|
مسابقه دانشدخت |
| اسلامیکال از تاریخ ۱۵ دی تا ۲۰ بهمن، میزبان یک همایه با موضوع زنان است. شما میتوانید در مسابقه مقالهنویسی دانشدخت، شرکت کنید و با نگارش مقاله، از جوایز آن بهرهمند باشید. اگر به موضوعات مربوط با زنان علاقهمندید، این فرصت را از دست ندهید. فهرستی از مقالات پیشنهادی جهت ایجاد یا ویرایش در اینجا وجود دارد. |
عدل (کلام): تفاوت میان نسخهها
پرش به ناوبری
پرش به جستجو
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات اصطلاح اسلامی|نام=عدل|معنای اصطلاحی=مفرد وبه معنای همیشه برابری وپایداری برحق وعدالت است|پر اهمیت نزد=مذاهب اسلامی|کاربرد=پژوهشگران علوم اسلامی}} | |||
'''عدل''' یکی از اصول مذهب در نزد [[شیعه|شیعیان]] و [[سنی|سنیهای]] [[معتزله|معتزلی]] به شمار میرود. این عدل به این معناست که [[خدا]] در [[تکوین]] و [[تشریع]]، [[عادل (اسماء الحسنی)|عادل]] است. از آنجا که این اصل اعتقادی، در راستای باور به [[توحید]] است، در ضمن همان اصل تعریف شده است و همچون دیگر [[صفات ثبوتیه]]، چون [[علم الهی|علم]] و [[قدرت الهی|قدرت]] میباشد ولی از انجا که در قرن سوم هجری، میان فرقه [[اشاعره]] و [[معتزله]] و [[شیعه دوازدهامامی|امامیه]] در موضوع این صفت از [[صفات الهی]]، اختلاف پدید آمد، دو فرقه معتزله و امامیه آن را جزو عقاید اصلی خود جای داده و به عنوان یکی از اصول مذهب خویش، تبلیغ کردند. در این میان، اشاعره که نتوانسته بودند میان عدل خدا و [[قضا و قدر|قَدَر]]، وفق دهند و برای آن استدلالی عقلی بسازند، عدل را از خدا سلب کردند. | |||
{{شیعه|توضیح=تبییم عدل الهی در تشیع|حوزه کاربرد=توحید ، معاد ، اصول دین ، اصول مذهب|توسعه دهنده=پژوهشگران اسلامی ، مبانی دینی ومذهبی|زبان=فارسی ، عربی}} | {{شیعه|توضیح=تبییم عدل الهی در تشیع|حوزه کاربرد=توحید ، معاد ، اصول دین ، اصول مذهب|توسعه دهنده=پژوهشگران اسلامی ، مبانی دینی ومذهبی|زبان=فارسی ، عربی}} | ||
== عدل الهی (العدل) == | |||
=== تعریف و جایگاه === | |||
عدل، به معنای قرار دادن هر چیزی در جایگاه شایستهاش، دومین اصل از اصول پنجگانهٔ اعتقادی مذهب [[شیعهٔ]] دوازده امامی است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عدل الهی|عنوان کتاب=الالهیات علی هدی الکتاب والسنت والعقل /آشنایی با علوم اسلامی|نام=جعفر/مرتضی|نام خانوادگی=سبحانی /مطهری|جلد=1|صفحه=/38119}}</ref> | عدل، به معنای قرار دادن هر چیزی در جایگاه شایستهاش، دومین اصل از اصول پنجگانهٔ اعتقادی مذهب [[شیعهٔ]] دوازده امامی است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عدل الهی|عنوان کتاب=الالهیات علی هدی الکتاب والسنت والعقل /آشنایی با علوم اسلامی|نام=جعفر/مرتضی|نام خانوادگی=سبحانی /مطهری|جلد=1|صفحه=/38119}}</ref> | ||
