علی بن ابیطالب در قرآن: تفاوت میان نسخهها
پرش به ناوبری
پرش به جستجو
جز (Shahroudi صفحهٔ علی در قرآن را به علی بن ابیطالب در قرآن منتقل کرد) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''علی در قرآن''' منتخبی از [[آیه|آیات]] [[قرآن]] است که گفته میشود بهطور خاص دربارهٔ [[علی بن ابیطالب]] نازل شده است و به [[ولایت]] و فضائل وی اشاره دارد. تعدادی از این آیات، بهطور اشتراکی در مورد علی و [[اهلبیت]] [[محمد]] هستند.<ref name=":0">{{پک|قطبی|۱۳۸۹|ف=علی (ع) در آیینه قرآن|ک=فرهنگ کوثر|ص=}}</ref> بسیاری از بزرگان [[شیعه]] و [[اهل سنت]] در مورد نزول بعضی از این آیات و اختصاصشان به علی و اهل بیت اختلاف نظری ندارند و آنها را تأیید میکنند. در [[روایتی]] منسوب به [[ابنعباس]] که راویان بسیاری آن را نقل کردهاند؛ آمده است: «در قرآن بیشتر از سیصد آیه وجود دارد که | '''علی در قرآن''' منتخبی از [[آیه|آیات]] [[قرآن]] است که گفته میشود بهطور خاص دربارهٔ [[علی بن ابیطالب]] نازل شده است و به [[ولایت]] و فضائل وی اشاره دارد. تعدادی از این آیات، بهطور اشتراکی در مورد علی و [[اهلبیت]] [[محمد]] هستند.<ref name=":0">{{پک|قطبی|۱۳۸۹|ف=علی (ع) در آیینه قرآن|ک=فرهنگ کوثر|ص=}}</ref> بسیاری از بزرگان [[شیعه]] و [[اهل سنت]] در مورد نزول بعضی از این آیات و اختصاصشان به علی و اهل بیت اختلاف نظری ندارند و آنها را تأیید میکنند. در [[روایتی]] منسوب به [[ابنعباس]] که [[راویان]] بسیاری آن را نقل کردهاند؛ آمده است: «در قرآن بیشتر از سیصد آیه وجود دارد که درباره علی نازل شده است.»<ref>{{پک|وفا|۱۳۸۸|ف=امام علی (ع) از منظر قرآن|ک=پیام شهریور|ص=۹–۲۷}}</ref> این آیات به دو دسته کلی تقسیم میشوند: آیات خاصه، آیات فضائل.<ref name=":0"/> | ||
== آیات امامت خاصه == | == آیات امامت خاصه == | ||
این دسته از آیات بهطور مستقیم بر [[امامت]] و جانشینی علی پس از پیامبر اسلام دلالت دارند.<ref name=":0"/> | این دسته از آیات بهطور مستقیم بر [[امامت]] و جانشینی علی پس از [[پیامبر اسلام]] دلالت دارند.<ref name=":0"/> | ||
* [[آیه تبلیغ]] (مائده/۶۷): در این آیه به محمد دستور داده میشود که [[رسالت]] خود را بهطور کامل ابلاغ کند و بسیاری از [[مفسران]] شیعه معتقدند که این ابلاغ در مورد ولایت و اعلان جانشینی علی بن ابیطالب بوده است. | * [[آیه تبلیغ]] ([[آیه ۶۷ سوره مائده|مائده/۶۷]]): در این آیه به محمد دستور داده میشود که [[رسالت]] خود را بهطور کامل [[ابلاغ]] کند و بسیاری از [[مفسران]] شیعه معتقدند که این ابلاغ در مورد ولایت و اعلان جانشینی علی بن ابیطالب بوده است. | ||
* [[آیه اکمال|آیه اکمال دین]] (مائده/۳): به گزارش مفسران این آیه در جریان [[رویداد غدیر خم|غدیر]] نازل شده است. | * [[آیه اکمال|آیه اکمال دین]] ([[آیه ۳ سوره مائده|مائده/۳]]): به گزارش [[مفسران]] این آیه در جریان [[رویداد غدیر خم|غدیر]] نازل شده است. | ||
