نبرد صفین: تفاوت میان نسخهها
جزبدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۷ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۴۷: | خط ۴۷: | ||
| تلفات۲ = ۴۰٬۰۰۰ | | تلفات۲ = ۴۰٬۰۰۰ | ||
| پانویس = | | پانویس = | ||
}} | }}'''جنگ صفین''' از مهمترین جنگهای زمان [[علی بن ابی طالب|علی بن ابیطالب]] است که در محل [[صفین]] در مقابل [[معاویه]] صورت گرفت. معاویه که در زمان [[خلیفه دوم]] به ولایت [[شام]] منصوب شده بود، هنگامی که عزم راسخ علی بن ابیطالب را در عزل خویش دید به بهانه خونخواهی [[خلیفه سوم]] در صفین به نبرد با او پرداخت. | ||
'''جنگ صفین''' از مهمترین جنگهای زمان علی بن ابی طالب است که در محل صفین در مقابل معاویه صورت گرفت. معاویه که در زمان خلیفه دوم به ولایت شام منصوب شده بود، هنگامی که عزم راسخ علی بن | |||
== منطقه نبرد == | |||
صِفّین نام ناحیهای در غرب [[عراق]] در کنار رود [[فرات]]، میان [[رقه]] و [[بالس]] است. این محل به سبب وقوع [[جنگ صفین]] میان [[علی بن ابیطالب]] و [[معاویه بن ابیسفیان]] در سال ۳۷ق در تاریخ اسلام شهرت یافته است.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=صفین}}</ref> | |||
== | == رویدادها == | ||
{{ | جنگ صفین از مهمترین جنگهای زمان [[علی بن ابی طالب|علی بن ابیطالب]] است که در محل [[صفین]] در مقابل [[معاویه]] صورت گرفت. معاویه که در زمان [[خلیفه دوم]] به ولایت [[شام]] منصوب شده بود، هنگامی که عزم راسخ علی بن ابیطالب را در عزل خویش دید به بهانه خونخواهی [[خلیفه سوم]] در صفین به نبرد با او پرداخت. علی بن ابیطالب برای این مقابله از [[عراق]] به سوی شام حرکت کرد.{{پنک|پاک نیا تبریزی|۱۳۹۰|ص=۶}} | ||
== منابع == | از مهمترین وقایع این جنگ واقعه [[قرآن]] بر سر نیزه کردن سپاه معاویه است. هنگامی که معاویه که در شرف شکست بود و [[مالک اشتر]] در چند قدمی خیمه معاویه بود، [[عمرو عاص]] پیشنهاد قرآن بر سر نیزه کردن را به معاویه داد تا بدین شکل باعث فریب سپاه علی شوند.{{پنک|پاک نیا تبریزی|۱۳۹۰|ص=۱۶}} | ||
پس از پایان [[جنگ جمل]]، علی برای گرفتن بیعت از معاویه، [[جریر بن عبدالله بجلی]] را به شام فرستاد؛ اما معاویه که پیشتر مردم شام را برای مخالفت با علی آماده کرده بود، از بیعت خودداری کرد. گفته شده است که او برای تحریک افکار عمومی پیراهن خونآلود [[عثمان بن عفان]] و انگشتان بریدهٔ همسرش [[نائله]] را در مسجد دمشق آویخت و مردم را به خونخواهی عثمان فراخواند.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=صفین}}</ref> | |||
علی در اواخر سال ۳۶ق از [[کوفه]] به سوی شام حرکت کرد و در ۲۲ محرم سال ۳۷ق به صفین رسید. دو سپاه در این منطقه با یکدیگر روبهرو شدند و نبردی سخت میان آنان درگرفت. در آغاز، سپاه شام آب فرات را بر سپاه علی بست، اما نیروهای علی آب را بازپس گرفتند و با وجود این، علی اجازه نداد دشمن از آب محروم شود.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=صفین}}</ref> | |||