اعتقاد به [[عدل الهی]] بدین معناست که [[خداوند]] در تمام افعال خود—از آفرینش تا تشریع قوانین و [[پاداش]] و کیفر—هیچگاه مرتکب [[ظلم]] (گذشتن از حق دیگری) یا فعل قبیح نمیشود و هر کاری از جانب او حکیمانه و مطابق با مصلحت است. <ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عدل الهی|عنوان کتاب=آموزش عقاید|نام=جعفر|نام خانوادگی=سبحانی|ناشر=اسلامیه|جلد=1|صفحه=185}}</ref>این اصل، <ref>ر.ک سوره ی انبیا آیه 47 «وَنَضَعُ الْمَوَازِینَ الْقِسْطَ لِیَوْمِ الْقِیَامَهِ...» (و ترازوهای عدل را در روز قیامت برپا میداریم).</ref>تصویری از خدایی حکیم و هدفمند را ارائه میدهد که جهان را بیهوده نیافریده<ref>ر.ک. به قرآن کریم، سورهٔ مؤمنون، آیهٔ ۱۱۵: «أَفَحَسِبْتُمْ أَنَّمَا خَلَقْنَاکُمْ عَبَثًا وَأَنَّکُمْ إِلَیْنَا لَا تُرْجَعُونَ» (آیا گمان کردید که شما را بیهوده آفریدیم و که شما به سوی ما بازگردانده نمیشوید؟).</ref> و قوانینش همگی بر پایهٔ [[حکمت]] و رحمت استوار است. از این منظر، عدل جلوهای از حکمت و [[علم]] بیپایان پروردگار به شمار میرود.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عدل الهی|عنوان کتاب=العدل الاهی|نام=جعفر|نام خانوادگی=سبحانی|صفحه=45}}</ref> | اعتقاد به [[عدل الهی]] بدین معناست که [[خداوند]] در تمام افعال خود—از آفرینش تا تشریع قوانین و [[پاداش]] و کیفر—هیچگاه مرتکب [[ظلم]] (گذشتن از حق دیگری) یا فعل قبیح نمیشود و هر کاری از جانب او حکیمانه و مطابق با مصلحت است. <ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عدل الهی|عنوان کتاب=آموزش عقاید|نام=جعفر|نام خانوادگی=سبحانی|ناشر=اسلامیه|جلد=1|صفحه=185}}</ref>این اصل، <ref>ر.ک سوره ی انبیا آیه 47 «وَنَضَعُ الْمَوَازِینَ الْقِسْطَ لِیَوْمِ الْقِیَامَهِ...» (و ترازوهای عدل را در روز قیامت برپا میداریم).</ref>تصویری از خدایی حکیم و هدفمند را ارائه میدهد که جهان را بیهوده نیافریده<ref>ر.ک. به قرآن کریم، سورهٔ مؤمنون، آیهٔ ۱۱۵: «أَفَحَسِبْتُمْ أَنَّمَا خَلَقْنَاکُمْ عَبَثًا وَأَنَّکُمْ إِلَیْنَا لَا تُرْجَعُونَ» (آیا گمان کردید که شما را بیهوده آفریدیم و که شما به سوی ما بازگردانده نمیشوید؟).</ref> و قوانینش همگی بر پایهٔ [[حکمت]] و رحمت استوار است. از این منظر، عدل جلوهای از حکمت و [[علم]] بیپایان پروردگار به شمار میرود.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عدل الهی|عنوان کتاب=العدل الاهی|نام=جعفر|نام خانوادگی=سبحانی|صفحه=45}}</ref> | ||
=== پیامدها و آثار اعتقادی و اجتماعی | === پیامدها و آثار اعتقادی و اجتماعی === | ||
باور به عدل الهی، پیامدهای عمیقی در زندگی فردی و [[اجتماعی]] [[مسلمانان]] دارد. از نگاه اعتقادی، این اصل مسئله حریت و اختیار انسان را تقویت میکند؛ به باور متکلمان اسلامی، اگر انسان مجبور باشد (جبر)، بازخواست و پاداش و عقاب او توسط خداوند—که عادل است—معنایی نخواهد داشت.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عدل الهی|عنوان کتاب=عدل الهی|نام=مرتضی|نام خانوادگی=مطهری|ناشر=صدرا|صفحه=78}}</ref>بنابراین، عدل الهی <ref>ر.ک. به قرآن کریم، سورهٔ کهف، آیهٔ ۲۹: «فَمَنْ شَاءَ فَلْیُؤْمِنْ وَمَنْ شَاءَ فَلْیَکْفُرْ...» (پس هر کس خواهد ایمان بیاورد و هر کس خواهد کفر بورزد).</ref>مکمل بحث [[قضا و قدر|"قدر" و "قضا"]] بوده و تفکر جبری را نفی میکند.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عدل الهی|عنوان کتاب=پیشنیازهای مدیریت اسلامی|نام=محمدتقی|نام خانوادگی=مصباح یزدی|ناشر=الکترونیکی|صفحه=92}}</ref>در عرصهٔ اجتماعی نیز، این باور، مسلمانان را به برپایی [[عدالت]] در جامعه و دوری از هرگونه ستمگری و تبعیض ناروا فرامیخواند، چرا که آنان خود را پیرو عادلی مطلق میدانند که عدل را دوست دارد.