الله: تفاوت میان نسخهها
پرش به ناوبری
پرش به جستجو
(←پانویس) |
(تمیزکاری) |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{درباره|واژهٔ الله|مفهوم خدا|خدا | {{درباره|واژهٔ الله|مفهوم خدا|خدا}} | ||
مفاهیمی که به واژه الله نسبت داده شدهاست در بین مکاتب مختلف تفاوتهایی با هم دارد. پیش از اسلام الله خدای یکتا نبود، بلکه یاران و همراهان و پسران و دخترانی داشت،<ref name="Tao-Islam"/> هرچند هیچگاه بتی که مجسمکنندهٔ الله باشد یافت نشدهاست.<ref name= Peters107/><ref name="Zeitlin33"/><ref name="oxford" dir=ltr>"Allah." In The Oxford Dictionary of Islam. Ed. John L. Esposito. Oxford Islamic Studies Online. 01-Jan-2019. <http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t125/e128>.</ref> مفاهیم مشرکانه با ظهور اسلام بهشدت مردود شناخته شد. در اسلام، الله نام برتر خداوند بودهاست؛ باور مسلمانان این است که تمامی نامهای دیگر الهی به این نام اشاره میکنند.<ref dir=ltr name="Tao-Islam">{{یادکرد|فصل= |کتاب=The Tao of Islam: a sourcebook on gender relationships in Islamic thought|ناشر= SUNY|شهر= Albany NY USA|کوشش= |ویرایش= |سال=1992 |شابک=0791409147 |نویسنده=Murata, {{چر}}Sachiko |نویسندگان سایر بخشها=|ترجمه=|صفحه=206 |زبان=en |مقاله= |ژورنال= |نشریه= |تاریخ= |دوره= |شماره= |شاپا=}}</ref> الله یکتاست، تنها خدا بوده، و خالق توانای جهان است.<ref name="EncMMENA"/><ref name="Britannica"/> | '''الله''' در زبان عربی به معنی [[خداوند]] در زبان فارسی است. [[مسلمان|مسلمانان]] الله را تنها خدای عالم میدانند. این واژه توسط عربزبانان [[مسیحیت|مسیحی]] و [[یهودی]] نیز در اشاره به خدا به کار میرود؛ ولی در [[جهان غرب|مغربزمین]]، این واژه به علت استفادهٔ مسلمانان از آن شهرت یافتهاست۔ هرچند اعراب مسیحی جز الله واژهٔ دیگری برای اشاره به خدا ندارند و به عنوان مثال از کلماتی مانند ''{{عبارت عربی|الله الأب}}'' (به معنی خدای پدر) استفاده میکنند. | ||
مفاهیمی که به واژه الله نسبت داده شدهاست در بین مکاتب مختلف تفاوتهایی با هم دارد. پیش از اسلام الله خدای یکتا نبود، بلکه یاران و همراهان و پسران و دخترانی داشت،<ref name="Tao-Islam"/> هرچند هیچگاه بتی که مجسمکنندهٔ الله باشد یافت نشدهاست.<ref name= Peters107/><ref name="Zeitlin33"/><ref name="oxford" dir=ltr>"Allah." In The Oxford Dictionary of Islam. Ed. John L. Esposito. Oxford Islamic Studies Online. 01-Jan-2019. <http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t125/e128>.</ref> مفاهیم مشرکانه با ظهور اسلام بهشدت مردود شناخته شد. در اسلام، الله نام برتر خداوند بودهاست؛ باور مسلمانان این است که تمامی نامهای دیگر الهی به این نام اشاره میکنند.<ref dir=ltr name="Tao-Islam">{{یادکرد|فصل= |کتاب=The Tao of Islam: a sourcebook on gender relationships in Islamic thought|ناشر= SUNY|شهر= Albany NY USA|کوشش= |ویرایش= |سال=1992 |شابک=0791409147 |نویسنده=Murata, {{چر}}Sachiko |نویسندگان سایر بخشها=|ترجمه=|صفحه=206 |زبان=en |مقاله= |ژورنال= |نشریه= |تاریخ= |دوره= |شماره= |شاپا=}}</ref> الله یکتاست، تنها خدا بوده، و خالق توانای جهان است.<ref name="EncMMENA">Encyclopedia of the Modern Middle East and North Africa, ''Allah''</ref><ref name="Britannica">«Allah.» [[دانشنامه بریتانیکا|Encyclopædia Britannica]]. 2007. Encyclopædia Britannica</ref> | |||
مسلمان [[ایمان|مؤمن]] بدون در نظر گرفتن نژاد و جنسیت خود، باید به یگانه بودن الله به صورت قلبی، زبانی و عملی اعتقاد داشته و اعتقاد خود را توسط جملات شهادتین ([[شهادتین|أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلٰهَ إِلَّا ٱللَّٰهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ ٱللَّٰهِ]]) به معنای «گواهی میدهم، خدایی جز الله نیست و گواهی میدهم، همانا محمد فرستادهٔ الله است» بیان کند.<ref name="Cambridge" dir=ltr>{{یادکرد|فصل= |کتاب=The Cambridge history of Islam|ناشر= University Press|شهر= Cambridge, Eng|کوشش= |ویرایش= |سال= 1977 |شابک=0-521-29135-6 |نویسنده= Lewis, Bernard; Holt, P. M. ; Holt, Peter R. ; Lambton, Ann Katherine Swynford|نویسندگان سایر بخشها=|ترجمه=|صفحه=32 |زبان=en |مقاله= |ژورنال= |نشریه= |تاریخ= |دوره= |شماره= |شاپا=}}</ref> همچنین در قرآن «پرستش الله» به عنوان کاری مشترک میان مسلمانان و [[اهل کتاب]] معرفی شده و از اهل کتاب خواسته شده که به آن پایبند باشند.<ref name = "Islamica">{{یادکرد دانشنامه | نام خانوادگی = پاکتچی| نام = احمد| پیوند نویسنده = احمد پاکتچی| مقاله = الله| دانشنامه = [[دائرة المعارف بزرگ اسلامی]]| ویرایش = | جلد= ۱۰| سال = | ناشر = مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی| مکان = | شابک = | صفحه = ۷۳–۷۷| پیوند مقاله = https://www.cgie.org.ir/fa/publication/entryview/4641| تاریخ بازبینی = ۲۷ آبان ۱۳۹۷| زبان = fa| پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/74iCZbr6S | تاریخ بایگانی = ۱۶ دسامبر ۲۰۱۸}}</ref> | مسلمان [[ایمان|مؤمن]] بدون در نظر گرفتن نژاد و جنسیت خود، باید به یگانه بودن الله به صورت قلبی، زبانی و عملی اعتقاد داشته و اعتقاد خود را توسط جملات شهادتین ([[شهادتین|أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلٰهَ إِلَّا ٱللَّٰهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ ٱللَّٰهِ]]) به معنای «گواهی میدهم، خدایی جز الله نیست و گواهی میدهم، همانا محمد فرستادهٔ الله است» بیان کند.<ref name="Cambridge" dir=ltr>{{یادکرد|فصل= |کتاب=The Cambridge history of Islam|ناشر= University Press|شهر= Cambridge, Eng|کوشش= |ویرایش= |سال= 1977 |شابک=0-521-29135-6 |نویسنده= Lewis, Bernard; Holt, P. M. ; Holt, Peter R. ; Lambton, Ann Katherine Swynford|نویسندگان سایر بخشها=|ترجمه=|صفحه=32 |زبان=en |مقاله= |ژورنال= |نشریه= |تاریخ= |دوره= |شماره= |شاپا=}}</ref> همچنین در قرآن «پرستش الله» به عنوان کاری مشترک میان مسلمانان و [[اهل کتاب]] معرفی شده و از اهل کتاب خواسته شده که به آن پایبند باشند.<ref name = "Islamica">{{یادکرد دانشنامه | نام خانوادگی = پاکتچی| نام = احمد| پیوند نویسنده = احمد پاکتچی| مقاله = الله| دانشنامه = [[دائرة المعارف بزرگ اسلامی]]| ویرایش = | جلد= ۱۰| سال = | ناشر = مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی| مکان = | شابک = | صفحه = ۷۳–۷۷| پیوند مقاله = https://www.cgie.org.ir/fa/publication/entryview/4641| تاریخ بازبینی = ۲۷ آبان ۱۳۹۷| زبان = fa| پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/74iCZbr6S | تاریخ بایگانی = ۱۶ دسامبر ۲۰۱۸}}</ref> | ||
== | == معناشناسی == | ||
{{الله}} | |||
< | === معنای لغوی === | ||
در ریشهیابی واژهٔ الله دو نظر وجود دارد؛ اول آنکه این واژه مشتق است و دوم آنکه این واژه جامد میباشد.<ref name="ilahEI">MacDonald, D.B. , “Ilāh”, in: Encyclopaedia of Islam, Second Edition, Edited by: P. Bearman, Th. Bianquis, C.E. Bosworth, E. van Donzel, W.P. Heinrichs. Consulted online on 11 June 2017 <http://dx.doi.org/10.1163/1573-3912_islam_SIM_3526></ref><ref name="Azar">{{یادکرد دانشنامه | نام خانوادگی = آذرنوش| نام = آذرتاش| پیوند نویسنده = آذرتاش آذرنوش| مقاله = اله| دانشنامه = [[دائرة المعارف بزرگ اسلامی]]| ویرایش = | جلد= ۱۰| سال = | ناشر = مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی| مکان = | شابک = | صفحه = ۷۸–۷۹| پیوند مقاله = https://www.cgie.org.ir/fa/publication/entryview/4641| تاریخ بازبینی = ۲۷ آبان ۱۳۹۷| زبان = fa| پیوند بایگانی = http://www.webcitation.org/74iCVsUm7 | تاریخ بایگانی = ۱۶ دسامبر ۲۰۱۸}}</ref> مشتق بودن واژه، دیدگاه اکثریت است و به سه شکل ارائه میشود. نظریهٔ اول بر آن است که الله متشکل از دو بخش «ال» (الف و لام تعریف) + «اله» (ایزد یا معبود) است.