* [[آیه ولایت]] (مائده/۵۵): در این آیه ولایت و سرپرستی [[مسلمان|مسلمانان]] به [[خدا]]، پیامبر و [[مؤمنان|مؤمنانی]] که در حال [[رکوع]] [[زکات]] میدهند؛ نسبت داده شده و مفسران شیعه بر این باورند که این آیه در مورد علی و به هنگام دادن انگشترش به سائل در حال رکوع نازل شده است. | * [[آیه ولایت]] ([[آیه ۵۵ سوره مائده|مائده/۵۵]]): در این آیه ولایت و سرپرستی [[مسلمان|مسلمانان]] به [[خدا]]، پیامبر و [[مؤمنان|مؤمنانی]] که در حال [[رکوع]] [[زکات]] میدهند؛ نسبت داده شده و مفسران شیعه بر این باورند که این آیه در مورد علی و به هنگام دادن انگشترش به سائل در حال رکوع نازل شده است. | ||
* [[آیه اولی الامر]] (نساء/۵۹): این آیه اطاعت از | * [[آیه اولی الامر]] ([[آیه ۵۹ سوره نساء|نساء/۵۹]]): این آیه [[اطاعت]] از [[خدا]]، پیامبر و [[اولی الامر]] را [[واجب]] میشمارد و شیعیان معتقدند که «اولی الامر» در اینجا به [[دوازده امام|امامان]] معصوم اشاره دارد. | ||
* [[آیه صادقین]] (توبه/۱۱۹): در این آیه، مؤمنان به همراهی با صادقین دعوت میشوند و مفسران شیعه معتقدند که منظور از صادقین، امامان معصوم هستند. | * [[آیه صادقین]] ([[آیه ۱۱۹ سوره توبه|توبه/۱۱۹]]): در این آیه، مؤمنان به همراهی با صادقین دعوت میشوند و مفسران شیعه معتقدند که منظور از صادقین، [[دوازده امام|امامان معصوم]] هستند. | ||
* [[آیه مودت|آیه قربی]] (شوری/۲۳): در این آیه، خداوند از مؤمنان میخواهد که مودت اهل بیت پیامبر را داشته باشند که از نظر شیعیان این مودت به معنای پیروی از آنهاست. | * [[آیه مودت|آیه قربی]] ([[آیه ۲۳ سوره شوری|شوری/۲۳]]): در این آیه، خداوند از مؤمنان میخواهد که [[مودت]] اهل بیت پیامبر را داشته باشند که از نظر شیعیان این مودت به معنای پیروی از آنهاست. | ||
== آیات فضائل == | == آیات فضائل == | ||
این دسته از آیات به بیان فضائل علی بن ابیطالب میپردازند و او را به عنوان برترین فرد امت پس از پیامبر اسلام معرفی میکنند. مفسران شیعه با استدلال به این فضائل، او را شایسته رهبری امت و جانشینی پس از محمد میدانند. برخی از این آیات عبارتند از:<ref name=":0"/> | این دسته از آیات به بیان فضائل علی بن ابیطالب میپردازند و او را به عنوان برترین فرد [[امت]] پس از پیامبر اسلام معرفی میکنند. مفسران شیعه با استدلال به این فضائل، او را شایسته رهبری امت و [[جانشینی محمد|جانشینی پس از محمد]] میدانند. برخی از این آیات عبارتند از:<ref name=":0"/> | ||