<ref>ر.ک. به قرآن کریم، سورهٔ نحل، آیهٔ ۹۰: «إِنَّ اللَّهَ یَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ...» (بیگمان خدا به عدل و احسان فرمان میدهد</ref> این اصل،<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عدل الهی|عنوان کتاب=الکافی|نام=محمدبن یعقوب|نام خانوادگی=کلینی|جلد=2}}</ref> پلی بین [[علم کلام|کلام]] و اخلاق اسلامی ایجاد کرده و انگیزهای قدرتمند برای عمل به تکالیف و دوری از گناهان فراهم میسازد. | باور به عدل الهی، پیامدهای عمیقی در زندگی فردی و [[اجتماعی]] [[مسلمانان]] دارد. از نگاه اعتقادی، این اصل مسئله حریت و اختیار انسان را تقویت میکند؛ به باور متکلمان اسلامی، اگر انسان مجبور باشد (جبر)، بازخواست و پاداش و عقاب او توسط خداوند—که عادل است—معنایی نخواهد داشت.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عدل الهی|عنوان کتاب=عدل الهی|نام=مرتضی|نام خانوادگی=مطهری|ناشر=صدرا|صفحه=78}}</ref>بنابراین، عدل الهی <ref>ر.ک. به قرآن کریم، سورهٔ کهف، آیهٔ ۲۹: «فَمَنْ شَاءَ فَلْیُؤْمِنْ وَمَنْ شَاءَ فَلْیَکْفُرْ...» (پس هر کس خواهد ایمان بیاورد و هر کس خواهد کفر بورزد).</ref>مکمل بحث [[قضا و قدر|"قدر" و "قضا"]] بوده و تفکر جبری را نفی میکند.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عدل الهی|عنوان کتاب=پیشنیازهای مدیریت اسلامی|نام=محمدتقی|نام خانوادگی=مصباح یزدی|ناشر=الکترونیکی|صفحه=92}}</ref>در عرصهٔ اجتماعی نیز، این باور، مسلمانان را به برپایی [[عدالت]] در جامعه و دوری از هرگونه ستمگری و تبعیض ناروا فرامیخواند، چرا که آنان خود را پیرو عادلی مطلق میدانند که عدل را دوست دارد.<ref>ر.ک. به قرآن کریم، سورهٔ نحل، آیهٔ ۹۰: «إِنَّ اللَّهَ یَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ...» (بیگمان خدا به عدل و احسان فرمان میدهد</ref> این اصل،<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=عدل الهی|عنوان کتاب=الکافی|نام=محمدبن یعقوب|نام خانوادگی=کلینی|جلد=2}}</ref> پلی بین [[علم کلام|کلام]] و اخلاق اسلامی ایجاد کرده و انگیزهای قدرتمند برای عمل به تکالیف و دوری از گناهان فراهم میسازد. | ||
= پانویس | == پانویس == | ||
=== ارجاعات === | |||
{{پانویس|۳|اندازه=ریز}} | |||
=== | === منابع === | ||
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=اختری|نام=عباسعلی|پیوند نویسنده=|ویراستار=|مقاله=اصول دین|دانشنامه=[[دایرةالمعارف جامع اسلامی]]|عنوان جلد=دایرةالمعارف جامع اسلامی|سال=۱۳۹۰|ناشر=آرایه|مکان=تهران}} | |||
=== | {{درجهبندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=بله|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامهها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}} | ||
* | * | ||
* سبحانی، جعفر، الالهیات على هدى الکتاب و السنة و العقل. انتشارات اسلامیه ،1399، جلد 1. | * سبحانی، جعفر، الالهیات على هدى الکتاب و السنة و العقل. انتشارات اسلامیه ،1399، جلد 1. | ||
| خط ۳۰: | خط ۳۳: | ||
