شیخ صدوق

شیخ صدوق
شیخ صدوق
اطلاعات شخصی
نام کامل	محمد بن علی بن بابَوَیْهِ قمی
لقب	شیخ صَدوُق اِبنِ بابَوَیْه
نسب	ابوجعفر محمد بن علی بن حسین بن موسی بن بابویه قمی
زاده	۳۰۶ قم، ایران
درگذشته	۳۸۱ شهر ری، ایران
مدفن	حرم قبرستان ابن‌بابویه ۳۵°۳۵′۶٫۰۲″ شمالی ۵۱°۲۶′۹٫۲۳″ شرقی
محل زندگی	قم، شهر ری، مشهد، بلخ
محل تحصیل	قم، شهر ری، مشهد
اطلاعات آموزشی
استادان	محمد بن حسن ولید قمی احمد بن علی بن ابراهیم قمی علی بن محمد قزوینی جعفر بن محمد بن شاذان و …
تألیفات	من لایحضره الفقیه علل‌الشرایع کمال‌الدین و تمام‌النعمة التوحید خصال

محمد بن علی بن حسین بن بابویه قمی (معروف به شیخ صدوق و ابوجعفر صدوق) از بزرگ‌ترین محدثان شیعه در سدهٔ چهارم هجری و از عالمان برجستهٔ قم بود.

نام و نسب

ابوجعفر علی بن حسین بن موسی بن بابویه قمی معروف به شیخ صدوق، از فقاء و محدثین فرقه امامیه در قم، ری و خراسان بود و در آن ناحیه جایگاه و احترام بالایی داشت.

زندگی

محمد بن علی بن حسین بن بابویه در قم زاده شد. در منابع شیعه آمده است که تولد او به دعای امام مهدی نسبت داده شده و توقیعی از آن حضرت در شأن او نقل شده است. تاریخ تولد او در منابع ضبط نشده، اما می‌توان گفت که قبل از ۳۱۱ هجری قمری متولد شده بود.

وی نزد استادان بسیاری به تحصیل پرداخت. از مهم‌ترین استادان او پدرش علی بن حسین بن بابویه قمی و محمد بن حسن بن ولید بودند و شمار استادان او را نزدیک به دویست تن ذکر کرده‌اند.

شیخ صدوق عمر خود را در گردآوری، تدوین و نقل احادیث شیعه صرف کرد و شمار تألیفات او را تا حدود سیصد کتاب دانسته‌اند. او در جوانی به بغداد رفت و بزرگان دانشمندان شیعه در آن شهر از وی حدیث شنیدند. وی در علم حدیث جایگاهی بلند داشت و به احوال رجال حدیث و نقد اخبار آگاهی فراوان داشت.

از شاگردان او شیخ مفید بود. صدوق با برخی از فرمانروایان آل بویه و بزرگان شیعه روابط داشت و نزد آنان مورد احترام بود. گفته شده است که رکن‌الدوله دیلمی و وزیر او صاحب بن عباد او را گرامی می‌داشتند.

او سفری به بلخ برای دیدار ابوعبدالله نعمت، نقیب آن شهر، انجام داد و کتاب من لا یحضره الفقیه را به نام او تألیف کرد. همچنین کتاب عیون اخبار الرضا را به نام صاحب بن عباد نگاشت. شیخ صدوق در سال‌های پایانی عمر در ری اقامت داشت و در همان‌جا در سال ۳۸۱ق درگذشت.

آثار

از شیخ صدوق آثار فراوانی بر جای مانده است که برخی از مهم‌ترین آنها عبارت‌اند از:

• من لا یحضره الفقیه
• اکمال الدین
• الامالی
• عیون اخبار الرضا
• معانی الاخبار
• التوحید
• ثواب الاعمال
• علل الشرایع
• الخصال
• الاعتقادات

پانویس

منابع

• شیرازیان، جمال الدین (۱۳۴۷). «شیخ صدوق». معارف اسلامی (۵).
• اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «صدوق». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.