# [[آیه مباهله]] (آل عمران/۶۱): در این آیه، علی به عنوان نفس محمد معرفی شده است. | # [[آیه مباهله]] ([[آیه ۶۱ سوره آلعمران|آل عمران/۶۱]]): در این آیه، علی به عنوان نفس محمد معرفی شده است. | ||
# [[آیه خیر البریه]] (بینه/ | # [[آیه خیر البریه]] ([[آیه ۷ سوره بینه|بینه/۷]]<nowiki/>و[[آیه ۸ سوره بینه|۸]]): مفسران شیعه این آیه را به علی بن ابیطالب و پیروانش نسبت میدهند. | ||
# [[آیه لیلة المبیت]] (بقره/۲۰۷): این آیه به خوابیدن علی در بستر پیامبر، در شب هجرت محمد به مدینه اشاره دارد. | # [[آیه لیلة المبیت]] ([[آیه ۲۰۷ سوره بقره|بقره/۲۰۷]]): این آیه به خوابیدن علی در بستر پیامبر، در شب [[هجرت محمد]] به [[مدینه]] اشاره دارد. | ||
# آیه حکمت (بقره/۲۶۹): این آیه به حکمت الهی که به افراد خاصی عطا میشود اشاره دارد و شیعیان بر این باورند که این حکمت به امامان نیز داده شده است. | # آیه حکمت ([[آیه ۲۶۹ سوره بقره|بقره/۲۶۹]]): این آیه به حکمت الهی که به افراد خاصی عطا میشود اشاره دارد و شیعیان بر این باورند که این حکمت به امامان نیز داده شده است. | ||
# آیات [[سوره انسان|سوره هل اتی]] (انسان، آیات اول تا آخر): این آیات به ایثار و وفای به [[نذر]] اهل بیت پیامبر اشاره دارد. | # آیات [[سوره انسان|سوره هل اتی]] (انسان، آیات اول تا آخر): این آیات به [[ایثار]] و وفای به [[نذر]] اهل بیت پیامبر اشاره دارد. | ||
# آیات آغاز [[سوره برائت]] (توبه): علی مأمور ابلاغ این آیات به [[مشرکان]] شد که نشاندهنده از جایگاه ویژه او دارد. | # آیات آغاز [[سوره برائت]] (توبه): علی مأمور ابلاغ این آیات به [[مشرکان]] شد که نشاندهنده از جایگاه ویژه او دارد. | ||
# آیه صالح المؤمنین (تحریم/۴): برخی از مفسرین «صالح المؤمنین» را به علی تعبیر کردهاند. | # آیه صالح المؤمنین ([[آیه ۴ سوره تحریم|تحریم/۴]]): برخی از مفسرین «صالح المؤمنین» را به علی تعبیر کردهاند. | ||
# آیه وزارت (طه/ | # آیه وزارت ([[آیه ۲۹ سوره طه|طه/۲۹]]<nowiki/>تا[[آیه ۳۲ سوره طه|۳۲]]): این آیه اشاره دارد به درخواست [[موسی]] از خداوند که از خدا خواست برادرش ([[هارون]]) را وزیر او قرار دهد و شیعیان این آیه را به منزلت علی نسبت به محمد شبیه میدانند. | ||
# [[آیه تطهیر]] (آیه۳۳/احزاب): این آیه به عصمت اهل بیت اشاره دارد. | # [[آیه تطهیر]] ([[آیه ۳۳ سوره احزاب|آیه۳۳/احزاب]]): این آیه به [[عصمت]] اهل بیت اشاره دارد. | ||
# آیه بینه و شاهد (هود/۱۷): شیعیان معتقدند که «بینه» در این آیه به پیامبر و «شاهد» به علی اشاره دارد. | # آیه بینه و شاهد ([[آیه ۱۷ سوره هود|هود/۱۷]]): شیعیان معتقدند که «بینه» در این آیه به پیامبر و «شاهد» به علی اشاره دارد. | ||
# [[آیه انذار]] (شعرا/۲۱۴ و ۲۱۵): این آیه به دعوت پیامبر از نزدیکانش برای پذیرش اسلام اشاره دارد و علی اولین فردی بود که به این دعوت پاسخ داد. | # [[آیه انذار]] ([[آیه ۲۱۴ سوره شعراء|شعرا/۲۱۴]] و [[آیه ۲۱۵ سوره شعراء|۲۱۵]]): این آیه به دعوت پیامبر از نزدیکانش برای پذیرش اسلام اشاره دارد و علی اولین فردی بود که به این دعوت پاسخ داد. | ||
# آیه مرج البحرین (الرحمن/۱۹ تا ۲۱): این آیه به دو دریا اشاره دارد که برخی مفسران آنها را به علی و فاطمه تعبیر کردهاند. | # آیه مرج البحرین ([[آیه ۱۹ سوره الرحمن|الرحمن/۱۹]] تا [[آیه ۲۱ سوره الرحمن|۲۱]]): این آیه به دو دریا اشاره دارد که برخی مفسران آنها را به علی و [[فاطمه زهرا|فاطمه]] تعبیر کردهاند. | ||
# [[آیه نجوی]] (مجادله/۱۲ و ۱۳): بر اساس | # [[آیه نجوی]] ([[آیه ۱۲ سوره مجادله|مجادله/۱۲]] و [[آیه ۱۳ سوره مجادله|۱۳]]): بر اساس [[روایات]]، علی تنها کسی بود که در مورد پرداخت [[صدقه]] قبل از [[نجوا]] به این آیه عمل کرد. | ||
# آیه سابقون (واقعه/۱۰ تا ۱۴): این آیه به پیشگامان در اسلام اشاره دارد که علی از جمله آنها بوده است. | # آیه سابقون ([[آیه ۱۰ سوره واقعه|واقعه/۱۰]] تا [[آیه ۱۴ سوره واقعه|۱۴]]): این آیه به پیشگامان در اسلام اشاره دارد که علی از جمله آنها بوده است. | ||
# آیه اذن واعیه (حاقه/۱۲): علی به عنوان کسی که شنوای کلام خدا است؛ معرفی شده است. | # آیه اذن واعیه ([[آیه ۱۲ سوره حاقه|حاقه/۱۲]]): علی به عنوان کسی که شنوای کلام خدا است؛ معرفی شده است. | ||
# آیه ود یا مودت (مریم/۹۶): این آیه وعده مودت الهی را به کسانی که ایمان و عمل صالح داشته باشند؛ میدهد و از منظر شیعه این آیه به محبت اهل بیت اشاره دارد. | # آیه ود یا مودت ([[آیه ۹۶ سوره مریم|مریم/۹۶]]): این آیه وعده مودت الهی را به کسانی که [[ایمان]] و [[عمل صالح]] داشته باشند؛ میدهد و از منظر شیعه این آیه به محبت اهل بیت اشاره دارد. | ||
# آیه منافقون (محمد/۳۰): این آیه در مورد منافقان است و مفسران شیعه معتقدند که پیامبر در مواردی، چهره منافقان را به علی نشان داده است. | # آیه منافقون ([[آیه ۳۰ سوره محمد|محمد/۳۰]]): این آیه در مورد [[منافقان]] است و مفسران شیعه معتقدند که پیامبر در مواردی، چهره منافقان را به علی نشان داده است. | ||
# آیه ایذاء (احزاب/۵۷): برخی مفسران معتقدند که این آیه اشاره به اذیت و آزار علی و اهل بیت محمد دارد. | # آیه ایذاء ([[آیه ۵۷ سوره احزاب|احزاب/۵۷]]): برخی مفسران معتقدند که این آیه اشاره به اذیت و آزار علی و اهل بیت محمد دارد. | ||
# آیه انفاق (بقره/۲۷۴): این آیه به انفاقهای پنهان و آشکار اشاره دارد که شیعیان معتقدند این آیه در مورد علی نازل شده است. | # آیه انفاق ([[آیه ۲۷۴ سوره بقره|بقره/۲۷۴]]): این آیه به [[انفاق|انفاقهای]] پنهان و آشکار اشاره دارد که شیعیان معتقدند این آیه در مورد علی نازل شده است. | ||
# آیه محبت (مائده/۵۴): این آیه به محبت خداوند نسبت به مؤمنان اشاره دارد و از نظر شیعه منظور از این مؤمنان اهل بیت هستند. | # آیه محبت ([[آیه ۵۴ سوره مائده|مائده/۵۴]]): این آیه به محبت خداوند نسبت به مؤمنان اشاره دارد و از نظر شیعه منظور از این مؤمنان اهل بیت هستند. | ||
# آیه مسئولون (صافات/۲۴): برخی مفسران، این آیه را اشاره به سؤال از ولایت اهل بیت در روز قیامت میدانند. | # آیه مسئولون ([[آیه ۲۴ سوره صافات|صافات/۲۴]]): برخی مفسران، این آیه را اشاره به سؤال از ولایت اهل بیت در [[روز قیامت]] میدانند. | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
نسخهٔ کنونی تا ۳۰ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۴۵