<ref name="autogenerated1">L. Gardet, ''Allah'', Encyclopaedia of Islam</ref> خویشاوندهای واژه «الله» در بین دیگر زبانهای سامی مانند عبری و آرامی موجود است. «اله» مسلماً با «{{lang|hbo|אֱלָהָא}}» یکی است و شکل گسترشیافتهٔ تکواژ «اِل/ایل» است که در همهٔ زبانهای سامی وجود دارد.<ref name="ilahEI" /> به هم چسباندن «ال» و «اله» در تشکیل «الله» (خدا، فرم مذکر) مشابه به هم چسباندن «ال» و «الهه» در تشکیل «[[لات (بت)|اللات]]» (خدا، فرم مؤنث) است.<ref name="EoQ">Böwering, Gerhard, ''God and His Attributes'', Encyclopaedia of the Qurʾān, Brill, 2007.</ref> در عمده دستنوشتههای قدیمی اعراب مسیحی یا یهودی پیش از اسلام، کلمه <nowiki>''الله'' به صورت ''الاله''</nowiki> ثبت شدهاست۔{{مدرک}} نظریهٔ سوم در دیدگاه مشتق بودن واژه الله، آن را مشتق از ضمیر سوم شخص «ها» میداند.<ref name="Azar" /> [[ابوالبقاء کفوی]] در ''[[کلیات العلوم]]'' چنین نظر میدهد که واژهٔ الله از «ها»، اسم جمع و ضمیر سوم شخص، و «لام» ملکی ساخته شدهاست.<ref name="ilahEI" /> به عبارتی دیگر، خدای متعال را ابتدا با ضمیر سوم شخص خوانده، سپس لام ملکیت به آن افزوده و «لهُ» را تشکیل دادهاند. سپس به خاطر تعظیم، ال به آن اضافه کردهاند («اللَه») و سپس فتحهٔ میانی را به مصوت بلند تبدیل کردهاند.<ref name="Azar" /> گروهی مانند [[ابوزید بلخی]] که به جامد بودن اسم الله معتقدند ''الله'' را [[وامواژه|وامواژهای]] عبری یا سریانی دانستهاند.<ref name="ilahEI" /><ref name="Azar" /> برخی فرهنگها، واژههای برابر آرامی ''الله'' در [[زبان آرامی]] کتب مقدس را אֱלָהָא Ĕlāhā و فرم سریانی آن را ܐܰܠܳܗܳܐ ˀAlâhâ یا Ālōho دانستهاند.<ref name="cal">[http://cal1.cn.huc.edu/ The Comprehensive Aramaic Lexicon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131018045941/http://cal1.cn.huc.edu/ |date=۱۸ اکتبر ۲۰۱۳}} - Entry for ''ˀlh''</ref> نظریهٔ دیگری که الله را جامد میداند و به [[سیبویه]]، [[خلیل بن احمد فراهیدی|خلیل]]، و [[ابوالعباس مبرد|مبرد]] نسبت داده شده، گسترش زیادی نیافتهاست. در این نظریه، الله نام خاص است و هیچ معنای معینی ندارد (نعت نیست). دلیلی که آورده میشود این است که هیچگاه نمیتوان «ال» را از اول واژه برداشت، یا اینکه وقتی حرف ندا به قبل آن اضافه میکنیم «ال» را حذف نمیکنیم و همچنان میگوییم «یا الله».<ref name="Azar" /> | |||
زبانشناسان تاریخی عرب مفصلاً راجع به ریشه و معنی واژههای «اله» و «الله» بحث کردهاند. اغلب زبانشناسان اسم خاص «الله» را برگرفته از {{عبارت عربی|''الإله''}} در نظر گرفتهاند و سعی کردهاند ''اله'' را به ریشهای سهحرفی (ثلاثی) ربط دهند.<ref name="ilahEI"/> واژهٔ اله را بر وزن فعال دانسته و اصل آن را فعلی به صورت {{عبارت عربی|اَلِهَ-یالَهُ}} یا {{عبارت عربی|وَلِهَ-یؤلَهُ}} دانستهاند.<ref name="Azar"/> بر این اساس صورتهای اشتقاق از ریشههای زیر پیشنهاد شدهاند:<ref name="ilahEI"/><ref name="Azar"/> | دربارهٔ چگونگی تبدیل «الـ+اله» به الله گفته شده که «خدای متعال» را «إِلٰه» خوانده و «ٱلْـ» تعظیم را به آن افزودند که ''ٱلْإِلٰه'' شدهاست. کاربرد زیاد این واژه سبب تخفیف همزه و تبدیل واژه به الله شدهاست. دربارهٔ چگونگی این تبدیل بحثهای مفصلی شده و آن را با تبدیل «{{عبارت عربی|لکن + أن ← لکنّ}}» مقایسه کردهاند.<ref name="Azar" /> [[حسن بصری|مکتب نحوی بصره]] با رد ارتباط مستقیم بین این دو واژه، ساخت «الله» را بیواسطه و آنی (مرتجل) یا به شکل «{{عبارت عربی|لاه}}» از ریشه «ل-ی-ه» میداند که حرف تعریف «ال» به آن چسبیدهاست.<ref name="ilahEI" /> «{{عبارت عربی|لاه}}» به معنی «پنهان بودن» یا «برفراز رفتن و علو یافتن» است. پس «اله» به معنی وجودی است که از دید بندگان پنهان میماند یا وجودی که والا و متعالی است.<ref name="Azar" /> | ||
=== معنای اصطلاحی === | |||
«الله» در زبان عربی به معنی [[خداوند]] در زبان فارسی است. [[مسلمان|مسلمانان]] الله را تنها خدای عالم میدانند. این واژه توسط عربزبانان [[مسیحیت|مسیحی]] و [[یهودی]] نیز در اشاره به خدا به کار میرود؛ ولی در [[جهان غرب|مغربزمین]]، این واژه به علت استفادهٔ مسلمانان از آن شهرت یافتهاست.<ref name="EncMMENA" /><ref name="Britannica" /><ref name="Columbia">"[https://www.encyclopedia.com/philosophy-and-religion/islam/islam/allah#1E1Allah Allah]." [[دانشنامه کلمبیا|The Columbia Encyclopedia]], 6th ed.. 30 Nov. 2018</ref> هرچند اعراب مسیحی جز «الله» واژهٔ دیگری برای اشاره به خدا ندارند و به عنوان مثال از کلماتی مانند «{{عبارت عربی|الله الأب}}» (به معنی خدای پدر) استفاده میکنند.<ref name="Cambridge" /> زبانشناسان تاریخی عرب مفصلاً راجع به ریشه و معنی واژههای «اله» و «الله» بحث کردهاند. اغلب زبانشناسان اسم خاص «الله» را برگرفته از {{عبارت عربی|''الإله''}} در نظر گرفتهاند و سعی کردهاند ''اله'' را به ریشهای سهحرفی (ثلاثی) ربط دهند.<ref name="ilahEI" /> واژهٔ اله را بر وزن فعال دانسته و اصل آن را فعلی به صورت {{عبارت عربی|اَلِهَ-یالَهُ}} یا {{عبارت عربی|وَلِهَ-یؤلَهُ}} دانستهاند.<ref name="Azar" /> بر این اساس صورتهای اشتقاق از ریشههای زیر پیشنهاد شدهاند:<ref name="ilahEI" /><ref name="Azar" /> | |||
# برخی اصل واژهٔ اله را از {{عبارت عربی|اَلَهَ-یاله}} به معنی پناه بردن دانستهاند و اله را کسی دانستهاند که بنده به او پناه میبرد. همین لغت در باب افعال به معنی پناه دادن است. برخی اله را از ریشهٔ {{عبارت عربی|وَلِهَ-یَولَهُ}} دانستهاند بدون آنکه در معنی تفاوتی برایش قائل شوند. | # برخی اصل واژهٔ اله را از {{عبارت عربی|اَلَهَ-یاله}} به معنی پناه بردن دانستهاند و اله را کسی دانستهاند که بنده به او پناه میبرد. همین لغت در باب افعال به معنی پناه دادن است. برخی اله را از ریشهٔ {{عبارت عربی|وَلِهَ-یَولَهُ}} دانستهاند بدون آنکه در معنی تفاوتی برایش قائل شوند. | ||
# برخی {{عبارت عربی|وَلِهَ-یَولَهُ}} را به معنی «عاشق شدن» و «شیدا شدن» دانستهاند. در این معنی، اله کسی است که دلها شیفتهٔ او میشوند. | # برخی {{عبارت عربی|وَلِهَ-یَولَهُ}} را به معنی «عاشق شدن» و «شیدا شدن» دانستهاند. در این معنی، اله کسی است که دلها شیفتهٔ او میشوند. | ||
| خط ۲۲: | خط ۲۶: | ||
# اَوَلَ و ایل، ریشههایی که بر دیدگاه ''تقدم و اولویت'' نظر دارد. | # اَوَلَ و ایل، ریشههایی که بر دیدگاه ''تقدم و اولویت'' نظر دارد. | ||
[[ | == تاریخچه استفاده == | ||
=== در مسیحیت و یهودیت === | |||
[[پرونده:Taslis Diatessaron.JPG|300px|بندانگشتی|چپ|دستنوشتهٔ Mussai Borg از انجیل [[دیاتسرون]] عربی]] | |||
واژهٔ [[زبان آرامی|آرامی]] برای «خدا» در زبان آشوریها ʼĔlāhā یا الاهه است. عربزبانانی که پیرو یکی از [[دین ابراهیمی|ادیان ابراهیمی]] هستند از واژهٔ الله برای اشاره به خدا استفاده میکنند.<ref name="Columbia" /> | |||
امروزه عربهای مسیحی واژهای غیر از الله برای اشاره به خدا ندارند.<ref name="Cambridge" /> حتی گویشوران [[زبان مالتی]] (شاخهای از زبان عربی) که تقریباً همه [[کلیسای کاتولیک|کاتولیک رومی]] هستند برای اشاره به خدا از واژهٔ Alla استفاده میکنند.<ref name="zupcm">{{یادکرد وب | نام خانوادگی=Howse | نام=Christopher | عنوان=The Christians who call God 'Allah' | وبگاه=Telegraph.co.uk | تاریخ=2010-01-30 | سال=2010 | پیوند=https://www.telegraph.co.uk/comment/columnists/christopherhowse/7110855/The-Christians-who-call-God-Allah.html | کد زبان=en | تاریخ بازبینی=2019-01-01 | پیوند بایگانی=https://www.webcitation.org/75DFJTYpq?url=https://www.telegraph.co.uk/comment/columnists/christopherhowse/7110855/The-Christians-who-call-God-Allah.html | تاریخ بایگانی=6 ژانویه 2019}}</ref> | |||
به عنوان مثال، [[مسیحیان عرب]] از واژههای {{عبارت عربی|الله الأب}} ([[خدای پدر]])، {{عبارت عربی|الله الإبن}} ([[پسر خدا]])، و {{عبارت عربی|الله الروح القدس}} (خدای روح مقدس) برای بیان مفاهیم [[تثلیث]] استفاده میکنند. | |||
