|
مسابقه دانشدخت |
| اسلامیکال از تاریخ ۱۵ دی تا ۲۰ بهمن، میزبان یک همایه با موضوع زنان است. شما میتوانید در مسابقه مقالهنویسی دانشدخت، شرکت کنید و با نگارش مقاله، از جوایز آن بهرهمند باشید. اگر به موضوعات مربوط با زنان علاقهمندید، این فرصت را از دست ندهید. فهرستی از مقالات پیشنهادی جهت ایجاد یا ویرایش در اینجا وجود دارد. |
خدیجه: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۸۲: | خط ۸۲: | ||
گفته شده است که او در دوران پیش از اسلام، [[کتاب مقدس|کتب مقدس]] را نیز مطالعه کرده و به [[پیامبر|پیامبران گذشته]] نیز آگاهی داشته است.<ref>{{پک|Muir|۱۸۶۱|ک=The Life Of Mahomet|زبان=en|ج=۲|ص=۶۸}}</ref> | گفته شده است که او در دوران پیش از اسلام، [[کتاب مقدس|کتب مقدس]] را نیز مطالعه کرده و به [[پیامبر|پیامبران گذشته]] نیز آگاهی داشته است.<ref>{{پک|Muir|۱۸۶۱|ک=The Life Of Mahomet|زبان=en|ج=۲|ص=۶۸}}</ref> | ||
=== ازدواجها === | |||
جعفر مرتضی عاملی، پژوهشگر شیعه، در بررسی گزارشهای تاریخی مربوط به ازدواج خدیجه پیش از ازدواج با پیامبر اسلام، در صحت روایتهای مشهور تردید میکند. در منابع تاریخی متداول ادعا شده است که خدیجه پیش از این ازدواج، با دو مرد ازدواج کرده و از آنان فرزندانی داشته است، اما مرتضی عاملی با اشاره به اختلافهای فراوان در جزئیات این گزارشها، از جمله نام همسران، ترتیب ازدواجها و وضعیت فرزندان منسوب، احتمال میدهد که بخشی از این روایتها متأثر از عوامل غیرتاریخی، از جمله زمینههای سیاسی، شکل گرفته باشد. او بدون ورود به جزئیات اختلافی، این پراکندگی و ناسازگاری روایات را نشانهای از ضعف اعتبار آنها میداند. بهگفته عاملی، برخی منابع کهن نقل کردهاند که خدیجه هنگام ازدواج با محمد [[باکره]] بوده است. همچنین گزارشهایی وجود دارد که نشان میدهد بزرگان و اشراف [[قریش]] خواستار ازدواج با خدیجه بودند، اما او این پیشنهادها را نپذیرفت و همین امر پس از ازدواجش با پیامبر موجب واکنش منفی زنان قریش شد. نویسنده استدلال میکند که با توجه به موقعیت اجتماعی خدیجه، پذیرفتن ازدواج با فردی غیرقریشی و همزمان رد خواستگاران بانفوذ قریش، با ساختار اجتماعی مکه در آن دوره سازگار نیست. او همچنین این دیدگاه را که مجرد ماندن خدیجه تا زمان ازدواج با محمد امری ناممکن بوده، رد میکند و آن را با شرایط خانوادگی و اختیارات محدود ولیّ پس از درگذشت پدر خدیجه قابل توضیح میداند. در ادامه، عاملی به گزارشهایی درباره فرزندان منسوب به خدیجه میپردازد، از جمله ادعای کشته شدن یکی از فرزندان او در آغاز دعوت اسلامی. او این ادعا را با روایات معتبرتری که نخستین «شهیدان اسلام» را افراد دیگری معرفی میکنند، ناسازگار میداند و نتیجه میگیرد که این نقلها نمیتواند دلیلی قطعی بر داشتن فرزند برای خدیجه باشد. در مقابل، روایتی مطرح میشود که بر اساس آن، [[زینب بنت محمد|زینب]] و [[رقیه بنت محمد|رقیه]] دختران خواهر خدیجه بودهاند که پس از درگذشت والدینشان تحت سرپرستی او قرار گرفتند و بر پایه عرف رایج عرب، به محمد نسبت داده شدند. نویسنده اختلاف موجود در منابع درباره نسبتها و نامها را قرینهای بر تقویت این برداشت جایگزین تلقی میکند.<ref>{{پک|مرتضی عاملی|۱۴۲۶|ک=الصحیح من سیره|ج=۲|ص=۲۰۸-۲۲۰}}</ref> | |||