علی در قرآن منتخبی از آیات قرآن است که گفته میشود بهطور خاص دربارهٔ علی بن ابیطالب نازل شده است و به ولایت و فضائل وی اشاره دارد. تعدادی از این آیات، بهطور اشتراکی در مورد علی و اهلبیت محمد هستند.[۱] بسیاری از بزرگان شیعه و اهل سنت در مورد نزول بعضی از این آیات و اختصاصشان به علی و اهل بیت اختلاف نظری ندارند و آنها را تأیید میکنند. در روایتی منسوب به ابنعباس که راویان بسیاری آن را نقل کردهاند؛ آمده است: «در قرآن بیشتر از سیصد آیه وجود دارد که درباره علی نازل شده است.»[۲] این آیات به دو دسته کلی تقسیم میشوند: آیات خاصه، آیات فضائل.[۱]
آیات امامت خاصه
این دسته از آیات بهطور مستقیم بر امامت و جانشینی علی پس از پیامبر اسلام دلالت دارند.[۱]
- آیه تبلیغ (مائده/۶۷): در این آیه به محمد دستور داده میشود که رسالت خود را بهطور کامل ابلاغ کند و بسیاری از مفسران شیعه معتقدند که این ابلاغ در مورد ولایت و اعلان جانشینی علی بن ابیطالب بوده است.
- آیه اکمال دین (مائده/۳): به گزارش مفسران این آیه در جریان غدیر نازل شده است.
- آیه ولایت (مائده/۵۵): در این آیه ولایت و سرپرستی مسلمانان به خدا، پیامبر و مؤمنانی که در حال رکوع زکات میدهند؛ نسبت داده شده و مفسران شیعه بر این باورند که این آیه در مورد علی و به هنگام دادن انگشترش به سائل در حال رکوع نازل شده است.
- آیه اولی الامر (نساء/۵۹): این آیه اطاعت از خدا، پیامبر و اولی الامر را واجب میشمارد و شیعیان معتقدند که «اولی الامر» در اینجا به امامان معصوم اشاره دارد.
- آیه صادقین (توبه/۱۱۹): در این آیه، مؤمنان به همراهی با صادقین دعوت میشوند و مفسران شیعه معتقدند که منظور از صادقین، امامان معصوم هستند.
- آیه قربی (شوری/۲۳): در این آیه، خداوند از مؤمنان میخواهد که مودت اهل بیت پیامبر را داشته باشند که از نظر شیعیان این مودت به معنای پیروی از آنهاست.
آیات فضائل
این دسته از آیات به بیان فضائل علی بن ابیطالب میپردازند و او را به عنوان برترین فرد امت پس از پیامبر اسلام معرفی میکنند. مفسران شیعه با استدلال به این فضائل، او را شایسته رهبری امت و جانشینی پس از محمد میدانند. برخی از این آیات عبارتند از:[۱]
- آیه مباهله (آل عمران/۶۱): در این آیه، علی به عنوان نفس محمد معرفی شده است.
- آیه خیر البریه (بینه/۷و۸): مفسران شیعه این آیه را به علی بن ابیطالب و پیروانش نسبت میدهند.
- آیه لیلة المبیت (بقره/۲۰۷): این آیه به خوابیدن علی در بستر پیامبر، در شب هجرت محمد به مدینه اشاره دارد.