در طول نبرد، چند بار تلاشهایی برای صلح و گفتوگو صورت گرفت و فرستادگانی میان دو طرف رفتوآمد کردند، اما این کوششها نتیجهای دربر نداشت و جنگ ادامه یافت.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=صفین}}</ref> | |||
=== ماجرای حکمیت === | |||
در روزهای پایانی نبرد، هنگامی که سپاه علی به فرماندهی [[مالک اشتر]] پیشروی قابل توجهی داشت و به خیمهٔ معاویه نزدیک شده بود، سپاه شام به پیشنهاد [[عمرو بن عاص]] قرآنها را بر سر نیزهها برافراشتند و خواستار داوری قرآن شدند. گروهی از سپاه علی با مشاهدهٔ این صحنه خواستار توقف جنگ و پذیرش داوری شدند، با وجود آنکه علی این اقدام را نیرنگ دانست.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=صفین}}</ref> | |||
سرانجام با فشار گروهی از سپاهیان، جنگ متوقف شد و دو داور برای حل اختلاف تعیین گردیدند: از سوی شام عمرو بن عاص و از سوی عراق [[ابوموسی اشعری]]. در پیماننامهای مقرر شد که داوران بر اساس قرآن حکم کنند.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=صفین}}</ref> | |||
در نشست داوری که در [[دومة الجندل]] برگزار شد، ابوموسی اشعری اعلام کرد که هر دو طرف از خلافت کنار گذاشته شوند تا مسلمانان خود پیشوایی برگزینند؛ اما عمرو بن عاص پس از او برخاست و گفت که علی از خلافت خلع شده است و معاویه را به خلافت منصوب کرد. این اقدام موجب اختلافات تازهای در میان مسلمانان شد.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=صفین}}</ref> | |||
== تلفات == | |||
گزارشها دربارهٔ شمار کشتهشدگان متفاوت است؛ در برخی منابع حدود ۹۰ هزار نفر و در برخی دیگر حدود ۷۰ هزار نفر ذکر شده است که بخشی از آنان از سپاه کوفه و بخشی از سپاه شام بودند.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=صفین}}</ref> | |||
== پیامدها == | |||
پس از پایان نبرد و بازگشت سپاه علی به کوفه، در میان نیروهای او اختلاف پدید آمد. گروهی پذیرش حکمیت را نادرست دانستند و از سپاه جدا شدند؛ اختلافی که بعدها به شکلگیری جریان [[خوارج]] انجامید.<ref>{{پک|اختری|۱۳۹۰|ک=دایرةالمعارف جامع اسلامی|ف=صفین}}</ref> | |||
== پانویس == | |||
=== ارجاعات === | |||
{{پانویس|۲|اندازه=ریز}} | |||
=== منابع === | |||
{{آغاز منابع}} | {{آغاز منابع}} | ||
* {{یادکرد ژورنال | ژورنال = مبلغان | عنوان = آزمون بصیرت در جنگ صفین | نام = عبدالکریم | نام خانوادگی = پاک نیا تبریزی | تاریخ = 1390 | شماره = 148}} | * {{یادکرد ژورنال | ژورنال = مبلغان | عنوان = آزمون بصیرت در جنگ صفین | نام = عبدالکریم | نام خانوادگی = پاک نیا تبریزی | تاریخ = 1390 | شماره = 148}} | ||
* {{یادکرد دانشنامه|نام=عباسعلی|نام خانوادگی=اختری|مقاله=صفین|دانشنامه=[[دایرةالمعارف جامع اسلامی]]|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}} | |||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
