قرآن مجید (ترجمه آیتی)

قرآن مجید که به ترجمه عبدالمحمد آیتی منتشر شده است، یکی از ترجمه‌های فارسی قرآن است.

مترجم

عبدالمحمد آیتی، از مترجمان نامدار ایرانی است. او ترجمه کتاب‌هایی چون معلقات سبع و تاریخ ادبیات عرب اثر حنا الفاخوری را بر عهده داشته است.

شیوه ترجمه

عبدالمحمد آیتی در ترجمه خود سعی کرده است تا تجلی‌های تفسیری را از ترجمه به پاورقی منتقل کند. از این رو در این ترجمه، پاورقی‌های در انتهای صفحه قرار دارد که توضیحات تکمیلی ترجمه در آنجا مورد اشاره قرار می‌گیرد.

نقد

انتشار این ترجمه با نقدهای بسیاری همراه بود. از اولین نقدها بر این اثر، مقاله‌ای در مجله کیهان اندیشه در تاریخ ۱۳۶۸ بود. در این نقد عدم رعایت افعال، عدم ترجمه برخی حروف، رعایت شدن فاعل و مفعول در ترجمه، عدم توجه به تقدم و تأخر کلمات، بی‌توجهی به صیغه‌ها و ساختار جمله، از ضعف‌های مترجم یاد شده است. در پایان این نقد نیز خطاب به وزارت ارشاد جمهوری اسلامی ایران درخواست شده است تا با نظارت بر ترجمه‌ها، از آبروی جامعه اسلامی، محافظت نماید. حجم نقدها به این ترجمه تا آنجا پیش رفته است که برخی، این ترجمه را به تحریف قرآن متهم کرده‌اند.

از جمله نقدهای منتشر شده بر این اثر، مقاله‌ای با عنوان «نقدی بر ترجمه آقای عبدالمحمد آیتی از قرآن کریم» اثر محمدعلی کوشا است. در این نقد، تعداد قابل توجهی از آیات و ترجمه‌ها مورد بررسی قرار گرفته و نقدهایی به عنوان غلط‌های ترجمه‌ای مورد اشاره قرار می‌گیرد. این اثر انتقادی شامل ۱۷۰ غلط در ۱۷۰ ترجمه آیه است. همچنین منتقد به ۸ آیه ترجمه شده اشاره می‌کند که از جا افتادگی در ترجمه دارد. منتقد در این نقد، سلامت و استحکام جمله‌بندی و پرهیز از سره‌نویسی فارسی و عربی‌گرایی افراطی را از ویژگی‌های خوب این ترجمه معرفی می‌کند. صفحه پایانی نقد نیز به رسم‌الخط و برخی اغلاط خطاطی اشاره شده است که مستقیماً به مترجم وارد نبوده و خطاب به انتشارات و خطاط صادر شده است.

دیگر نقد منتشر شده بر این اثر، مقاله‌ای با عنوان «نگرشی به ترجمه قرآن استاد آیتی» اثر سید حیدر علوی‌نژاد است. منتقد در این اثر، ترجمه آیتی را مورد بررسی قرار داده و در ابتدا آن را به خاطر معادل‌های زیباتر نسبت به دیگر ترجمه برای برخی لغات ستوده است؛ اما در ادامه، نقدهای متعددی را به ترجمه وارد می‌داند. علوی‌نژاد معتقد است که اثر آیتی در زمینه نارسایی‌های ساختاری، اشکالات متعددی دارد. او از مصادیق این موضوع، مواردی را برمی‌شمرد که عبارتند از: «نادیده‌گرفتن ارتباط ساختاری، ایجاد ارتباط بی‌مورد و افزودن‌های غیرلازم در ترجمه آیات نسبت به متن اصلی». علوی‌نژاد همچنین معتقد است که آیتی در برخی موارد در انتخاب واژگان مناسب برای ترجمه لغات، سهل‌انگاری کرده و سبب شده است تا مفهوم آیه به صورت ناقص ترجمه شود. در این نقد به استفاده آیتی از رسم‌الخط غیرمرسوم به جای رسم‌الخط مرسوم قرآن اشاره شده که خود دلیلی بر اختلاف در برخی کلمات و ترجمه آنان دارد؛ هرچند که در متن قرآنی که انتشارات با ترجمه آیتی منتشر کرده است، رسم‌الخط مشهور به کار رفته است.

به گفته علوی‌نژاد، در این ترجمه، آیتی سعی کرده است تا آوردن عناصر تفسیری در متن ترجمه را به حداقل برساند و دیدگاه‌های تفسیری را در ترجمه خود، به کار نبندد. منتقد بر این باور است که این اقدام از سوی آیتی سبب شده است تا برخی از مفاهیم که نیاز به مقدمات کلامی یا تفسیری داشته‌اند، به درستی ترجمه نشوند. همچنین ادعا شده است که در برخی موارد، اصول ادبی و بعضاً سجاوندی به درستی اعمال نشده است.

چاپ و انتشار

این ترجمه از سوی انتشارات سروش، وابسته به صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، با نام «قرآن مجید» در سال ۱۳۶۸ برای دومین بار منتشر شده است.

پانویس

منابع

• علوی‌نژاد، سید حیدر (۱۳۷۴). «نگرشی به ترجمه قرآن استاد آیتی». پژوهش‌های قرآنی. مشهد (۱): ۲۴۹–۲۶۶ – به واسطهٔ نورمگز.
• کوشا، محمدعلی (۱۳۷۵). «نقدی بر ترجمه آقای عبدالمحمد آیتی از قرآن کریم». میراث جاوید. تهران (۱۳): ۲۲–۴۵ – به واسطهٔ نورمگز.
• کریمی، کاظم (۱۷ فروردین ۱۳۹۰). «قرآن مجید ترجمه عبدالمحمد آیتی؛ ترجمه یا تحریف؟!». quran.isca.ac.ir. دریافت‌شده در ۲ اسفند ۱۴۰۴.