== درگذشت == | == درگذشت == | ||
| خط ۹۸: | خط ۱۰۱: | ||
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=محمود پور|نام=محمد|پیوند نویسنده=محمد محمود پور|ویراستار=|مقاله=خدیجه|دانشنامه=دانشنامه جهان اسلام|عنوان جلد=دانشنامه جهان اسلام|سال=۱۳۹۳|ناشر=بنیاد دائرة المعارف اسلامی|مکان=|پیوند مدخل=https://lib.eshia.ir/23019/1/6948}} | * {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=محمود پور|نام=محمد|پیوند نویسنده=محمد محمود پور|ویراستار=|مقاله=خدیجه|دانشنامه=دانشنامه جهان اسلام|عنوان جلد=دانشنامه جهان اسلام|سال=۱۳۹۳|ناشر=بنیاد دائرة المعارف اسلامی|مکان=|پیوند مدخل=https://lib.eshia.ir/23019/1/6948}} | ||
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=مرادی|نام=عبدالحمید|پیوند نویسنده=عبدالحمید مرادی|ویراستار=|مقاله=خدیجه|دانشنامه=[[دانشنامه بزرگ اسلامی]]|عنوان جلد=دائرة المعارف بزرگ اسلامی|سال=۱۳۹۸|ناشر=[[مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی]]|مکان=تهران|پیوند مدخل=https://lib.eshia.ir/12293/4/1442}} | * {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=مرادی|نام=عبدالحمید|پیوند نویسنده=عبدالحمید مرادی|ویراستار=|مقاله=خدیجه|دانشنامه=[[دانشنامه بزرگ اسلامی]]|عنوان جلد=دائرة المعارف بزرگ اسلامی|سال=۱۳۹۸|ناشر=[[مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی]]|مکان=تهران|پیوند مدخل=https://lib.eshia.ir/12293/4/1442}} | ||
* {{یادکرد کتاب|عنوان=الصحيح من سيرة النبي الأعظم|سال=۱۴۲۶|پیوند=https://lib.eshia.ir/27772/1/4|نام=جعفر|نام خانوادگی=مرتضی عاملی|پیوند نویسنده=جعفر مرتضی عاملی|ناشر=موسسه علمی فرهنگی دار الحديث|مکان=قم}} | |||
* {{یادکرد کتاب|عنوان=The Life Of Mahomet|سال=۱۸۶۱|پیوند نویسنده=ویلیام مویر|ناشر=|زبان=en|شابک=|نام خانوادگی۱=Muir|نام۱=William}} | * {{یادکرد کتاب|عنوان=The Life Of Mahomet|سال=۱۸۶۱|پیوند نویسنده=ویلیام مویر|ناشر=|زبان=en|شابک=|نام خانوادگی۱=Muir|نام۱=William}} | ||
نسخهٔ کنونی تا ۶ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۴۱
| خَدِیجَة بِنْت خُوَیْلِد خَدیجه بنت خُوَیْلِد | |
|---|---|
| متولد | ۵۵۵ میلادی حجاز |
| وفات | ۱۰ رمضان سال سوم قبل از هجرت ۶۱۹ میلادی (۶۴ سال) مکه |
| آرامگاه | جنت المعلی |
| محل زندگی | مکه |
| نژاد | عرب |
| عنوان | خدیجه کبری، امالمؤمنین |
| دوره | صدر اسلام |
| دین | اسلام |
| همسر(ها) | أبی هالة هند بن النباش بن زرارة التمیمی عتیق بن عائد مخزومی محمد بن عبدالله |
| فرزندان | هند بن ابی هاله قاسم بن محمد عبدالله بن محمد زینب بنت محمد رقیه بنت محمد امکلثوم بنت محمد فاطمه زهرا |
| والدین | خویلد بن اسد فاطمه بنت زائده بن الاصم |