* مصباح یزدی، محمدتقی. آموزش عقاید. انتشارات چاپ ونشر بین الملل ، نوبت 13، 1383،جلد 1 . | * مصباح یزدی، محمدتقی. آموزش عقاید. انتشارات چاپ ونشر بین الملل ، نوبت 13، 1383،جلد 1 . | ||
* مصباح یزدی، محمدتقی. پیشنیازهای مدیریت اسلامی، انتشارات موسسه آموزشی - پژوهشی امام خمینی ( ره ) نوبت دوم ، 1397 . | * مصباح یزدی، محمدتقی. پیشنیازهای مدیریت اسلامی، انتشارات موسسه آموزشی - پژوهشی امام خمینی ( ره ) نوبت دوم ، 1397 . | ||
* نرم افزار جامع الاتفاسیر ، کلینی، محمد بن یعقوب. الکافی. جلد 2 . | * نرم افزار جامع الاتفاسیر ، کلینی، محمد بن یعقوب. الکافی. جلد 2 . | ||
{{مباحث اسلام}} | |||
[[رده:اسلام]] | {{شیعه-افقی}} | ||
[[رده: | |||
[[رده: | [[رده:اصول دین اسلام]] | ||
[[رده:الهیات اسلامی]] | |||
[[رده:الهیات تشیع]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۸ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۳:۲۴
| عدل | |
|---|---|
| کاربرد | |
| معنای اصطلاحی | مفرد وبه معنای همیشه برابری وپایداری برحق وعدالت است |
| پراهمیت نزد | مذاهب اسلامی |
| کاربرد | پژوهشگران علوم اسلامی |
عدل یکی از اصول مذهب در نزد شیعیان و سنیهای معتزلی به شمار میرود. این عدل به این معناست که خدا در تکوین و تشریع، عادل است. از آنجا که این اصل اعتقادی، در راستای باور به توحید است، در ضمن همان اصل تعریف شده است و همچون دیگر صفات ثبوتیه، چون علم و قدرت میباشد ولی از انجا که در قرن سوم هجری، میان فرقه اشاعره و معتزله و امامیه در موضوع این صفت از صفات الهی، اختلاف پدید آمد، دو فرقه معتزله و امامیه آن را جزو عقاید اصلی خود جای داده و به عنوان یکی از اصول مذهب خویش، تبلیغ کردند. در این میان، اشاعره که نتوانسته بودند میان عدل خدا و قَدَر، وفق دهند و برای آن استدلالی عقلی بسازند، عدل را از خدا سلب کردند.
عدل الهی (العدل)
تعریف و جایگاه
عدل، به معنای قرار دادن هر چیزی در جایگاه شایستهاش، دومین اصل از اصول پنجگانهٔ اعتقادی مذهب شیعهٔ دوازده امامی است.[۱]
اعتقاد به عدل الهی بدین معناست که خداوند در تمام افعال خود—از آفرینش تا تشریع قوانین و پاداش و کیفر—هیچگاه مرتکب ظلم (گذشتن از حق دیگری) یا فعل قبیح نمیشود و هر کاری از جانب او حکیمانه و مطابق با مصلحت است. [۲]این اصل، [۳]تصویری از خدایی حکیم و هدفمند را ارائه میدهد که جهان را بیهوده نیافریده[۴] و قوانینش همگی بر پایهٔ حکمت و رحمت استوار است. از این منظر، عدل جلوهای از حکمت و علم بیپایان پروردگار به شمار میرود.[۵]
پیامدها و آثار اعتقادی و اجتماعی
باور به عدل الهی، پیامدهای عمیقی در زندگی فردی و اجتماعی مسلمانان دارد. از نگاه اعتقادی، این اصل مسئله حریت و اختیار انسان را تقویت میکند؛ به باور متکلمان اسلامی، اگر انسان مجبور باشد (جبر)، بازخواست و پاداش و عقاب او توسط خداوند—که عادل است—معنایی نخواهد داشت.[۶]بنابراین، عدل الهی [۷]مکمل بحث "قدر" و "قضا" بوده و تفکر جبری را نفی میکند.[۸]در عرصهٔ اجتماعی نیز، این باور، مسلمانان را به برپایی عدالت در جامعه و دوری از هرگونه ستمگری و تبعیض ناروا فرامیخواند، چرا که آنان خود را پیرو عادلی مطلق میدانند که عدل را دوست دارد.[۹] این اصل،[۱۰] پلی بین کلام و اخلاق اسلامی ایجاد کرده و انگیزهای قدرتمند برای عمل به تکالیف و دوری از گناهان فراهم میسازد.