{{درجهبندی|نیازمند پیوند=بله|نیازمند رده=بله|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامهها=تاحدودی}} | |||
{{علی بن ابیطالب-افقی}} | {{علی بن ابیطالب-افقی}} | ||
| خط ۶۵: | خط ۹۳: | ||
{{حسین بن علی-افقی}} | {{حسین بن علی-افقی}} | ||
[[رده:نبرد صفین| ]] | |||
[[رده:۶۵۷ (میلادی)]] | [[رده:۶۵۷ (میلادی)]] | ||
[[رده:آسیا در ۶۵۷ (میلادی)]] | [[رده:آسیا در ۶۵۷ (میلادی)]] | ||
[[رده:جنگهای خلافت اموی]] | [[رده:جنگهای خلافت اموی]] | ||
[[رده:درگیریهای دهه ۶۵۰ (میلادی)]] | [[رده:درگیریهای دهه ۶۵۰ (میلادی)]] | ||
[[رده:روزهای مهم در | [[رده:روزهای مهم در تشیع]] | ||
[[رده:فتنه اول]] | [[رده:فتنه اول]] | ||
[[رده:نبردهای خلفای راشدین]] | [[رده:نبردهای خلفای راشدین]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۱۹ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۵۰
| نبرد صفین | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| بخشی از فتنه اول | |||||||
.jpg) نگارهای از نبرد صفین در کتاب تاریخ نما | |||||||
| |||||||
| طرفهای درگیر | |||||||
| حامیان علی بن ابی طالب | نیروهای متحد معاویة بن ابیسفیان و عمرو بن عاص | ||||||
| فرماندهان و رهبران | |||||||
| قوا | |||||||
| ۸۰٬۰۰۰ | ۱۲۰٬۰۰۰ | ||||||
| تلفات و ضایعات | |||||||
| ۲۵٬۰۰۰ | ۴۰٬۰۰۰ | ||||||
جنگ صفین از مهمترین جنگهای زمان علی بن ابیطالب است که در محل صفین در مقابل معاویه صورت گرفت. معاویه که در زمان خلیفه دوم به ولایت شام منصوب شده بود، هنگامی که عزم راسخ علی بن ابیطالب را در عزل خویش دید به بهانه خونخواهی خلیفه سوم در صفین به نبرد با او پرداخت.
منطقه نبرد
صِفّین نام ناحیهای در غرب عراق در کنار رود فرات، میان رقه و بالس است. این محل به سبب وقوع جنگ صفین میان علی بن ابیطالب و معاویه بن ابیسفیان در سال ۳۷ق در تاریخ اسلام شهرت یافته است.[۱]
رویدادها
جنگ صفین از مهمترین جنگهای زمان علی بن ابیطالب است که در محل صفین در مقابل معاویه صورت گرفت. معاویه که در زمان خلیفه دوم به ولایت شام منصوب شده بود، هنگامی که عزم راسخ علی بن ابیطالب را در عزل خویش دید به بهانه خونخواهی خلیفه سوم در صفین به نبرد با او پرداخت. علی بن ابیطالب برای این مقابله از عراق به سوی شام حرکت کرد.[۲]
از مهمترین وقایع این جنگ واقعه قرآن بر سر نیزه کردن سپاه معاویه است. هنگامی که معاویه که در شرف شکست بود و مالک اشتر در چند قدمی خیمه معاویه بود، عمرو عاص پیشنهاد قرآن بر سر نیزه کردن را به معاویه داد تا بدین شکل باعث فریب سپاه علی شوند.[۳]
پس از پایان جنگ جمل، علی برای گرفتن بیعت از معاویه، جریر بن عبدالله بجلی را به شام فرستاد؛ اما معاویه که پیشتر مردم شام را برای مخالفت با علی آماده کرده بود، از بیعت خودداری کرد. گفته شده است که او برای تحریک افکار عمومی پیراهن خونآلود عثمان بن عفان و انگشتان بریدهٔ همسرش نائله را در مسجد دمشق آویخت و مردم را به خونخواهی عثمان فراخواند.[۴]