| خویشاوندان | هاله بنت خویلد (خواهر) ورقة بن نوفل (پسر عمو) زبیر بن عوام (برادر زاده) |
خدیجه بنت خویلد (عربی: خَدِیجَة بِنْت خُوَیْلِد) اولین همسر محمد پیامبر اسلام بود. او از نامداران قبیله قریش در مکه و تاجری موفق بود. همه مسلمانان از خدیجه به عنوان ام المومنین یاد میکنند. در اسلام، خدیجه از زنان سرشناس و مهم بهشمار میآید و در منابع تاریخی، خدیجه نخستین فرد یا نخستین زنی دانسته شده است که به محمد ایمان آورد. همچنین او به همراه آسیه، مریم و دخترش فاطمه چهار بانوی بهشتی هستند. وی به مدت ۲۵ سال همسر محمد بود.[۱]
تبار خدیجه بنت خویلد
پدر خدیجه، خویلد بن اسد بن عبدالعُزّی بن قُصَیّ بزرگ قبیله بود. بر اساس برخی از نقلها، او در جنگ فجار درگذشت، اما به گفته برخی، به هنگام ازدواج خدیجه با محمد هنوز زنده بود و با موافقت او این ازدواج صورت گرفت. مادر خدیجه، فاطمه بنت زائده ابن اصم، از قبیله قریش بود.[۲]
زندگی
دربارهٔ زندگی او در دوران پیش از اسلام و قبل از ازدواج با محمد اطلاعات کمی در منابع تاریخی موجود است. براساس اغلب منابع، خدیجه تاجر و ثروتمند مشهور عرب بوده و سرمایه خود را در تجارت بهکار میبرده است. او معمولاً با اشخاص و تاجران معتمد بهعنوان کاروانسالار قرارداد مضاربه میبسته است تا از سوی او به تجارت بپردازند. به گزارش مورخان خدیجه زنی با اراده، متفکر، مقتدر، مدیر، شریف، کریم و خوشاخلاق بوده است که در زمان پیش از اسلام نیز به خاطر دارا بودن این ویژگیها، در میان مردم شخصیتی برجسته و مورد احترام بوده است.[۳]
گفته شده است که او در دوران پیش از اسلام، کتب مقدس را نیز مطالعه کرده و به پیامبران گذشته نیز آگاهی داشته است.[۴]
ازدواجها
جعفر مرتضی عاملی، پژوهشگر شیعه، در بررسی گزارشهای تاریخی مربوط به ازدواج خدیجه پیش از ازدواج با پیامبر اسلام، در صحت روایتهای مشهور تردید میکند. در منابع تاریخی متداول ادعا شده است که خدیجه پیش از این ازدواج، با دو مرد ازدواج کرده و از آنان فرزندانی داشته است، اما مرتضی عاملی با اشاره به اختلافهای فراوان در جزئیات این گزارشها، از جمله نام همسران، ترتیب ازدواجها و وضعیت فرزندان منسوب، احتمال میدهد که بخشی از این روایتها متأثر از عوامل غیرتاریخی، از جمله زمینههای سیاسی، شکل گرفته باشد. او بدون ورود به جزئیات اختلافی، این پراکندگی و ناسازگاری روایات را نشانهای از ضعف اعتبار آنها میداند. بهگفته عاملی، برخی منابع کهن نقل کردهاند که خدیجه هنگام ازدواج با محمد باکره بوده است. همچنین گزارشهایی وجود دارد که نشان میدهد بزرگان و اشراف قریش خواستار ازدواج با خدیجه بودند، اما او این پیشنهادها را نپذیرفت و همین امر پس از ازدواجش با پیامبر موجب واکنش منفی زنان قریش شد. نویسنده استدلال میکند که با توجه به موقعیت اجتماعی خدیجه، پذیرفتن ازدواج با فردی غیرقریشی و همزمان رد خواستگاران بانفوذ قریش، با ساختار اجتماعی مکه در آن دوره سازگار نیست. او همچنین این دیدگاه را که مجرد ماندن خدیجه تا زمان ازدواج با محمد امری ناممکن بوده، رد میکند و آن را با شرایط