پانویس
ارجاعات
- ↑ سبحانی /مطهری، جعفر/مرتضی. عدل الهی. ج. ۱. ص. /۳۸۱۱۹.
- ↑ سبحانی، جعفر. عدل الهی. ج. ۱. اسلامیه. ص. ۱۸۵.
- ↑ ر.ک سوره ی انبیا آیه 47 «وَنَضَعُ الْمَوَازِینَ الْقِسْطَ لِیَوْمِ الْقِیَامَهِ...» (و ترازوهای عدل را در روز قیامت برپا میداریم).
- ↑ ر.ک. به قرآن کریم، سورهٔ مؤمنون، آیهٔ ۱۱۵: «أَفَحَسِبْتُمْ أَنَّمَا خَلَقْنَاکُمْ عَبَثًا وَأَنَّکُمْ إِلَیْنَا لَا تُرْجَعُونَ» (آیا گمان کردید که شما را بیهوده آفریدیم و که شما به سوی ما بازگردانده نمیشوید؟).
- ↑ سبحانی، جعفر. عدل الهی. ص. ۴۵.
- ↑ مطهری، مرتضی. عدل الهی. صدرا. ص. ۷۸.
- ↑ ر.ک. به قرآن کریم، سورهٔ کهف، آیهٔ ۲۹: «فَمَنْ شَاءَ فَلْیُؤْمِنْ وَمَنْ شَاءَ فَلْیَکْفُرْ...» (پس هر کس خواهد ایمان بیاورد و هر کس خواهد کفر بورزد).
- ↑ مصباح یزدی، محمدتقی. عدل الهی. الکترونیکی. ص. ۹۲.
- ↑ ر.ک. به قرآن کریم، سورهٔ نحل، آیهٔ ۹۰: «إِنَّ اللَّهَ یَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ...» (بیگمان خدا به عدل و احسان فرمان میدهد
- ↑ کلینی، محمدبن یعقوب. عدل الهی. ج. ۲.
منابع
- اختری، عباسعلی (۱۳۹۰). «اصول دین». دایرةالمعارف جامع اسلامی. تهران: آرایه.
- سبحانی، جعفر، الالهیات على هدى الکتاب و السنة و العقل. انتشارات اسلامیه ،1399، جلد 1.
- سبحانی، جعفر، العدل الالهی ، انتشارات اسلامیه، 1386.
- مطهری، مرتضی. آشنایی با علوم اسلامی (کلام، عرفان، حکمت عملی)، انتشارات صدرا ، 1382.
- مطهری ، مرتضی ، عدل الهی، انتشارات صدرا ، 1386.
- مصباح یزدی، محمدتقی. آموزش عقاید. انتشارات چاپ ونشر بین الملل ، نوبت 13، 1383،جلد 1 .
- مصباح یزدی، محمدتقی. پیشنیازهای مدیریت اسلامی، انتشارات موسسه آموزشی - پژوهشی امام خمینی ( ره ) نوبت دوم ، 1397 .
- نرم افزار جامع الاتفاسیر ، کلینی، محمد بن یعقوب. الکافی. جلد 2 .
| تاریخ |
| ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| جغرافیا | |||||||||||
| عقاید |
| ||||||||||
| معارف | |||||||||||
| کسان | |||||||||||
| ساختار |
| ||||||||||
| فرهنگ | |||||||||||
| رسانه | |||||||||||
| مؤسسات و احزاب | |||||||||||
| انجمنها |
| ||||||||||
| میراث |
| ||||||||||