بنا بر [[مارشال هاجسون]]، به نظر میرسد در دوران پیش از اسلام، برخی مسیحیان به زیارت کعبه رفته و به الله به عنوان خدای آفریدگار احترام گذاشتهاند.<ref>Marshall G. S. Hodgson, ''The Venture of Islam: Conscience and History in a World Civilization'', [[University of Chicago Press]], p. 156</ref> | |||
کاوشهای باستانشناسی در کلیسای [[امالجمال]] در شمال [[اردن]] منجر به کشف کتیبهها و قبرهایی از مسیحیان عرب پیش از اسلام شدهاست. این کتبیهها از الله به عنوان نام خدا استفاده کرده و برخی عنوان «عبدالله» (بندهٔ خدا) را داشتهاند.<ref>James Bellamy, "Two Pre-Islamic Arabic Inscriptions Revised: Jabal Ramm and Umm al-Jimal", ''Journal of the American Oriental Society'', 108/3 (1988)</ref><ref>Enno Littmann, Arabic Inscriptions (Leiden, 1949)</ref><ref>Rick Brown, Who is "Allah" ? - International Journal of Frontier Missions, (23:2 Summer 2006), page 80.</ref> | |||
واژهٔ الله بهکرات در گزارشها و فهرست شهیدان مسیحی در جنوب عربستان یافت میشود. این گزارشهای باستانی [[زبان سریانی|سریانی]]، اسامی کشتهشدگان مسیحی در زمان پادشاهی [[حمیر]] و [[امپراتوری اکسوم]] را در بر میگیرند.<ref name="rick brown">Rick Brown, Who was 'Allah' before Islam? Evidence that the term 'Allah' originated with Jewish and Christian Arabs (2007), page 8.</ref><ref>Ignatius Ya`qub III, The Arab Himyarite Martyrs in the Syriac Documents (1966), Pages: 9-65-66-89</ref> | |||
=== دوران پیش از اسلام === | <!--یک رهبر مسیحی به نام «عبدالله بن ابیبکر بن محمد» که در سال ۵۲۳ پیش از میلاد کشته شده بود، انگشتری داشت که بر روی آن نوشته شده بود «الله پروردگار من است».<ref name="rick brown"/><ref dir=ltr>Alfred Guillaume& Muhammad Ibn Ishaq, (2002 [1955]). The Life of Muhammad: A Translation of Isḥāq's Sīrat Rasūl Allāh with Introduction and Notes. Karachi and New York: Oxford University Press, page 18.</ref>--> | ||
در کتیبهای متعلق به سال ۵۱۲ میلادی در کلیسایی که مرقد شهدای مسیحی داشت، اشارات به الله به هر دو زبان عربی و آرامی یافت میشود. کتیبه با عبارت «با کمک الله» شروع میشود.<ref name="rick brown" /><ref>Adolf Grohmann, Arabische Paläographie II: Das Schriftwesen und die Lapidarschrift (1971), Wien: Hermann Böhlaus Nochfolger, Page: 6-8</ref><ref>Beatrice Gruendler, The Development of the Arabic Scripts: From the Nabatean Era to the First Islamic Century according to Dated Texts (1993), Atlanta: Scholars Press, Page:</ref> | |||
در نسخههای عربی پیش از اسلام کتاب ''[[عهد جدید]]''، نام الله به عنوان خدا مورد استفاده قرار گرفتهاست.<ref name="before">Rick Brown, Who was 'Allah' before Islam? Evidence that the term 'Allah' originated with Jewish and Christian Arabs (2007), page 10.</ref><ref>Frederick Winnett V, Allah before Islam-The Moslem World (1938), Pages: 239–248</ref><ref>Michael Macdonald, Personal Names in the Nabataean Realm-Journal Of Semitic Studies (1999), Page: 271</ref> | |||
اعراب مسیحی پیش از اسلام، از عبارت «{{عبارت عربی|یا لعباد الله}}» (ای بندگان خدا) برای دعوت یکدیگر به میدان مبارزه استفاده میکردند.<ref>Irfan Shahîd, Byzantium and the Arabs in the Fourth Century, Dumbarton Oaks Trustees for Harvard University-Washington DC, page 418.</ref> | |||
الله در اشعاری که [[غسانیان]] و [[تنوخیان]]، عربهای مسیحی پیش از اسلام، در [[سوریه]] و شمال [[شبهجزیره عربستان]] سرودهاند یافت میشود.<ref>Irfan Shahîd, Byzantium and the Arabs in the Fourth Century, Dumbarton Oaks Trustees for Harvard University-Washington DC, Page: 452</ref><ref>A. Amin and A. Harun, Sharh Diwan Al-Hamasa (Cairo, 1951), Vol. 1, Pages: 478-480</ref><ref>Al-Marzubani, Mu'jam Ash-Shu'araa, Page: 302</ref>[[پرونده:Component letters in Allah.svg|200px|بندانگشتی|چپ|مؤلفههای واژهٔ الله: {{Ordered list|[[ا|الف]]| [[همزه وصل|همزهٔ وصل]]|[[لام]]|لام|[[تشدید (حرکت)|تشدید]]|الف کوچک|[[ه|هـ]]}}]] | |||
=== در دوران پیش از اسلام === | |||
{{اصلی|الله پیش از اسلام}} | {{اصلی|الله پیش از اسلام}} | ||
در دوران پیش از اسلام در مکه، الله بهخوبی شناخته شده و ورای خدای [[یهودی|یهودیان]] و [[مسیحی|مسیحیان]]، به عنوان یک خدای بدوی و ساده مورد استفاده بود<ref dir=ltr>''Studies on Islam''. Merlin L. Swartz. University Press, 1981. {{ISBN|0-19-502716-7|en}} pp.12</ref> در واقع، او را از خدایان [[مکه]] میدانستند.<ref dir=ltr>L. Gardet, [[دانشنامه اسلام|Encyclopaedia of Islam]], eds. B. Lewis, C. Pellat and J. Schacht, Vol. 1, pp. 406</ref> گونههای محلی واژه الله در نوشتههای پیش از اسلام [[شرک (دین)|مشرکان]] و مسیحیان یافت میشود.<ref name="Robin304" dir=ltr>{{cite book|author=Christian Julien Robin|title=Arabia and Ethiopia. In The Oxford Handbook of Late Antiquity|url=https://books.google.com/books?id=GKRybwb17WMC&pg=PA304|year=2012|publisher=OUP USA|pages=304–305|archive-url=https://www.webcitation.org/74iCctcPh?url=https://books.google.com/books?id=GKRybwb17WMC|archive-date=16 دسامبر 2018|access-date=12 ژوئن 2017}}</ref><ref dir=ltr>{{cite book | last = Hitti | first = Philip Khouri | title = History of the Arabs | publisher = Palgrave Macmillan | year = 1970 | pages = 100–101}}</ref> الله احتمالاً خدای برتر و مسلماً [[الهه آفرینش|خدای آفریدگار]] بود.<ref dir=ltr>"Allāh." Encyclopaedia of Islam, Second Edition. Brill, 2012.</ref> [[لات (بت)|لات]]، [[منات (بت)|منات]] و [[عزی]] دختران الله محسوب میشدند.<ref dir=ltr>Macdonald, M.C.A. ; Nehmé, Laila. "al-ʿUzzā." Encyclopaedia of Islam, Second Edition. , 2012.</ref> هیچ [[بتپرستی|بت]] یا تجسم شمایلگونهای از الله شناخته نشدهاست.<ref name= Peters107/><ref name="Zeitlin33" dir=ltr>{{cite book|author=Irving M. Zeitlin|title=The Historical Muhammad|url=https://books.google.com/books?id=sbhJJ7AOLL4C|date=19 March 2007|publisher=Polity|isbn=978-0-7456-3999-4|pages=33|archive-url=https://www.webcitation.org/74iCfE43n?url=https://books.google.com/books?id=sbhJJ7AOLL4C|archive-date=16 دسامبر 2018|access-date=12 ژوئن 2017}}</ref> الله تنها ایزد مکه بود که بتی نداشت.<ref name="oxford"/> | در دوران پیش از اسلام در مکه، الله بهخوبی شناخته شده و ورای خدای [[یهودی|یهودیان]] و [[مسیحی|مسیحیان]]، به عنوان یک خدای بدوی و ساده مورد استفاده بود<ref dir=ltr>''Studies on Islam''. Merlin L. Swartz. University Press, 1981. {{ISBN|0-19-502716-7|en}} pp.12</ref> در واقع، او را از خدایان [[مکه]] میدانستند.<ref dir=ltr>L. Gardet, [[دانشنامه اسلام|Encyclopaedia of Islam]], eds. B. Lewis, C. Pellat and J. Schacht, Vol. 1, pp. 406</ref> گونههای محلی واژه الله در نوشتههای پیش از اسلام [[شرک (دین)|مشرکان]] و مسیحیان یافت میشود.<ref name="Robin304" dir=ltr>{{cite book|author=Christian Julien Robin|title=Arabia and Ethiopia. In The Oxford Handbook of Late Antiquity|url=https://books.google.com/books?id=GKRybwb17WMC&pg=PA304|year=2012|publisher=OUP USA|pages=304–305|archive-url=https://www.webcitation.org/74iCctcPh?url=https://books.google.com/books?id=GKRybwb17WMC|archive-date=16 دسامبر 2018|access-date=12 ژوئن 2017}}</ref><ref dir=ltr>{{cite book | last = Hitti | first = Philip Khouri | title = History of the Arabs | publisher = Palgrave Macmillan | year = 1970 | pages = 100–101}}</ref> الله احتمالاً خدای برتر و مسلماً [[الهه آفرینش|خدای آفریدگار]] بود.<ref dir=ltr>"Allāh." Encyclopaedia of Islam, Second Edition. Brill, 2012.</ref> [[لات (بت)|لات]]، [[منات (بت)|منات]] و [[عزی]] دختران الله محسوب میشدند.<ref dir=ltr>Macdonald, M.C.A. ; Nehmé, Laila. "al-ʿUzzā." Encyclopaedia of Islam, Second Edition. , 2012.</ref> هیچ [[بتپرستی|بت]] یا تجسم شمایلگونهای از الله شناخته نشدهاست.<ref name= Peters107/><ref name="Zeitlin33" dir=ltr>{{cite book|author=Irving M. Zeitlin|title=The Historical Muhammad|url=https://books.google.com/books?id=sbhJJ7AOLL4C|date=19 March 2007|publisher=Polity|isbn=978-0-7456-3999-4|pages=33|archive-url=https://www.webcitation.org/74iCfE43n?url=https://books.google.com/books?id=sbhJJ7AOLL4C|archive-date=16 دسامبر 2018|access-date=12 ژوئن 2017}}</ref> الله تنها ایزد مکه بود که بتی نداشت.<ref name="oxford"/> | ||