علی در اواخر سال ۳۶ق از کوفه به سوی شام حرکت کرد و در ۲۲ محرم سال ۳۷ق به صفین رسید. دو سپاه در این منطقه با یکدیگر روبهرو شدند و نبردی سخت میان آنان درگرفت. در آغاز، سپاه شام آب فرات را بر سپاه علی بست، اما نیروهای علی آب را بازپس گرفتند و با وجود این، علی اجازه نداد دشمن از آب محروم شود.[۵]
در طول نبرد، چند بار تلاشهایی برای صلح و گفتوگو صورت گرفت و فرستادگانی میان دو طرف رفتوآمد کردند، اما این کوششها نتیجهای دربر نداشت و جنگ ادامه یافت.[۶]
ماجرای حکمیت
در روزهای پایانی نبرد، هنگامی که سپاه علی به فرماندهی مالک اشتر پیشروی قابل توجهی داشت و به خیمهٔ معاویه نزدیک شده بود، سپاه شام به پیشنهاد عمرو بن عاص قرآنها را بر سر نیزهها برافراشتند و خواستار داوری قرآن شدند. گروهی از سپاه علی با مشاهدهٔ این صحنه خواستار توقف جنگ و پذیرش داوری شدند، با وجود آنکه علی این اقدام را نیرنگ دانست.[۷]
سرانجام با فشار گروهی از سپاهیان، جنگ متوقف شد و دو داور برای حل اختلاف تعیین گردیدند: از سوی شام عمرو بن عاص و از سوی عراق ابوموسی اشعری. در پیماننامهای مقرر شد که داوران بر اساس قرآن حکم کنند.[۸]
در نشست داوری که در دومة الجندل برگزار شد، ابوموسی اشعری اعلام کرد که هر دو طرف از خلافت کنار گذاشته شوند تا مسلمانان خود پیشوایی برگزینند؛ اما عمرو بن عاص پس از او برخاست و گفت که علی از خلافت خلع شده است و معاویه را به خلافت منصوب کرد. این اقدام موجب اختلافات تازهای در میان مسلمانان شد.[۹]
تلفات
گزارشها دربارهٔ شمار کشتهشدگان متفاوت است؛ در برخی منابع حدود ۹۰ هزار نفر و در برخی دیگر حدود ۷۰ هزار نفر ذکر شده است که بخشی از آنان از سپاه کوفه و بخشی از سپاه شام بودند.[۱۰]
پیامدها
پس از پایان نبرد و بازگشت سپاه علی به کوفه، در میان نیروهای او اختلاف پدید آمد. گروهی پذیرش حکمیت را نادرست دانستند و از سپاه جدا شدند؛ اختلافی که بعدها به شکلگیری جریان خوارج انجامید.[۱۱]
پانویس
ارجاعات
- ↑ اختری، «صفین»، دایرةالمعارف جامع اسلامی.
- ↑ پاک نیا تبریزی ۱۳۹۰، ص. ۶.
- ↑ پاک نیا تبریزی ۱۳۹۰، ص. ۱۶.
- ↑ اختری، «صفین»، دایرةالمعارف جامع اسلامی.
- ↑ اختری، «صفین»، دایرةالمعارف جامع اسلامی.
- ↑ اختری، «صفین»، دایرةالمعارف جامع اسلامی.
- ↑ اختری، «صفین»، دایرةالمعارف جامع اسلامی.
- ↑ اختری، «صفین»، دایرةالمعارف جامع اسلامی.
- ↑ اختری، «صفین»، دایرةالمعارف جامع اسلامی.
- ↑ اختری، «صفین»، دایرةالمعارف جامع اسلامی.
- ↑ اختری، «صفین»، دایرةالمعارف جامع اسلامی.
منابع
- پاک نیا تبریزی، عبدالکریم (۱۳۹۰). «آزمون بصیرت در جنگ صفین». مبلغان (۱۴۸).
- اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «صفین». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.
| زندگی | |
|---|---|
| تبار | |
| القاب | |
| آثار | |
| بستگان | |
| اصحاب و شاگردان | |
| در آیات و روایات | |
| هنر و ادبیات |
|
| مرتبط | |
