مهیار دیلمی

مهیار دیلمی با نام اصلی ابوالحسن دیلمی (درگذشته ۴۲۸ق)، از شاعران برجسته عربی‌سرای ایرانی‌تبار در سده چهارم و پنجم هجری بود که به سبب نوآوری در معانی شعری و استواری سبک شناخته می‌شود. او در بغداد می‌زیست و دیوان شعرش از آثار مهم ادبیات عرب در آن دوره به‌شمار می‌آید.

زندگی

ابوالحسن یا ابوالحسین مهیار بن مرزویه، معروف به مهیار دیلمی، شاعر ایرانی‌الاصل عربی‌زبان بود. وی در اصل زردشتی بود و در سال ۳۹۴ق به دست محمد بن حسین موسوی، معروف به سید رضی، به اسلام گروید.

مهیار از نظر معانی شعری نوآور و از جهت سبک، نیرومند و استوار دانسته شده است. محمد بن حسن حر عاملی دربارهٔ او نوشته است که مهیار «جامع فصاحت عرب و معانی عجم» بود. مرتضی زبیدی نیز او را شاعر روزگار خود معرفی کرده و نوشته است که وی فارسی‌تبار و از ساکنان بغداد بود و در محله درب‌الرباح در ناحیه کرخ اقامت داشت و در همان‌جا به سال ۴۲۸ قمری درگذشت. در برخی تذکره‌ها از او با لقب «الکاتب» یاد شده است که احتمالاً به سبب اشتغال او در دوره‌ای به کار کتابت در دیوان بوده است.

ابهامات زندگی

بر اساس گزارش برخی پژوهشگران، از جمله هارت (Huart)، محل تولد مهیار در ناحیه دیلم در جنوب گیلان و در ساحل دریای خزر بوده است و بعدها برای انجام کارهای ترجمه به بغداد فراخوانده شد. در منابع همچنین آمده است که مهیار به تشیع گرایش داشته و برخی او را از غالیان شیعه دانسته‌اند؛ این داوری عمدتاً بر پایه اشعاری است که در آن‌ها به برخی صحابه انتقاد کرده است.

آثار

دیوان اشعار مهیار در چهار جلد منتشر شده است. همچنین علی الفلال پژوهشی دربارهٔ زندگی و شعر او با عنوان «مهیار الدیلمی و شعره» منتشر کرده است که به بررسی سبک و ویژگی‌های ادبی آثار او می‌پردازد.

پانویس

منابع

• اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «دیلمی». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.