| خط ۴۴: | خط ۵۷: | ||
«اله» در میان اقوام گوناگون عرب کاربرد فراوان داشت و قدمتی بیشتر از الله، که گویی تنها برای خدای متعال استفاده شده، دارد. الله در هیچیک از نوشتههای عصر جاهلیت نیامده، اما بهوفور در اشعار جاهلی به کار رفتهاست، از [[امرؤالقیس]] تا [[عدی بن زید عبادی|عدی بن زید]]، [[زهیر بن أبی سلمی|زهیر]] و بهویژه [[امیة بن ابیالصلت]] که آن را مکرراً به کار بردهاست. الله در آثار [[صفائیان]] هم پنج بار به کار رفتهاست. [[آذرتاش آذرنوش]] در [[دایرة المعارف بزرگ اسلامی]] از تردید برخی شرقشناسان در جاهلی بودن واژهٔ الله مینویسد. برخی معتقدند ۱) سراسر اشعار جاهلی از جمله اشعاری که در آنان الله بهکار رفته جعلیاند؛ ۲) بعد از اسلام الله را به همراه معانی یکتاپرستی به اشعار جاهلی افزودهاند؛ یا ۳) در شعر جاهلی هرجا نام بتی بوده آن را با الله جایگزین کردهاند، مانند {{عبارت عربی|عبدالعزی ← عبدالله}}.<ref name="Azar"/> | «اله» در میان اقوام گوناگون عرب کاربرد فراوان داشت و قدمتی بیشتر از الله، که گویی تنها برای خدای متعال استفاده شده، دارد. الله در هیچیک از نوشتههای عصر جاهلیت نیامده، اما بهوفور در اشعار جاهلی به کار رفتهاست، از [[امرؤالقیس]] تا [[عدی بن زید عبادی|عدی بن زید]]، [[زهیر بن أبی سلمی|زهیر]] و بهویژه [[امیة بن ابیالصلت]] که آن را مکرراً به کار بردهاست. الله در آثار [[صفائیان]] هم پنج بار به کار رفتهاست. [[آذرتاش آذرنوش]] در [[دایرة المعارف بزرگ اسلامی]] از تردید برخی شرقشناسان در جاهلی بودن واژهٔ الله مینویسد. برخی معتقدند ۱) سراسر اشعار جاهلی از جمله اشعاری که در آنان الله بهکار رفته جعلیاند؛ ۲) بعد از اسلام الله را به همراه معانی یکتاپرستی به اشعار جاهلی افزودهاند؛ یا ۳) در شعر جاهلی هرجا نام بتی بوده آن را با الله جایگزین کردهاند، مانند {{عبارت عربی|عبدالعزی ← عبدالله}}.<ref name="Azar"/> | ||
=== | === در دوران اسلام === | ||
{{همچنین ببینید|نامهای خدا در اسلام}} | {{همچنین ببینید|نامهای خدا در اسلام}} | ||
[[پرونده:Istanbul, Hagia Sophia, Allah.jpg|چپ|بندانگشتی|نقش الله بر روی مدال بزرگی در مسجد [[ایاصوفیه]] در شهر استانبول ترکیه.]] | [[پرونده:Istanbul, Hagia Sophia, Allah.jpg|چپ|بندانگشتی|نقش الله بر روی مدال بزرگی در مسجد [[ایاصوفیه]] در شهر استانبول ترکیه.]] | ||
| خط ۷۸: | خط ۷۴: | ||
واژه ''الله'' به شکل مکتوب در رسمالخط عربی از احترام ویژهای نزد مسلمانان برخوردار است، و بسیاری از ایشان دست زدن به این واژه را بدون [[وضو]] جایز نمیشمارند. از این رو، بسیاری از مسلمانان هنگام نوشتن به جای این واژه، «ا…» مینویسند؛ مثلاً «{{عبارت عربی|آیتا…}}» به جای «آیتالله».<ref name="fxfvv">{{یادکرد وب | عنوان=قرآن و اسماء متبرّکه - توضیح المسائل جامع | وبگاه=پایگاه اطلاعرسانی دفتر مرجع عالیقدر آقای سید علی حسینی سیستانی | پیوند=https://www.sistani.org/persian/book/25103/4010/ | کد زبان=fa | تاریخ بازبینی=2019-01-02 | پیوند بایگانی=https://www.webcitation.org/75DFpQ4u4?url=https://www.sistani.org/persian/book/25103/4010/ | تاریخ بایگانی=6 ژانویه 2019}}</ref><ref name="snmb6">{{یادکرد وب | عنوان=استفتائات - مس اسماء و آیات الهی | وبگاه=پایگاه اطلاعرسانی دفتر حفظ و نشر آثار سیدعلی خامنهای | تاریخ=2019-01-02 | سال=2019 | پیوند=http://farsi.khamenei.ir/treatise-content?id=14&tid=-1 | کد زبان=fa | تاریخ بازبینی=2019-01-02 | پیوند بایگانی=https://www.webcitation.org/75DFCMuen?url=http://farsi.khamenei.ir/treatise-content?id=14 | تاریخ بایگانی=6 ژانویه 2019}}</ref> | واژه ''الله'' به شکل مکتوب در رسمالخط عربی از احترام ویژهای نزد مسلمانان برخوردار است، و بسیاری از ایشان دست زدن به این واژه را بدون [[وضو]] جایز نمیشمارند. از این رو، بسیاری از مسلمانان هنگام نوشتن به جای این واژه، «ا…» مینویسند؛ مثلاً «{{عبارت عربی|آیتا…}}» به جای «آیتالله».<ref name="fxfvv">{{یادکرد وب | عنوان=قرآن و اسماء متبرّکه - توضیح المسائل جامع | وبگاه=پایگاه اطلاعرسانی دفتر مرجع عالیقدر آقای سید علی حسینی سیستانی | پیوند=https://www.sistani.org/persian/book/25103/4010/ | کد زبان=fa | تاریخ بازبینی=2019-01-02 | پیوند بایگانی=https://www.webcitation.org/75DFpQ4u4?url=https://www.sistani.org/persian/book/25103/4010/ | تاریخ بایگانی=6 ژانویه 2019}}</ref><ref name="snmb6">{{یادکرد وب | عنوان=استفتائات - مس اسماء و آیات الهی | وبگاه=پایگاه اطلاعرسانی دفتر حفظ و نشر آثار سیدعلی خامنهای | تاریخ=2019-01-02 | سال=2019 | پیوند=http://farsi.khamenei.ir/treatise-content?id=14&tid=-1 | کد زبان=fa | تاریخ بازبینی=2019-01-02 | پیوند بایگانی=https://www.webcitation.org/75DFCMuen?url=http://farsi.khamenei.ir/treatise-content?id=14 | تاریخ بایگانی=6 ژانویه 2019}}</ref> | ||
=== ترجمههای متون غیراسلامی === | === در ترجمههای متون غیراسلامی === | ||
در ترجمههای عربی از متون باستان ایرانی، مثلاً ترجمهٔ [[ابوعلی مسکویه]]، [[اهورامزدا]] به الله ترجمه شدهاست. ترجمههای جدید از [[کتاب مقدس]]، [[یهوه]] و تئوس (theos, θεός) را به الله ترجمه کردهاند.<ref name="Islamica"/> | در ترجمههای عربی از متون باستان ایرانی، مثلاً ترجمهٔ [[ابوعلی مسکویه]]، [[اهورامزدا]] به الله ترجمه شدهاست. ترجمههای جدید از [[کتاب مقدس]]، [[یهوه]] و تئوس (theos, θεός) را به الله ترجمه کردهاند.<ref name="Islamica"/> | ||
== | === در زبانهای غیر عربی === | ||
[[پرونده:Allah name in different languages.png|300px|بندانگشتی|واژهٔ الله در [[خط (نوشتار)|خطوط دیگر]]]] | [[پرونده:Allah name in different languages.png|300px|بندانگشتی|واژهٔ الله در [[خط (نوشتار)|خطوط دیگر]]]]تاریخچهٔ استفاده از واژهٔ الله در زبان انگلیسی احتمالاً تحت تأثیر [[دینشناسی تطبیقی]] در قرن ۱۹ بودهاست. به عنوان مثال، [[توماس کارلایل]] (۱۸۴۰) گهگاه واژهٔ الله را استفاده میکرد، بدون آنکه بخواهد مفهومی سوای خدا از الله مراد کند. اما در ''شرح زندگانی محمد'' (۱۹۴۳)، [[تور آندرائه]] همیشه واژهٔ الله را استفاده کردهاست، اگرچه به نظر میرسد «مفهوم خدا» در نوشتههای او میتواند مفهومی متفاوت از خدای یهودیان و مسیحیان را افاده کند.<ref name="Watt45">William Montgomery Watt, ''Islam and Christianity today: A Contribution to Dialogue'', [[Routledge]], 1983, p.45</ref> برخی مسلمانان واژهٔ الله را در زبان انگلیسی بدون ترجمه به کار میبرند.<ref>F. E. Peters, ''The Monotheists: Jews, Christians, and Muslims in Conflict and Competition'', [[انتشارات دانشگاه پرینستون|Princeton University Press]], p.12</ref> برخی از مترجمان معتقدند که واژهٔ «الله» ترجمهنشدنی است و در مقابل نیز برخی اصرار دارند که الله خدای واحد و معبود ادیان ابراهیمی است و نباید از ترجمهٔ نام الله به خاطر یگانگی آن ترسید.<ref name="Islamica" /> | ||
در برخی از زبانهایی که معمولاً از واژهای جز الله برای اشاره به خدا استفاده میکنند، عباراتی به کار میرود که شامل واژهٔ الله هستند؛ مثلاً، در نتیجهٔ قرنها زندگی مسلمانان در [[اندلس (اسلامی)|اندلس]]، کلمات ojalá در زبان اسپانیایی و oxalá در زبان پرتغالی از عبارت «{{عبارت عربی|إن شاء الله}}» برگرفته شدهاند. این کلمات اسپانیایی و پرتغالی به معنی «اگر خدا بخواهد» یا «امیدوارم» هستند.<ref>Islam in Luce López Baralt, ''Spanish Literature: From the Middle Ages to the Present'', Brill, 1992, p.25</ref> | |||
