات نیز آمده است که خضر از آب حیات نوشیده و تا پایان جهان زنده است و در موسم حج و در میان حاجیان حضور مییابد.
نام و نسب
نام او را خضر گزارش کردهاند و در منابع اسلامی به خضر نبی یا خضر پیامبر مشهور است. نسب او را تالیا بن ملکان بن عابر بن ارفخشد بن سام بن نوح دانستهاند.[۱]
زندگی
خضر در منابع اسلامی از پیامبران دانسته شده است که خداوند او را برای دعوت مردم به یکتاپرستی، ایمان به پیامبران و پذیرش کتابهای آسمانی فرستاد. در روایات، معجزه او چنین نقل شده است که هرگاه بر چوبی خشک یا زمینی بیگیاه مینشست، آن چوب یا زمین سبز میشد و از همین رو او را «خضر» به معنای سبز و سرسبز نامیدهاند.[۲]
داستان خضر و موسی
در داستانی که ریشه آن در آیات قرآن نیز آمده است، پس از آنکه موسی بن عمران به پیامبری برگزیده شد و تورات بر او نازل گردید، گمان برد که داناترین انسان روی زمین است. خداوند برای آگاه کردن او از وجود دانشی فراتر از دانستههایش، جبرئیل را فرستاد تا به او خبر دهد که در محل تلاقی دو دریا بندهای از بندگان خدا زندگی میکند. موسی همراه یوشع بن نون به جستوجوی او رفت و خضر را در حال عبادت یافت و از او خواست که اجازه دهد مدتی همراهش باشد تا از دانش او بیاموزد. خضر به موسی گفت که او توان شکیبایی در برابر کارهای وی را نخواهد داشت، زیرا هر یک از آن دو بر نوعی از دانش گماشته شدهاند. با این حال، با شرط آنکه موسی دربارهٔ کارهای او پرسش نکند تا خود توضیح دهد، با همراهی موسی موافقت کرد. در این سفر، خضر کارهایی انجام داد که برای موسی شگفتآور بود: کشتیای را که بر آن سوار بودند سوراخ کرد و نوجوانی را کشت. موسی هر بار اعتراض کرد و خضر یادآوری نمود که پیشتر گفته بود موسی بر کارهای او شکیبا نخواهد بود. این داستان در منابع اسلامی به عنوان نمونهای از تفاوت میان دانش ظاهری و حکمتی که از سوی خدا الهام میشود نقل شده است.[۳]
در روایات اسلامی همچنین سخنانی از خضر خطاب به موسی نقل شده است، از جمله اینکه انسان نباید کسی را به سبب گناه سرزنش کند، و محبوبترین حالات نزد خداوند میانهروی در توانگری، گذشت در هنگام قدرت و مدارا با بندگان خدا است. در روایتی از علی بن موسی الرضا نیز آمده است که خضر از آب حیات نوشیده و تا زمان نفخه صور زنده خواهد بود؛ گفته شده است که او گاه نزد اولیای الهی میآید و در موسم حج حضور مییابد و برای مؤمنان دعا میکند.[۴]
پانویس
ارجاعات
منابع
- اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «خضر پیامبر». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.