آیه ۴۵ سوره فاطر

آیه ۴۵ سوره فاطر

مشخصات قرآنی
نام سوره	فاطر
تعداد آیات سوره	۴۵
شماره آیه	۴۵
شماره جزء	۲۲
شماره حزب	۸۸
اطلاعات دیگر
{{{page}}} آیه قبل	آیه بعد {{{page}}}

آیه ۴۵ سوره فاطر چهل و پنجمین آیه از سی و پنجمین سوره قرآن است و از آیات مکی آن به‌شمار می‌آید. موضوع آیه بیان لطف بی‌نهایت خداوند نسبت به مخلوقاتش است.

متن

متن آیه را فخر رازی، از مفسران سنی مذهب و محمدحسین طباطبایی، مفسر شیعه، چنین گزارش کرده‌اند:

 وَلَوْ يُؤَاخِذُ اللَّهُ النَّاسَ بِمَا كَسَبُوا مَا تَرَكَ عَلَىٰ ظَهْرِهَا مِنْ دَابَّةٍ وَلَٰكِنْ يُؤَخِّرُهُمْ إِلَىٰ أَجَلٍ مُسَمًّى ۖ فَإِذَا جَاءَ أَجَلُهُمْ فَإِنَّ اللَّهَ كَانَ بِعِبَادِهِ بَصِيرًا  

ترجمه

محمدگل گمشادزهی، مترجم سنی حنفی مذهب در ترجمه آیه آورده است:

«و اگر خداوند مردم را به (سزای) آنچه می‌کردند گرفتار می‌ساخت بر روی آن (= زمین) هیچ جنبده‌ای را نمی‌گذاشت بلکه آنان‌را تا سر رسید زمان معیّنی به تاخیر می‌اندازد، پس وقتی‌که مدّت مشخّص ایشان فرا رسید بی‌گمان خداوند به بندگانش بیناست»

بهاءالدین خرمشاهی، مترجم شیعه امامی مذهب در ترجمه این آیه آورده است:

«و اگر خداوند مردمان را به خاطر کار و کردار [ناروای‌] آنان فرو می‌گرفت، هیچ جانوری را بر پشت آن [زمین‌] باقی نمی‌گذارد، ولی ایشان را تا سرآمدی معین باز پس می‌دارد، و چون اجلشان فرارسد، آنگاه خداوند در حق بندگانش بیناست‌»

محتوا

مکارم شیرازی از مفسران شیعه گزارش می‌کند: در آخرین آیه بر لطف بی‌نهایت خداوند بر بندگان و مخلوقات عالم تأکید شده و چنین آمده است: «هر گاه خداوند مردم را به کارهایی که انجام داده‌اند مجازات کند، جنبنده‌ای را بر پشت زمین باقی نخواهد گذاشت! ولی [به لطفش] آنها را تا سر آمد معینی تأخیر می‌اندازد [و مهلت می‌دهد تا خود را اصلاح کنند] اما هنگامی که اجل آنها فرا رسد، [خداوند هر کس را به مقتضای عملش جزا می‌دهد] که او نسبت به بندگانش بیناست [و از اعمال و نیات همه آگاه است.]» به گزارش مکارم، این آیه به سنت امهال و دادن فرصت (توبه و اصلاح) به گناه‌کاران بیان شده است. هرچند اگر قرار بر مجازات آنان بود، خداوند فورا آنها را با شکل‌های مختلف مجازات و هلاک می‌گردانید و اینگونه دیگر جنبنده‌ای بر روی زمین باقی نمی‌ماند. اما بر اساس متن آیه، به خاطر لطف و عنایت پروردگار است که به کافران و مشرکان و گناه‌کاران فرصت داده می‌شود تا بلکه از راه اشتباه خویش بازگردند و اصلاح شوند.

شأن نزول و ترتیب

به گزارش فرهنگ‌نامه علوم قرآن، سوره فاطر، سی و پنجمین سوره قرآن است. این سوره را در ترتیب نزول، چهل و سومین سوره نازل شده بر پیامبر اسلام دانسته‌اند که پس از سوره فرقان و پیش از سوره مریم نازل شد. این سوره را مکی دانسته‌اند. در سوره فاطر، یک آیه ناسخ یا منسوخ گزارش کرده‌اند.

پانویس

منابع

• خرمشاهی، بهاءالدین (۱۳۹۳). ترجمه قرآن کریم استاد خرمشاهی (به فارسی-عربی). قم: موسسه تبیان.نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
• دفتر تبلیغات اسلامی (۱۳۸۸). فرهنگ‌نامه علوم قرآن. تهران: دفتر تبلیغات اسلامی.
• رازی، محمد بن عمر (۱۴۲۰). مفاتیح الغیب، تفسیر کبیر. سوم (به عربی). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
• گمشادزهی، محمدگل (۱۳۹۴). ترجمه معانی قرآن کریم. به کوشش کتابخانه عقیده. مجموعه موحدین.
• طباطبایی، محمدحسین (۱۳۹۵). ترجمه تفسیر المیزان. ترجمهٔ سید محمدباقر موسوی همدانی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
• مکارم شیرازی، ناصر (۱۳۷۴). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب اسلامیه.