- آیه حکمت (بقره/۲۶۹): این آیه به حکمت الهی که به افراد خاصی عطا میشود اشاره دارد و شیعیان بر این باورند که این حکمت به امامان نیز داده شده است.
- آیات سوره هل اتی (انسان، آیات اول تا آخر): این آیات به ایثار و وفای به نذر اهل بیت پیامبر اشاره دارد.
- آیات آغاز سوره برائت (توبه): علی مأمور ابلاغ این آیات به مشرکان شد که نشاندهنده از جایگاه ویژه او دارد.
- آیه صالح المؤمنین (تحریم/۴): برخی از مفسرین «صالح المؤمنین» را به علی تعبیر کردهاند.
- آیه وزارت (طه/۲۹تا۳۲): این آیه اشاره دارد به درخواست موسی از خداوند که از خدا خواست برادرش (هارون) را وزیر او قرار دهد و شیعیان این آیه را به منزلت علی نسبت به محمد شبیه میدانند.
- آیه تطهیر (آیه۳۳/احزاب): این آیه به عصمت اهل بیت اشاره دارد.
- آیه بینه و شاهد (هود/۱۷): شیعیان معتقدند که «بینه» در این آیه به پیامبر و «شاهد» به علی اشاره دارد.
- آیه انذار (شعرا/۲۱۴ و ۲۱۵): این آیه به دعوت پیامبر از نزدیکانش برای پذیرش اسلام اشاره دارد و علی اولین فردی بود که به این دعوت پاسخ داد.
- آیه مرج البحرین (الرحمن/۱۹ تا ۲۱): این آیه به دو دریا اشاره دارد که برخی مفسران آنها را به علی و فاطمه تعبیر کردهاند.
- آیه نجوی (مجادله/۱۲ و ۱۳): بر اساس روایات، علی تنها کسی بود که در مورد پرداخت صدقه قبل از نجوا به این آیه عمل کرد.
- آیه سابقون (واقعه/۱۰ تا ۱۴): این آیه به پیشگامان در اسلام اشاره دارد که علی از جمله آنها بوده است.
- آیه اذن واعیه (حاقه/۱۲): علی به عنوان کسی که شنوای کلام خدا است؛ معرفی شده است.
- آیه ود یا مودت (مریم/۹۶): این آیه وعده مودت الهی را به کسانی که ایمان و عمل صالح داشته باشند؛ میدهد و از منظر شیعه این آیه به محبت اهل بیت اشاره دارد.
- آیه منافقون (محمد/۳۰): این آیه در مورد منافقان است و مفسران شیعه معتقدند که پیامبر در مواردی، چهره منافقان را به علی نشان داده است.
- آیه ایذاء (احزاب/۵۷): برخی مفسران معتقدند که این آیه اشاره به اذیت و آزار علی و اهل بیت محمد دارد.
- آیه انفاق (بقره/۲۷۴): این آیه به انفاقهای پنهان و آشکار اشاره دارد که شیعیان معتقدند این آیه در مورد علی نازل شده است.
- آیه محبت (مائده/۵۴): این آیه به محبت خداوند نسبت به مؤمنان اشاره دارد و از نظر شیعه منظور از این مؤمنان اهل بیت هستند.
- آیه مسئولون (صافات/۲۴): برخی مفسران، این آیه را اشاره به سؤال از ولایت اهل بیت در روز قیامت میدانند.
پانویس
ارجاعات
منابع
- قطبی، هادی (۱۳۸۹). «علی (ع) در آیینه قرآن». فرهنگ کوثر (۸۱).
- وفا، جعفر (۱۳۸۸). «امام علی (ع) از منظر قرآن». پیام شهریور (۹۶).
| تاریخ |
| ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| جغرافیا | |||||||||||
| عقاید |
| ||||||||||
| معارف | |||||||||||
| کسان | |||||||||||
| ساختار |
| ||||||||||
| فرهنگ | |||||||||||
| رسانه | |||||||||||
| مؤسسات و احزاب | |||||||||||
| انجمنها |
| ||||||||||
| میراث |
| ||||||||||
