آیه ۵۷ سوره احزاب

آیه ۵۷ سوره احزاب

مشخصات قرآنی
نام سوره	احزاب
تعداد آیات سوره	۷۳
شماره آیه	۵۷
شماره جزء	۲۲
شماره حزب	۸۵
اطلاعات دیگر
{{{page}}} آیه قبل	آیه بعد {{{page}}}

آیه ۵۷ سوره احزاب پنجاه و هفتمین آیه از سی و سومین سوره قرآن است و از آیات مدنی آن به‌شمار می‌آید. در آیه بر این مطلب تأکید شده است که کسانیکه خدا و رسولش را مورد ایذاء و آزار قرار دهند، مورد لعن و طرد خداوند قرار گرفته و عذابی خوارکننده برای ایشان فراهم گردیده است.

متن

متن آیه را فخر رازی، از مفسران سنی مذهب و محمدحسین طباطبایی، مفسر شیعه، چنین گزارش کرده‌اند:

 إِنَّ الَّذِينَ يُؤْذُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ لَعَنَهُمُ اللَّهُ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَأَعَدَّ لَهُمْ عَذَابًا مُهِينًا  

ترجمه

محمدگل گمشادزهی، مترجم سنی حنفی مذهب در ترجمه آیه آورده است:

«همانا کسانی که خدا و پیغمبرش را آزار می‌رسانند خداوند آنها را در دنیا و آخرت از رحمت خود به دور داشته و برایشان عذاب خوارکننده‌ای فراهم دیده است»

بهاءالدین خرمشاهی، مترجم شیعه امامی مذهب در ترجمه این آیه آورده است:

«کسانی که [می‌خواهند] خداوند و پیامبر او را «برنجانند»، خداوند در دنیا و آخرت ایشان را لعنت می‌کند و برایشان عذابی خفت‌بار آماده ساخته است‌»

محتوا

مکارم شیرازی از مفسران شیعه گزارش می‌کند: آیه موردبحث، به مسئله ایذاء خداوند و پیامبرش اشاره دارد و کسانی را که مرتکب چنین اعمالی شوند، از رحمت الهی به دور دانسته است. بر طبق متن آیه چنین آمده است: «آنها که خدا و پیامبرش را ایذاء می‌کنند، خداوند آنها را از رحمت خود در دنیا و آخرت دور می‌سازد و برای آنان عذاب خوار کننده‌ای آماده کرده است.» به گزارش مکارم، این آیه نقطه مقابل آیه قبلی است و منظور از «ایذاء خداوند» همان کفر و شرکی است که خدا را به خشم می‌آورد. از نظر او، گرچه این احتمال نیز وجود دارد که ایذاء خداوند همان ایذاء پیامبر و مؤمنان است و ذکر خداوند برای اهمیت و تأکید مطلب می‌باشد. به گزارش مکارم، ایذاء و آزار پیامبر مفهوم وسیعی دارد و هر گونه کاری که او را آزار دهد شامل می‌شود. (اعم از کفر و الحاد و مخالفت دستورات خداوند و همچنین‌ نسبت‌های ناروا و تهمت یا ایجاد مزاحمت به هنگامی که آنها را دعوت به خانه خود می‌کند.) به گفته مکارم، از روایاتی که در ذیل آیه وارد شده چنین استفاده می‌شود که آزار خاندان پیامبر (مخصوصاً علی و دخترش فاطمه زهرا) نیز مشمول همین آیه بوده است. چنانکه در صحیح بخاری جزء پنجم چنین آمده است که پیامبر اسلام درباره دخترش گفت: «فاطمه پاره تن من است. هر کس او را به خشم درآورد مرا به خشم درآورده است.» همین حدیث در صحیح مسلم به این صورت آمده است: «فاطمه پاره‌ای از تن من است. هر چه او را آزار دهد مرا می‌آزارد.» شبیه همین معنی دربارهٔ علی از پیامبر اسلام نیز نقل شده است. کلمه «لعن» نیز به معنی دوری از رحمت خداست و این درست نقطه مقابل رحمت و صلوات است که در آیه قبل‌ آمده بود. مکارم در ادامه چنین می‌نویسد: «در حقیقت لعن و طرد از رحمت، آنهم از سوی خداوندی که رحمتش گسترده و بی پایان است؛ بدترین نوع عذاب محسوب می‌شود. به خصوص که این طرد از رحمت هم در دنیا باشد و هم در آخرت و شاید به همین جهت مسئله «لعن» قبل از «عذاب مهین» ذکر شده و تعبیر به «اعد» (آماده کرده است) دلیل بر تأکید و اهمیت این عذاب است.»

شأن نزول و ترتیب

به گزارش فرهنگ‌نامه علوم قرآن، سوره احزاب، سی و سومین سوره قرآن است. این سوره را در ترتیب نزول، نودمین سوره نازل شده بر پیامبر اسلام دانسته‌اند که پس از سوره آل‌عمران و پیش از سوره ممتحنه نازل شد. این سوره را مدنی دانسته‌اند. در سوره احزاب، یک یا دو آیه ناسخ یا منسوخ گزارش کرده‌اند.

پانویس

منابع

• خرمشاهی، بهاءالدین (۱۳۹۳). ترجمه قرآن کریم استاد خرمشاهی (به فارسی-عربی). قم: موسسه تبیان.نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
• دفتر تبلیغات اسلامی (۱۳۸۸). فرهنگ‌نامه علوم قرآن. تهران: دفتر تبلیغات اسلامی.
• رازی، محمد بن عمر (۱۴۲۰). مفاتیح الغیب، تفسیر کبیر. سوم (به عربی). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
• گمشادزهی، محمدگل (۱۳۹۴). ترجمه معانی قرآن کریم. به کوشش کتابخانه عقیده. مجموعه موحدین.
• طباطبایی، محمدحسین (۱۳۹۵). ترجمه تفسیر المیزان. ترجمهٔ سید محمدباقر موسوی همدانی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
• مکارم شیرازی، ناصر (۱۳۷۴). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب اسلامیه.