در زبانهایی که از [[خط عربی]] استفاده میکنند (مانند [[زبان فارسی|فارسی]]، [[فارسی دری|دری]]، [[زبان اردو|اردو]]، و [[زبان اویغوری|اویغوری]]) کلمهٔ الله به همان شکل عربیاش استفاده میشود. در زبانهای دیگر الله به شکل زیر استفاده میشود:{{Colbegin}} | |||
در زبانهایی که از [[خط عربی]] استفاده میکنند (مانند [[زبان فارسی|فارسی]]، [[فارسی دری|دری]]، [[زبان اردو|اردو]]، و [[زبان اویغوری|اویغوری]]) کلمهٔ الله به همان شکل عربیاش استفاده میشود. در زبانهای دیگر الله به شکل زیر استفاده میشود: | |||
{{Colbegin}} | |||
* [[زبان آسامی|آسامی]] و [[زبان بنگالی|بنگالی]]: আল্লাহ Allah | * [[زبان آسامی|آسامی]] و [[زبان بنگالی|بنگالی]]: আল্লাহ Allah | ||
* [[زبان بوسنیایی|بوسنیایی]]: Allah | * [[زبان بوسنیایی|بوسنیایی]]: Allah | ||
| خط ۱۱۶: | خط ۱۰۶: | ||
* [[زبان ویتنامی|ویتنامی]]: Thánh A-la | * [[زبان ویتنامی|ویتنامی]]: Thánh A-la | ||
{{colend}} | {{colend}} | ||
== کاربردهای هنری و رسانهای == | |||
[[پرونده:Emblem of Iran.svg|160px|بندانگشتی|نشان رسمی جمهوری اسلامی ایران]]کلمهٔ الله همیشه بدون «الف» دومی که در «{{عبارت عربی|اللاه}}» هست نوشته میشود، چون املایش پیش از آغاز استفادهٔ گاهبهگاه عربها از الف برای نگارش مصوت «ا» تثبیت شده بود. در نگارش کلمه به همراه اِعراب، این الف با [[الف مقصوره]] در بالای [[تشدید (حرکت)|علامت تشدید]] نمایش داده میشود. | |||
== | |||
[[یونیکد]] یک [[موقعیت کد]] ویژه برای الله دارد: U+FDF2.<ref dir=ltr>http://www.unicode.org/charts/PDF/UFB50.pdf Unicode Standard 5.0, p.479,492</ref> براساس مشخصات رسمی یونیکد این حرف به حروف زیر تجزیه میشود الف-لام-لام-ه (الله U+0627 U+0644 U+0644 U+0647).<ref dir=ltr>Unicode Character 'Arabic ligature Allah isolated form' (U+FDF2) http://www.fileformat.info/info/unicode/char/fdf2/index.htm</ref> قلمهای عربی معمولاً [[لیگچر]] خاصی برای [ا]لله دارند و الف اول را در نظر نمیگیرند.<ref dir=ltr>[http://www.smi.uib.no/ksv/ArabicFonts.html Arabic fonts and Mac OS X] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080310022047/http://www.smi.uib.no/ksv/ArabicFonts.html |date=۱۰ مارس ۲۰۰۸}}, [http://www.smi.uib.no/ksv/ArabicProgsx.html Programs for Arabic in Mac OS X] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131006005022/http://www.smi.uib.no/ksv/ArabicProgsx.html |date=۶ اکتبر ۲۰۱۳}}</ref> | [[یونیکد]] یک [[موقعیت کد]] ویژه برای الله دارد: U+FDF2.<ref dir=ltr>http://www.unicode.org/charts/PDF/UFB50.pdf Unicode Standard 5.0, p.479,492</ref> براساس مشخصات رسمی یونیکد این حرف به حروف زیر تجزیه میشود الف-لام-لام-ه (الله U+0627 U+0644 U+0644 U+0647).<ref dir=ltr>Unicode Character 'Arabic ligature Allah isolated form' (U+FDF2) http://www.fileformat.info/info/unicode/char/fdf2/index.htm</ref> قلمهای عربی معمولاً [[لیگچر]] خاصی برای [ا]لله دارند و الف اول را در نظر نمیگیرند.<ref dir=ltr>[http://www.smi.uib.no/ksv/ArabicFonts.html Arabic fonts and Mac OS X] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080310022047/http://www.smi.uib.no/ksv/ArabicFonts.html |date=۱۰ مارس ۲۰۰۸}}, [http://www.smi.uib.no/ksv/ArabicProgsx.html Programs for Arabic in Mac OS X] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131006005022/http://www.smi.uib.no/ksv/ArabicProgsx.html |date=۶ اکتبر ۲۰۱۳}}</ref> | ||
| خط ۱۲۷: | خط ۱۱۳: | ||
نسخهٔ خوشنویسی این واژه که در [[نشان رسمی جمهوری اسلامی ایران]] به کار رفته نیز در یونیکد موقعیت کد ویژهای در بخش کدهای متفرقه دارد، U+262B (☫).<ref dir=ltr>Unicode Standard 5.0, p.209,210, http://www.unicode.org/charts/PDF/U2600.pdf</ref> نشان رسمی جمهوری اسلامی ایران در وسط پرچم ایران نیز به کار رفتهاست. این نشان یا به معنی نوعی خطاطی از واژهٔ الله است یا به معنی کرهای است که دو هلال آن را دربر گرفتهاند.<ref dir=ltr>Encyclopædia Britannica, flag of Iran</ref> | نسخهٔ خوشنویسی این واژه که در [[نشان رسمی جمهوری اسلامی ایران]] به کار رفته نیز در یونیکد موقعیت کد ویژهای در بخش کدهای متفرقه دارد، U+262B (☫).<ref dir=ltr>Unicode Standard 5.0, p.209,210, http://www.unicode.org/charts/PDF/U2600.pdf</ref> نشان رسمی جمهوری اسلامی ایران در وسط پرچم ایران نیز به کار رفتهاست. این نشان یا به معنی نوعی خطاطی از واژهٔ الله است یا به معنی کرهای است که دو هلال آن را دربر گرفتهاند.<ref dir=ltr>Encyclopædia Britannica, flag of Iran</ref> | ||
== نشان و سمبل == | === نشان و سمبل === | ||
;پرچمها | ;پرچمها | ||
* {{پرچمک|ایران}} - در [[پرچم ایران]] ۲۲ بار عبارت [[اللهاکبر]] به رنگ سفید و به نشانهٔ پیروزی انقلاب در روز [[۲۲ بهمن]]، در حاشیهٔ پایین رنگ سبز و حاشیهٔ بالای رنگ سرخ نوشته شدهاست و نشان وسط پرچم نیز به شکل عبارت الله و [[لا اله الا الله]] است.<ref name="nhzpe" dir=ltr>{{یادکرد وب | عنوان=Middle East :: Iran - The World Factbook | وبگاه=Central Intelligence Agency | تاریخ=2018-12-18 | سال=2018 | پیوند=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html | کد زبان=en | تاریخ بازبینی=2018-12-28 | پیوند بایگانی=https://www.webcitation.org/75DF2tW7S?url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html | تاریخ بایگانی=6 ژانویه 2019}}</ref><ref name="i73dx">{{یادکرد وب | عنوان=استاندارد ویژگیهای پرچم جمهوری اسلامی ایران | تاریخ=2001-06-19 | سال=2001 | پیوند=http://www.isiri.gov.ir/portal/files/std/1.htm | ناشر=پرتال سازمان ملی استاندارد ایران. سازمان ملی استاندارد ایران. | کد زبان=fa | تاریخ بازبینی=2018-12-28 | پیوند بایگانی=https://www.webcitation.org/75DFXJfxR?url=http://www.isiri.gov.ir/portal/files/std/1.htm | تاریخ بایگانی=6 ژانویه 2019}}</ref> | * {{پرچمک|ایران}} - در [[پرچم ایران]] ۲۲ بار عبارت [[اللهاکبر]] به رنگ سفید و به نشانهٔ پیروزی انقلاب در روز [[۲۲ بهمن]]، در حاشیهٔ پایین رنگ سبز و حاشیهٔ بالای رنگ سرخ نوشته شدهاست و نشان وسط پرچم نیز به شکل عبارت الله و [[لا اله الا الله]] است.<ref name="nhzpe" dir=ltr>{{یادکرد وب | عنوان=Middle East :: Iran - The World Factbook | وبگاه=Central Intelligence Agency | تاریخ=2018-12-18 | سال=2018 | پیوند=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html | کد زبان=en | تاریخ بازبینی=2018-12-28 | پیوند بایگانی=https://www.webcitation.org/75DF2tW7S?url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ir.html | تاریخ بایگانی=6 ژانویه 2019}}</ref><ref name="i73dx">{{یادکرد وب | عنوان=استاندارد ویژگیهای پرچم جمهوری اسلامی ایران | تاریخ=2001-06-19 | سال=2001 | پیوند=http://www.isiri.gov.ir/portal/files/std/1.htm | ناشر=پرتال سازمان ملی استاندارد ایران. سازمان ملی استاندارد ایران. | کد زبان=fa | تاریخ بازبینی=2018-12-28 | پیوند بایگانی=https://www.webcitation.org/75DFXJfxR?url=http://www.isiri.gov.ir/portal/files/std/1.htm | تاریخ بایگانی=6 ژانویه 2019}}</ref> | ||
| خط ۱۴۳: | خط ۱۲۹: | ||
{{colend}} | {{colend}} | ||
== | == پانویس == | ||
== | === ارجاعات === | ||
{{ | {{پانویس|۲}} | ||
== | === منابع === | ||
* | |||
* | |||
{{شخصیتها و اعلام قرآنی}} | {{شخصیتها و اعلام قرآنی}} | ||
نسخهٔ ۹ آوریل ۲۰۲۳، ساعت ۱۴:۰۰
الله در زبان عربی به معنی خداوند در زبان فارسی است. مسلمانان الله را تنها خدای عالم میدانند. این واژه توسط عربزبانان مسیحی و یهودی نیز در اشاره به خدا به کار میرود؛ ولی در مغربزمین، این واژه به علت استفادهٔ مسلمانان از آن شهرت یافتهاست۔ هرچند اعراب مسیحی جز الله واژهٔ دیگری برای اشاره به خدا ندارند و به عنوان مثال از کلماتی مانند الله الأب (به معنی خدای پدر) استفاده میکنند.
