آیه ۶۷ سوره غافر

آیه ۶۷ سوره غافر

مشخصات قرآنی
نام سوره	غافر
تعداد آیات سوره	۸۵
شماره آیه	۶۷
شماره جزء	۲۴
شماره حزب	۹۵
اطلاعات دیگر
{{{page}}} آیه قبل	آیه بعد {{{page}}}

آیه ۶۷ سوره غافر شصت و هفتمین آیه از چهلمین سوره قرآن است و از آیات مکی آن به‌شمار می‌آید. موضوع آیه مراحل مختلف خلقت انسان و دوران حیات او تا مرگ می‌باشد.

متن

متن آیه را فخر رازی، از مفسران سنی مذهب و محمدحسین طباطبایی، مفسر شیعه، چنین گزارش کرده‌اند:

 هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ يُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ ثُمَّ لِتَكُونُوا شُيُوخًا ۚ وَمِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّىٰ مِنْ قَبْلُ ۖ وَلِتَبْلُغُوا أَجَلًا مُسَمًّى وَلَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ  

ترجمه

محمدگل گمشادزهی، مترجم سنی حنفی مذهب در ترجمه آیه آورده است:

«خدا ذاتی است که شما را از خاک سپس از نطفه آن‌گاه از خون بسته آفرید و آن‌گاه شما را به شکل نوزادی (از شکم مادرانتان) بیرون آورد باز (به شما زندگی می‌بخشد) تا به کمال قوت خود پرسید آن‌گاه پیر می‌شوید و برخی از شما پیش از آن مرحله می‌میرند و (مهلت می‌دهد) تا به مدتی معین برسید و باشد که خرد ورزید»

بهاءالدین خرمشاهی، مترجم شیعه امامی مذهب در ترجمه این آیه آورده است:

«او کسی است که شما را [ابتدا] از خاک، سپس از نطفه، سپس از خون بسته آفرید، سپس شما را به هیئت نوزادی [از رحمها] بیرون آورد، تا به کمال رشدتان برسید، سپس تا پیر شوید، و بعضی از شما پیشاپیش جانش گرفته می‌شود، و تا به سرآمدی معین برسید، و باشد که تعقل کنید»

محتوا

مکارم شیرازی از مفسران شیعه گزارش می‌کند: آیه موردبحث به شرح «آیات انفسی» پرداخته و مراحل آفرینش انسان را از خاک تا زمان مرگ را چنین بیان کرده است: «او کسی است که شما را از خاک آفرید، سپس از نطفه، بعد از علقه (چیزی شبیه به خون منعقد) بعد شما را به صورت طفلی از شکم مادر بیرون می‌فرستد، سپس به مرحله کمال و قوت و توانایی می‌رسید، بعد از آن به مرحله پیری، هر چند گروهی از شما پیش از رسیدن به این مرحله می‌میرند و هدف آن است که به سرآمد عمر خود برسید، شاید تعقل کنید.» براساس متن آیه، مراحل خلقت انسان به اینگونه بیان شده است: «نخستین مرحله آفرینش از خاک است که اشاره دارد به آفرینش آدم یا خلقت همه انسان‌ها از خاک و مرحله دوم، مرحله نطفه که مربوط به همه انسان‌ها به جز آدم و حوا است. مرحله سوم نیز تکامل یافتن نطفه و رشد آن به شکل یک قطعه خون بسته است و پس از آن تولد جنین را ذکر کرده و سپس به مرحله تکامل قدرت جسمانی انسان اشاره شده که برخی آن را تا سن سی سالگی می‌دانند. از این مرحله به بعد، آغاز مرحله از دست دادن نیروها و شروع تدریجی دوران پیری (مرحله ششم) فرا می‌رسد. سرانجام نیز به آخرین مرحله عمر انسان یعنی مرگ و انتقال به جهان آخرت اشاره می‌شود.» به باور مکارم، تعبیر «یتوفی» درباره مرگ، اشاره به این است که از دیدگاه قرآن، مرگ پایان زندگی و فنا و نابودی نیست، بلکه فرشتگان مرگ روح او را دریافت می‌دارند و به عالم پس از مرگ منتقل می‌کنند. در حقیقت مفهوم مرگ دریچه‌ای به عالم بقا است و در آن فنا و نیستی معنا ندارد. جمله «وَ مِنْکُمْ مَنْ يُتَوَفَّی مِنْ قَبْلُ‌» ممکن است اشاره به قبل از رسیدن به مرحله پیری باشد یا اشاره به تمام مراحل قبلی یعنی قبل از رسیدن به هر یک از مراحل امکان مرگ وجود دارد.

شأن نزول و ترتیب

به گزارش فرهنگ‌نامه علوم قرآن، سوره غافر، چهلمین سوره قرآن است. این سوره را در ترتیب نزول، شصتمین سوره نازل شده بر پیامبر اسلام دانسته‌اند که پس از سوره زمر و پیش از سوره فصلت نازل شد. از مجموع آیات این سوره، دو آیه (آیات ۵۶ و ۵۷) از آن را مدنی و الباقی را مکی دانسته‌اند. در سوره غافر، دو آیه ناسخ یا منسوخ گزارش کرده‌اند.

پانویس

منابع

• خرمشاهی، بهاءالدین (۱۳۹۳). ترجمه قرآن کریم استاد خرمشاهی (به فارسی-عربی). قم: موسسه تبیان.نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
• دفتر تبلیغات اسلامی (۱۳۸۸). فرهنگ‌نامه علوم قرآن. تهران: دفتر تبلیغات اسلامی.
• رازی، محمد بن عمر (۱۴۲۰). مفاتیح الغیب، تفسیر کبیر. سوم (به عربی). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
• گمشادزهی، محمدگل (۱۳۹۴). ترجمه معانی قرآن کریم. به کوشش کتابخانه عقیده. مجموعه موحدین.
• طباطبایی، محمدحسین (۱۳۹۵). ترجمه تفسیر المیزان. ترجمهٔ سید محمدباقر موسوی همدانی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
• مکارم شیرازی، ناصر (۱۳۷۴). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب اسلامیه.