آیه ۱۶ سوره محمد

آیه ۱۶ سوره محمد

مشخصات قرآنی
نام سوره	محمد
تعداد آیات سوره	۳۸
شماره آیه	۱۶
شماره جزء	۲۶
شماره حزب	۱۰۲
اطلاعات دیگر
{{{page}}} آیه قبل	آیه بعد {{{page}}}

آیه ۱۶ سوره محمد شانزدهمین آیه از چهل و هفتمین سوره قرآن است و از آیات مدنی آن به‌شمار می‌آید. موضوع آیه برخورد منافقان با وحی و سخنان پیامبر و مسئله جنگ و جهاد با دشمنان اسلام است.

متن

متن آیه را فخر رازی، از مفسران سنی مذهب و محمدحسین طباطبایی، مفسر شیعه، چنین گزارش کرده‌اند:

 وَمِنْهُمْ مَنْ يَسْتَمِعُ إِلَيْكَ حَتَّىٰ إِذَا خَرَجُوا مِنْ عِنْدِكَ قَالُوا لِلَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ مَاذَا قَالَ آنِفًا ۚ أُولَٰئِكَ الَّذِينَ طَبَعَ اللَّهُ عَلَىٰ قُلُوبِهِمْ وَاتَّبَعُوا أَهْوَاءَهُمْ  

ترجمه

محمدگل گمشادزهی، مترجم سنی حنفی مذهب در ترجمه آیه آورده است:

«و از آنان کسانی هستند که به تو گوش فرا می‌دهند امّا هنگامی‌که از نزد تو بیرون می‌روند به کسانی که بدیشان علم و دانش بخشیده شده است می‌گویند: کمی پیش چه گفت؟ اینان کسانی‌اند که خداوند بر دل‌هایشان مهر نهاده و از هوی و هوس‌هایشان پیروی کرده‌اند»

بهاءالدین خرمشاهی، مترجم شیعه امامی مذهب در ترجمه این آیه آورده است:

«و از ایشان کسانی هستند که [ظاهرا] به تو گوش می‌سپارند، سپس که از نزدت بیرون می‌روند، به دانش یافتگان گویند هم اکنون چه گفت؟ اینان کسانی هستند که خداوند به دلهایشان مهر نهاده است و از هوی و هوسهایشان پیروی کرده‌اند»

محتوا

مکارم شیرازی از مفسران شیعه گزارش می‌کند: این آیه به موضع‌گیری منافقان در برابر وحی الهی و سخنان پیامبر اشاره دارد و چنین می‌گوید: «گروهی از آنان نزد تو می‌آیند، به سخنانت گوش فرا می‌دهند، اما هنگامی که از نزد تو بیرون می‌روند به مؤمنانی که خداوند به آنها علم و دانش بخشیده از روی استهزاء و تحقیر می‌گویند: این مرد الان چه گفت؟!» به گزارش مکارم، تعبیر آنها در مورد شخص پیامبر و سخنان پر محتوای او به قدری زشت، زننده و تحقیرآمیز بود که نشان می‌داد آنها اصلاً به وحی الهی ایمان نیاورده‌اند. در لغت «آنفا» (از ماده انف) به معنی «بینی» است و از آنجا که بینی در صورت انسان برجستگی خاصی دارد این کلمه دربارهٔ افراد شریف و بزرگ یک قوم به‌کار می‌رود و نیز در مورد زمان مقدم بر زمان حال این تعبیر به‌کار رفته، همانگونه که در آیه مورد بحث آمده است. در ادامه قرآن اینگونه پاسخ دندان شکنی به آنها می‌دهد: «سخنان پیامبر نامفهوم نبوده و پیچیدگی خاصی ندارد، بلکه اینها کسانی هستند که خداوند بر قلب‌هایشان مهر نهاده و از هوا و هوس‌هایشان پیروی کرده‌اند؛ لذا چیزی از آن نمی‌فهمند!»

شأن نزول و ترتیب

به گزارش فرهنگ‌نامه علوم قرآن، سوره محمد، چهل و هفتمین سوره قرآن است. این سوره را در ترتیب نزول، نود و پنجمین سوره نازل شده بر پیامبر اسلام دانسته‌اند که پس از سوره حدید و پیش از سوره رعد نازل شد. این سوره را مدنی دانسته‌اند. در سوره محمد، دو آیه ناسخ یا منسوخ گزارش کرده‌اند.

پانویس

منابع

• خرمشاهی، بهاءالدین (۱۳۹۳). ترجمه قرآن کریم استاد خرمشاهی (به فارسی-عربی). قم: موسسه تبیان.نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
• دفتر تبلیغات اسلامی (۱۳۸۸). فرهنگ‌نامه علوم قرآن. تهران: دفتر تبلیغات اسلامی.
• رازی، محمد بن عمر (۱۴۲۰). مفاتیح الغیب، تفسیر کبیر. سوم (به عربی). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
• گمشادزهی، محمدگل (۱۳۹۴). ترجمه معانی قرآن کریم. به کوشش کتابخانه عقیده. مجموعه موحدین.
• طباطبایی، محمدحسین (۱۳۹۵). ترجمه تفسیر المیزان. ترجمهٔ سید محمدباقر موسوی همدانی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
• مکارم شیرازی، ناصر (۱۳۷۴). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب اسلامیه.