مفاهیمی که به واژه الله نسبت داده شدهاست در بین مکاتب مختلف تفاوتهایی با هم دارد. پیش از اسلام الله خدای یکتا نبود، بلکه یاران و همراهان و پسران و دخترانی داشت،[۱] هرچند هیچگاه بتی که مجسمکنندهٔ الله باشد یافت نشدهاست.[۲][۳][۴] مفاهیم مشرکانه با ظهور اسلام بهشدت مردود شناخته شد. در اسلام، الله نام برتر خداوند بودهاست؛ باور مسلمانان این است که تمامی نامهای دیگر الهی به این نام اشاره میکنند.[۱] الله یکتاست، تنها خدا بوده، و خالق توانای جهان است.[۵][۶]
مسلمان مؤمن بدون در نظر گرفتن نژاد و جنسیت خود، باید به یگانه بودن الله به صورت قلبی، زبانی و عملی اعتقاد داشته و اعتقاد خود را توسط جملات شهادتین (أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلٰهَ إِلَّا ٱللَّٰهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ ٱللَّٰهِ) به معنای «گواهی میدهم، خدایی جز الله نیست و گواهی میدهم، همانا محمد فرستادهٔ الله است» بیان کند.[۷] همچنین در قرآن «پرستش الله» به عنوان کاری مشترک میان مسلمانان و اهل کتاب معرفی شده و از اهل کتاب خواسته شده که به آن پایبند باشند.[۸]
معناشناسی
|
الله
الله
|
معنای لغوی
در ریشهیابی واژهٔ الله دو نظر وجود دارد؛ اول آنکه این واژه مشتق است و دوم آنکه این واژه جامد میباشد.[۹][۱۰] مشتق بودن واژه، دیدگاه اکثریت است و به سه شکل ارائه میشود. نظریهٔ اول بر آن است که الله متشکل از دو بخش «ال» (الف و لام تعریف) + «اله» (ایزد یا معبود) است.[۱۱] خویشاوندهای واژه «الله» در بین دیگر زبانهای سامی مانند عبری و آرامی موجود است. «اله» مسلماً با «אֱלָהָא» یکی است و شکل گسترشیافتهٔ تکواژ «اِل/ایل» است که در همهٔ زبانهای سامی وجود دارد.[۹] به هم چسباندن «ال» و «اله» در تشکیل «الله» (خدا، فرم مذکر) مشابه به هم چسباندن «ال» و «الهه» در تشکیل «اللات» (خدا، فرم مؤنث) است.[۱۲] در عمده دستنوشتههای قدیمی اعراب مسیحی یا یهودی پیش از اسلام، کلمه ''الله'' به صورت ''الاله'' ثبت شدهاست۔[نیازمند منبع] نظریهٔ سوم در دیدگاه مشتق بودن واژه الله، آن را مشتق از ضمیر سوم شخص «ها» میداند.[۱۰] ابوالبقاء کفوی در کلیات العلوم چنین نظر میدهد که واژهٔ الله از «ها»، اسم جمع و ضمیر سوم شخص، و «لام» ملکی ساخته شدهاست.[۹] به عبارتی دیگر، خدای متعال را ابتدا با ضمیر سوم شخص خوانده، سپس لام ملکیت به آن افزوده و «لهُ» را تشکیل دادهاند. سپس به خاطر تعظیم، ال به آن اضافه کردهاند («اللَه») و سپس فتحهٔ میانی را به مصوت بلند تبدیل کردهاند.[۱۰] گروهی مانند ابوزید بلخی که به جامد بودن اسم الله معتقدند الله را وامواژهای عبری یا سریانی دانستهاند.[۹][۱۰] برخی فرهنگها، واژههای برابر آرامی الله در زبان آرامی کتب مقدس را אֱלָהָא Ĕlāhā و فرم سریانی آن را ܐܰܠܳܗܳܐ ˀAlâhâ یا Ālōho دانستهاند.[۱۳] نظریهٔ دیگری که الله را جامد میداند و به سیبویه، خلیل، و مبرد نسبت داده شده، گسترش زیادی نیافتهاست. در این نظریه، الله نام خاص است و هیچ معنای معینی ندارد (نعت نیست). دلیلی که آورده میشود این است که هیچگاه نمیتوان «ال» را از اول واژه برداشت، یا اینکه وقتی حرف ندا به قبل آن اضافه میکنیم «ال» را حذف نمیکنیم و همچنان میگوییم «یا الله».[۱۰]
دربارهٔ چگونگی تبدیل «الـ+اله» به الله گفته شده که «خدای متعال» را «إِلٰه» خوانده و «ٱلْـ» تعظیم را به آن افزودند که ٱلْإِلٰه شدهاست. کاربرد زیاد این واژه سبب تخفیف همزه و تبدیل واژه به الله شدهاست. دربارهٔ چگونگی این تبدیل بحثهای مفصلی شده و آن را با تبدیل «لکن + أن ← لکنّ» مقایسه کردهاند.[۱۰] مکتب نحوی بصره با رد ارتباط مستقیم بین این دو واژه، ساخت «الله» را بیواسطه و آنی (مرتجل) یا به شکل «لاه» از ریشه «ل-ی-ه» میداند که حرف تعریف «ال» به آن چسبیدهاست.[۹] «لاه» به معنی «پنهان بودن» یا «برفراز رفتن و علو یافتن» است. پس «اله» به معنی وجودی است که از دید بندگان پنهان میماند یا وجودی که والا و متعالی است.[۱۰]
معنای اصطلاحی
«الله» در زبان عربی به معنی خداوند در زبان فارسی است. مسلمانان الله را تنها خدای عالم میدانند. این واژه توسط عربزبانان مسیحی و یهودی نیز در اشاره به خدا به کار میرود؛ ولی در مغربزمین، این واژه به علت استفادهٔ مسلمانان از آن شهرت یافتهاست.[۵][۶][۱۴] هرچند اعراب مسیحی جز «الله» واژهٔ دیگری برای اشاره به خدا ندارند و به عنوان مثال از کلماتی مانند «الله الأب» (به معنی خدای پدر) استفاده میکنند.[۷] زبانشناسان تاریخی عرب مفصلاً راجع به ریشه و معنی واژههای «اله» و «الله» بحث کردهاند. اغلب زبانشناسان اسم خاص «الله» را برگرفته از الإله در نظر گرفتهاند و سعی کردهاند اله را به ریشهای سهحرفی (ثلاثی) ربط دهند.[۹] واژهٔ اله را بر وزن فعال دانسته و اصل آن را فعلی به صورت اَلِهَ-یالَهُ یا وَلِهَ-یؤلَهُ دانستهاند.[۱۰] بر این اساس صورتهای اشتقاق از ریشههای زیر پیشنهاد شدهاند:[۹][۱۰]
- برخی اصل واژهٔ اله را از اَلَهَ-یاله به معنی پناه بردن دانستهاند و اله را کسی دانستهاند که بنده به او پناه میبرد. همین لغت در باب افعال به معنی پناه دادن است. برخی اله را از ریشهٔ وَلِهَ-یَولَهُ دانستهاند بدون آنکه در معنی تفاوتی برایش قائل شوند.
- برخی وَلِهَ-یَولَهُ را به معنی «عاشق شدن» و «شیدا شدن» دانستهاند. در این معنی، اله کسی است که دلها شیفتهٔ او میشوند.
- چون الوَلَه از ریشهٔ وَلِهَ به معنی عشق شدید است، اله را به معنی دوستدار بندگان یا محبوب آنان نیز دانستهاند.
- اَلِهَ-یألَهُ میتواند به معنی حیران و سرگردان شدن باشد که در این صورت اله به معنی کسی است که حیران اویند؛ زمخشری متذکر میشود که فعل الهه از اسم الُهه به معنای سرگشته شدن، مبهوت شدن مشتق شدهاست، زیرا ذهن از شناخت ذات الله دچار بهت میشود («ولهه» همان معنا را میرساند).
- اَلِهَ-یألَهُ میتواند معنی پرستیدن بدهد که در آن صورت اله به معنی معبود است.
- اَلِهَ-یألَهُ میتواند معنی اقامت گزیدن نیز بدهد که در اینجا اله وجود تغییرناپذیر و فناناپذیر معنی میدهد.
- «ل-و-ه»، از آنجا که لَها آفریدن معنا میدهد.
- اَوَلَ و ایل، ریشههایی که بر دیدگاه تقدم و اولویت نظر دارد.
تاریخچه استفاده
در مسیحیت و یهودیت
واژهٔ آرامی برای «خدا» در زبان آشوریها ʼĔlāhā یا الاهه است. عربزبانانی که پیرو یکی از ادیان ابراهیمی هستند از واژهٔ الله برای اشاره به خدا استفاده میکنند.[۱۴] امروزه عربهای مسیحی واژهای غیر از الله برای اشاره به خدا ندارند.[۷] حتی گویشوران زبان مالتی (شاخهای از زبان عربی) که تقریباً همه کاتولیک رومی هستند برای اشاره به خدا از واژهٔ Alla استفاده میکنند.[۱۵] به عنوان مثال، مسیحیان عرب از واژههای الله الأب (خدای پدر)، الله الإبن (پسر خدا)، و الله الروح القدس (خدای روح مقدس) برای بیان مفاهیم تثلیث استفاده میکنند.