خانوادگی و اختیارات محدود ولیّ پس از درگذشت پدر خدیجه قابل توضیح میداند. در ادامه، عاملی به گزارشهایی درباره فرزندان منسوب به خدیجه میپردازد، از جمله ادعای کشته شدن یکی از فرزندان او در آغاز دعوت اسلامی. او این ادعا را با روایات معتبرتری که نخستین «شهیدان اسلام» را افراد دیگری معرفی میکنند، ناسازگار میداند و نتیجه میگیرد که این نقلها نمیتواند دلیلی قطعی بر داشتن فرزند برای خدیجه باشد. در مقابل، روایتی مطرح میشود که بر اساس آن، زینب و رقیه دختران خواهر خدیجه بودهاند که پس از درگذشت والدینشان تحت سرپرستی او قرار گرفتند و بر پایه عرف رایج عرب، به محمد نسبت داده شدند. نویسنده اختلاف موجود در منابع درباره نسبتها و نامها را قرینهای بر تقویت این برداشت جایگزین تلقی میکند.[۵]
درگذشت
منابع در خصوص تاریخ دقیق درگذشت خدیجه دچار اختلاف هستند. تمام منابع گزارش کردهاند که درگذشت ابوطالب و خدیجه در سال ۱۰ پس از بعثت صورت گرفته است اما تقدیم و تاخر آن محل اختلاف است. برخی منابع مدعی هستند که خدیجه ۵ هفته قبل از درگذشت ابوطالب درگذشته است. در دیگر کتب تاریخی آمده است خدیجه ۱ ماه و ۵ روز بعد از ابوطالب درگذشت و ابنقتیبه نیز درگذشت خدیجه را ۳ روز بعد از ابوطالب گزارش کرده است. همچنین ادعا شده است که خدیجه در اواخر رمضان ۱۰ پس از بعثت (دسامبر ۶۱۹ میلادی) و ابوطالب در اواسط شوال همان سال (ژانویه ۶۲۰ میلادی) درگذشته است. با این همه اکثر منابع ۳۵ روز فاصله بین این دو مرگ را گزارش کردهاند.[۶]
پس از درگذشت خدیجه، او را در قبرستان مکه (شمال غربی شهر) که بعدها جنتالمعلی نام گرفت، دفن کردند.[۷]
پیامدها
به گفته ویلیام مویر، اطلاعی دربارهٔ نحوهٔ ادامهٔ زندگی محمد با خانوادهٔ خدیجه و اینکه آیا بخشی از دارایی او را نگه داشته بود یا نه، در دست نیست. تنها نکتهای که ناظر به درگذشت خدیجه در منابع اسلامی پوشش داده شده است، ازدواج او با همسر بعدی خود، (بیوهای ۵۰ ساله به نام سوده) در فاصله زمانی ۲ ماه بعد است.[۸]
پانویس
ارجاعات
- ↑ محمود پور، «خدیجه»، دانشنامه جهان اسلام.
- ↑ مرادی، «خدیجه»، دائرة المعارف بزرگ اسلامی.
- ↑ محمود پور، «خدیجه»، دانشنامه جهان اسلام.
- ↑ Muir, The Life Of Mahomet, 2: 68.
- ↑ مرتضی عاملی، الصحیح من سیره، ۲: ۲۰۸-۲۲۰.
- ↑ Muir, The Life Of Mahomet, 2: 193-194.
- ↑ Muir, The Life Of Mahomet, 2: 194.
- ↑ Muir, The Life Of Mahomet, 2: 224.
منابع
- محمود پور، محمد (۱۳۹۳). «خدیجه». دانشنامه جهان اسلام. بنیاد دائرة المعارف اسلامی.
- مرادی، عبدالحمید (۱۳۹۸). «خدیجه». دانشنامه بزرگ اسلامی. تهران: مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.
- مرتضی عاملی، جعفر (۱۴۲۶). الصحيح من سيرة النبي الأعظم. قم: موسسه علمی فرهنگی دار الحديث.
- Muir, William (1861). The Life Of Mahomet (به انگلیسی).
| زندگی |  | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| در قرآن | |||||||||
| جایها |
| ||||||||
| افراد |
| ||||||||
| آثار | |||||||||
| مرتبط | |||||||||