بنا بر مارشال هاجسون، به نظر میرسد در دوران پیش از اسلام، برخی مسیحیان به زیارت کعبه رفته و به الله به عنوان خدای آفریدگار احترام گذاشتهاند.[۱۶] کاوشهای باستانشناسی در کلیسای امالجمال در شمال اردن منجر به کشف کتیبهها و قبرهایی از مسیحیان عرب پیش از اسلام شدهاست. این کتبیهها از الله به عنوان نام خدا استفاده کرده و برخی عنوان «عبدالله» (بندهٔ خدا) را داشتهاند.[۱۷][۱۸][۱۹] واژهٔ الله بهکرات در گزارشها و فهرست شهیدان مسیحی در جنوب عربستان یافت میشود. این گزارشهای باستانی سریانی، اسامی کشتهشدگان مسیحی در زمان پادشاهی حمیر و امپراتوری اکسوم را در بر میگیرند.[۲۰][۲۱] در کتیبهای متعلق به سال ۵۱۲ میلادی در کلیسایی که مرقد شهدای مسیحی داشت، اشارات به الله به هر دو زبان عربی و آرامی یافت میشود. کتیبه با عبارت «با کمک الله» شروع میشود.[۲۰][۲۲][۲۳] در نسخههای عربی پیش از اسلام کتاب عهد جدید، نام الله به عنوان خدا مورد استفاده قرار گرفتهاست.[۲۴][۲۵][۲۶] اعراب مسیحی پیش از اسلام، از عبارت «یا لعباد الله» (ای بندگان خدا) برای دعوت یکدیگر به میدان مبارزه استفاده میکردند.[۲۷]
الله در اشعاری که غسانیان و تنوخیان، عربهای مسیحی پیش از اسلام، در سوریه و شمال شبهجزیره عربستان سرودهاند یافت میشود.[۲۸][۲۹][۳۰]
در دوران پیش از اسلام
در دوران پیش از اسلام در مکه، الله بهخوبی شناخته شده و ورای خدای یهودیان و مسیحیان، به عنوان یک خدای بدوی و ساده مورد استفاده بود[۳۱] در واقع، او را از خدایان مکه میدانستند.[۳۲] گونههای محلی واژه الله در نوشتههای پیش از اسلام مشرکان و مسیحیان یافت میشود.[۳۳][۳۴] الله احتمالاً خدای برتر و مسلماً خدای آفریدگار بود.[۳۵] لات، منات و عزی دختران الله محسوب میشدند.[۳۶] هیچ بت یا تجسم شمایلگونهای از الله شناخته نشدهاست.[۲][۳] الله تنها ایزد مکه بود که بتی نداشت.[۴] نام عبدالله، پدر پیامبر اسلام، به معنی «بندهٔ الله» است.[۱۲]
نظریههای مختلفی دربارهٔ جایگاه الله در میان خدایان مشرکان پیش از اسلام مطرح شدهاست. برخی از نویسندگان گفتهاند که اعراب مشرک، الله را خدای آفریدگار یا خدای برتر در میان ایزدان خود میدانستند.[۳۷][۳۸] بنا بر برخی از آیات قرآنی (مثلاً عنکبوت ۶۱–۳، لقمان ۲۴–۲۵، و زمر ۳۸) قریشیان باور داشتند که الله خالق جهان، سرور نیروهای مادی، و سرور ایشان و پدرانشان بود. در کشمکشهای آغاز اسلام میان پیامبر اسلام و قریشیان، پیوسته الله که مورد تأیید مشرکان قریش بود در کنار الرحمان که ظاهراً درمیانشان ناشناخته بود قرار میگرفت.[۱۰]
ممکن است این واژه معنی مبهمی در میان اهالی مکه داشته بوده باشد.[۳۷][۱۲] براساس نظریهٔ یولیوس ولهاوزن، الله (خدای برتر مجموعه قبایل اطراف قریش) مقامی بود که تقدس هبل (خدای برتر قریش) را باعث میشد.[۳۳] او الله را «اسم جنس» تلقی کرد و معتقد بود مشرکان به خاطر کراهت بردن نام بتها، اسم جنس الله را به جای آنها به کار میبردند.[۱۰] اگرچه شواهدی هست که نشان میدهد الله و هبل دو ایزد متفاوت بودند.[۳۳] براساس این نظریه، کعبه برای نخستین بار برای خدای والای الله ساخته شده بود؛ اما پس از فتح مکه توسط قریش (حدود یک سده پیش از ظهور پیامبر اسلام) به بتکده و جایگاه ایزدان قریش تبدیل شد.[۳۳] برخی نوشتهها حاکی از کاربرد الله به عنوان نام یکی از ایزدان مشرکان، از قرنها پیش از فتح مکه است، هرچند در مورد این نوشتهها مطلب دقیق در دست نیست.[۳۳] برخی محققان معتقدند که الله، خدای آفریدگار دستنیافتنی بود که اهمیتش کمکم زیر سایهٔ ایزدان مجسم کمرنگ شده بود.[۳۹][۴۰] رنه دوسو[الف] معتقد است که الله برخلاف هبل، تندیس و بتی نداشته و لذا حجرالاسود را نماد الله قرار دادهاند.[۱۰] دربارهٔ اهمیت نقش الله در دین مشرکان مکه بین محققان اختلاف نظر وجود دارد.[۲][۳۹]
«اله» در میان اقوام گوناگون عرب کاربرد فراوان داشت و قدمتی بیشتر از الله، که گویی تنها برای خدای متعال استفاده شده، دارد. الله در هیچیک از نوشتههای عصر جاهلیت نیامده، اما بهوفور در اشعار جاهلی به کار رفتهاست، از امرؤالقیس تا عدی بن زید، زهیر و بهویژه امیة بن ابیالصلت که آن را مکرراً به کار بردهاست. الله در آثار صفائیان هم پنج بار به کار رفتهاست. آذرتاش آذرنوش در دایرة المعارف بزرگ اسلامی از تردید برخی شرقشناسان در جاهلی بودن واژهٔ الله مینویسد. برخی معتقدند ۱) سراسر اشعار جاهلی از جمله اشعاری که در آنان الله بهکار رفته جعلیاند؛ ۲) بعد از اسلام الله را به همراه معانی یکتاپرستی به اشعار جاهلی افزودهاند؛ یا ۳) در شعر جاهلی هرجا نام بتی بوده آن را با الله جایگزین کردهاند، مانند عبدالعزی ← عبدالله.[۱۰]
در دوران اسلام
در اسلام، الله خدای یکتا و قادر متعال و تنها ایزد و آفریدگار گیتی است و برابر با خدا در ادیان ابراهیمی است.[۵][۶] الله رایجترین واژه برای اشاره به خدا در اسلام است[۱۲] و تسلیم بودن در برابر اراده و دستورهایش، شالودهٔ اعتقاد اسلامی را تشکیل میدهد.[۶] او خدای یکتا، آفریدگار گیتی و قاضی روز قیامت است.[۵][۶] او احد (یگانه)، واحد (ذاتاً یکتا)، رحمن، و قادر متعال است.[۶] قرآن دربارهٔ حقیقت الله، ذات رازآلودِ دست نیافتنیاش، نامهای او و کارهایش در مورد مخلوقاتش سخن میگوید.[۶]
اسماء الحسنی (نامهای نیکو) در اسلام شامل ۹۹ نام است که ویژگیهای خدا در اسلام را بیان میکنند.[۵][۴۱] همهٔ این نامها به الله اشاره میکنند، نام الهی والا و جامع همهٔ این ویژگیها.[۱] در میان این نامها، رحمان (بخشنده) و رحیم (مهربان) از بقیه مشهورتر و پراستفادهتر هستند.[۵][۴۱]
اکثر مسلمانان عبارت «إِنْ شَاءَ ٱللَّٰهُ» (به معنی «اگر خدا بخواهد») را بدون ترجمه بعد از صحبت در مورد وقایع آینده استفاده میکنند.[۴۲] مسلمانانی که در گفتار تقوا میکنند، غالباً سخن خود را با عبارت «بِسْمِ ٱللَّٰهِ» (به معنی «به نام خدا») آغاز میکنند.[۴۳] فهرست عبارات دیگری که نزد مسلمانان محبوباند و به عنوان ذکر به کار میروند شامل موارد زیر است: «سُبْحَانَ ٱللّٰهِ» (به معنی «پاک و منزه است خدا»)، «ٱلْحَمْدُ لِلَّٰهِ» (به معنی «ستایش از آن خداست»)، «لَا إِلٰهَ إِلَّا ٱللَّٰهُ» (به معنی «هیچ خدایی جز خدا نیست»)، و «ٱللَّٰهُ أَکْبَرُ» (به معنی «خدا بزرگتر است»).[۴۴] در یکی از اعمال صوفیان به نام «ذکرالله» فرد صوفی الله و دیگر نامهای او را در مراسم خود تکرار میکند و به آنان میاندیشد در حالی که نفس کشیدن خود را کنترل میکند.[۴۵]
برخی محققان بر این باورند که الله واژهای بود که پیامبر اسلام از آن برای اشاره به خدا در مقابل هم عربهای مشرک و هم مسیحیان و یهودیان استفاده کرد تا فهم مشترکی در مورد نامی برای خدا ایجاد کند.[۱۲] هرچند گرهارد بوورینگ[ب] در مورد این نظریه ابراز تردید کرده، زیرا طبق نظر او در اسلام، برخلاف اعتقادات عربهای مشرک، خدا هیچ شریک و همراهی ندارد، و رابطهٔ خویشاوندی نیز بین خدا و جنیان وجود ندارد.[۱۲] مشرکان به سرنوشت محتوم، قدرتمند و عاری از احساسات اعتقاد داشتند؛ این سرنوشت در اسلام با خدای قادر ولی حکیم و بخشنده جایگزین شدهاست.[۶]
فرانسیس ادواردز پیترز میگوید: «قرآن تأکید میکند، مسلمانان اعتقاد دارند، و مورخان تأیید میکنند که محمد و پیروان او همان خدای یهودیان را پرستش میکنند (قرآن، سورهٔ عنکبوت، آیهٔ ۴۶). الله در قرآن همان آفریدگار هستی است که با ابراهیم عهد بست.» پیترز میگوید که قرآن الله را قدرتمندتر و منزهتر (غیرقابل تصور و دسترس) از یهوه توصیف میکند، خدایی که برای همهٔ جهانیان است برعکس یهوه که همراهی نزدیکی با اسرائیلیان دارد.[۴۶]
واژه الله به شکل مکتوب در رسمالخط عربی از احترام ویژهای نزد مسلمانان برخوردار است، و بسیاری از ایشان دست زدن به این واژه را بدون وضو جایز نمیشمارند. از این رو، بسیاری از مسلمانان هنگام نوشتن به جای این واژه، «ا…» مینویسند؛ مثلاً «آیتا…» به جای «آیتالله».[۴۷][۴۸]
در ترجمههای متون غیراسلامی
در ترجمههای عربی از متون باستان ایرانی، مثلاً ترجمهٔ ابوعلی مسکویه، اهورامزدا به الله ترجمه شدهاست. ترجمههای جدید از کتاب مقدس، یهوه و تئوس (theos, θεός) را به الله ترجمه کردهاند.[۸]
در زبانهای غیر عربی
تاریخچهٔ استفاده از واژهٔ الله در زبان انگلیسی احتمالاً تحت تأثیر دینشناسی تطبیقی در قرن ۱۹ بودهاست. به عنوان مثال، توماس کارلایل (۱۸۴۰) گهگاه واژهٔ الله را استفاده میکرد، بدون آنکه بخواهد مفهومی سوای خدا از الله مراد کند. اما در شرح زندگانی محمد (۱۹۴۳)، تور آندرائه همیشه واژهٔ الله را استفاده کردهاست، اگرچه به نظر میرسد «مفهوم خدا» در نوشتههای او میتواند مفهومی متفاوت از خدای یهودیان و مسیحیان را افاده کند.[۴۹] برخی مسلمانان واژهٔ الله را در زبان انگلیسی بدون ترجمه به کار میبرند.[۵۰] برخی از مترجمان معتقدند که واژهٔ «الله» ترجمهنشدنی است و در مقابل نیز برخی اصرار دارند که الله خدای واحد و معبود ادیان ابراهیمی است و نباید از ترجمهٔ نام الله به خاطر یگانگی آن ترسید.[۸]
در برخی از زبانهایی که معمولاً از واژهای جز الله برای اشاره به خدا استفاده میکنند، عباراتی به کار میرود که شامل واژهٔ الله هستند؛ مثلاً، در نتیجهٔ قرنها زندگی مسلمانان در اندلس، کلمات ojalá در زبان اسپانیایی و oxalá در زبان پرتغالی از عبارت «إن شاء الله» برگرفته شدهاند. این کلمات اسپانیایی و پرتغالی به معنی «اگر خدا بخواهد» یا «امیدوارم» هستند.[۵۱]
در زبانهایی که از خط عربی استفاده میکنند (مانند فارسی، دری، اردو، و اویغوری) کلمهٔ الله به همان شکل عربیاش استفاده میشود. در زبانهای دیگر الله به شکل زیر استفاده میشود:
- آسامی و بنگالی: আল্লাহ Allah
- بوسنیایی: Allah
- زبانهای چینی (ماندارین) 真主 Zhēnzhǔ (به معنی پروردگار حقیقی) 安拉 Ānlā, 阿拉 Ālā یا 胡大 Húdà (Khoda از کلمهٔ فارسی خدا)
- چکی و اسلواکی: Alláh
- یونانی: Αλλάχ Allách
- فیلیپینی: Alā or Allah
- عبری: אללה Allah
- هندی: अल्लाह Allāh
- مالایالم: അള്ളാഹ് Aḷḷāh
- ژاپنی: アラー Arā, アッラー Arrā, アッラーフ Arrāfu
- لتونیایی: Allāhs
- مالتی: Alla
- کرهای: 알라 Alla
- لهستانی: Allah یا Ałłach و همچنین به صورت قدیمی Allach
- روسی، اوکراینی، و بلغاری: Алла́х Allakh
- صربی، بلاروسی، و مقدونی: Алах Alah
- اسپانیایی و پرتغالی: Alá
- سیلهتی: আল্লা Alla
- تای: อัลลอฮ์ Anláw
- پنجابی: ਅੱਲਾਹ Allāh و به صورت قدیمی ਅਲਹੁ Alahu (در متون سیک)
- ترکی: Allah
- ویتنامی: Thánh A-la
کاربردهای هنری و رسانهای
کلمهٔ الله همیشه بدون «الف» دومی که در «اللاه» هست نوشته میشود، چون املایش پیش از آغاز استفادهٔ گاهبهگاه عربها از الف برای نگارش مصوت «ا» تثبیت شده بود. در نگارش کلمه به همراه اِعراب، این الف با الف مقصوره در بالای علامت تشدید نمایش داده میشود.
یونیکد یک موقعیت کد ویژه برای الله دارد: U+FDF2.[۵۲] براساس مشخصات رسمی یونیکد این حرف به حروف زیر تجزیه میشود الف-لام-لام-ه (الله U+0627 U+0644 U+0644 U+0647).[۵۳] قلمهای عربی معمولاً لیگچر خاصی برای [ا]لله دارند و الف اول را در نظر نمیگیرند.[۵۴]
نسخهٔ خوشنویسی این واژه که در نشان رسمی جمهوری اسلامی ایران به کار رفته نیز در یونیکد موقعیت کد ویژهای در بخش کدهای متفرقه دارد، U+262B (☫).[۵۵] نشان رسمی جمهوری اسلامی ایران در وسط پرچم ایران نیز به کار رفتهاست. این نشان یا به معنی نوعی خطاطی از واژهٔ الله است یا به معنی کرهای است که دو هلال آن را دربر گرفتهاند.[۵۶]
نشان و سمبل
- پرچمها
- در پرچم ایران ۲۲ بار عبارت اللهاکبر به رنگ سفید و به نشانهٔ پیروزی انقلاب در روز ۲۲ بهمن، در حاشیهٔ پایین رنگ سبز و حاشیهٔ بالای رنگ سرخ نوشته شدهاست و نشان وسط پرچم نیز به شکل عبارت الله و لا اله الا الله است.[۵۷][۵۸]
- در پرچم عراق از عبارت الله اکبر استفاده شدهاست.[۵۹]
- در پرچم عربستان سعودی از عبارت شهادتین «لا اله الا الله محمد رسولالله» استفاده شدهاست.[۶۰]
- پرچم افغانستان دارای عبارات شهادتین و تکبیر است.[۶۱]
- نشانهای ملی
- نشان ملی افغانستان دارای عبارات شهادتین و تکبیر است.[۶۲]
- نشان ملی آذربایجان دارای خطاطی نام الله به شکل آتش ابدی است.[۶۳]
- نشان ملی ایران خطاطی نام الله است و عبارت «لا اله الا الله» نیز در آن پنهان است.[۶۴]
- نشان ملی عراق دارای عبارت «الله أكبر» است.[۶۵]
- نشان ملی اردن دارای عبارت «الراجي من الله التوفيق والعون» است.[۶۶][۶۷][۶۸]
- نشان ملی مراکش دارای عبارت قرآنی «إن تنصروا الله ينصركم» است.[۶۹][۷۰]
.svg){kind=small}
پانویس
ارجاعات
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ Murata, Sachiko (1992), The Tao of Islam: a sourcebook on gender relationships in Islamic thought (به انگلیسی), Albany NY USA: SUNY, p. 206
{{citation}}: نگهداری یادکرد:نامهای متعدد:فهرست نویسندگان (link) - ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ Francis E. Peters (1994). Muhammad and the Origins of Islam. SUNY Press. p. 107. ISBN 978-0-7914-1875-8. Archived from the original on 16 December 2018. Retrieved 12 June 2017.
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ Irving M. Zeitlin (19 March 2007). The Historical Muhammad. Polity. p. 33. ISBN 978-0-7456-3999-4. Archived from the original on 16 December 2018. Retrieved 12 June 2017.
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ "Allah." In The Oxford Dictionary of Islam. Ed. John L. Esposito. Oxford Islamic Studies Online. 01-Jan-2019. <http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t125/e128>.
- ↑ ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ ۵٫۳ ۵٫۴ ۵٫۵ Encyclopedia of the Modern Middle East and North Africa, Allah
- ↑ ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ ۶٫۳ ۶٫۴ ۶٫۵ ۶٫۶ ۶٫۷ «Allah.» Encyclopædia Britannica. 2007. Encyclopædia Britannica
- ↑ ۷٫۰ ۷٫۱ ۷٫۲ Lewis, Bernard; Holt, P. M. ; Holt, Peter R. ; Lambton, Ann Katherine Swynford (1977), The Cambridge history of Islam (به انگلیسی), Cambridge, Eng: University Press, p. 32
{{citation}}: نگهداری یادکرد:نامهای متعدد:فهرست نویسندگان (link) - ↑ ۸٫۰ ۸٫۱ ۸٫۲ پاکتچی، احمد. «الله». دائرة المعارف بزرگ اسلامی. ج. ۱۰. مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی. ص. ۷۳–۷۷. بایگانیشده از اصلی در ۱۶ دسامبر ۲۰۱۸. دریافتشده در ۲۷ آبان ۱۳۹۷.
- ↑ ۹٫۰ ۹٫۱ ۹٫۲ ۹٫۳ ۹٫۴ ۹٫۵ ۹٫۶ MacDonald, D.B. , “Ilāh”, in: Encyclopaedia of Islam, Second Edition, Edited by: P. Bearman, Th. Bianquis, C.E. Bosworth, E. van Donzel, W.P. Heinrichs. Consulted online on 11 June 2017 <http://dx.doi.org/10.1163/1573-3912_islam_SIM_3526>
- ↑ ۱۰٫۰۰ ۱۰٫۰۱ ۱۰٫۰۲ ۱۰٫۰۳ ۱۰٫۰۴ ۱۰٫۰۵ ۱۰٫۰۶ ۱۰٫۰۷ ۱۰٫۰۸ ۱۰٫۰۹ ۱۰٫۱۰ ۱۰٫۱۱ ۱۰٫۱۲ آذرنوش، آذرتاش. «اله». دائرة المعارف بزرگ اسلامی. ج. ۱۰. مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی. ص. ۷۸–۷۹. بایگانیشده از اصلی در ۱۶ دسامبر ۲۰۱۸. دریافتشده در ۲۷ آبان ۱۳۹۷.
- ↑ L. Gardet, Allah, Encyclopaedia of Islam
- ↑ ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ ۱۲٫۲ ۱۲٫۳ ۱۲٫۴ ۱۲٫۵ Böwering, Gerhard, God and His Attributes, Encyclopaedia of the Qurʾān, Brill, 2007.
- ↑ The Comprehensive Aramaic Lexicon بایگانیشده در ۱۸ اکتبر ۲۰۱۳ توسط Wayback Machine - Entry for ˀlh
- ↑ ۱۴٫۰ ۱۴٫۱ "Allah." The Columbia Encyclopedia, 6th ed.. 30 Nov. 2018
- ↑ Howse, Christopher (2010-01-30). "The Christians who call God 'Allah'". Telegraph.co.uk (به انگلیسی). Archived from the original on 6 January 2019. Retrieved 2019-01-01.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ و سال (link) - ↑ Marshall G. S. Hodgson, The Venture of Islam: Conscience and History in a World Civilization, University of Chicago Press, p. 156
- ↑ James Bellamy, "Two Pre-Islamic Arabic Inscriptions Revised: Jabal Ramm and Umm al-Jimal", Journal of the American Oriental Society, 108/3 (1988)
- ↑ Enno Littmann, Arabic Inscriptions (Leiden, 1949)
- ↑ Rick Brown, Who is "Allah" ? - International Journal of Frontier Missions, (23:2 Summer 2006), page 80.
- ↑ ۲۰٫۰ ۲۰٫۱ Rick Brown, Who was 'Allah' before Islam? Evidence that the term 'Allah' originated with Jewish and Christian Arabs (2007), page 8.
- ↑ Ignatius Ya`qub III, The Arab Himyarite Martyrs in the Syriac Documents (1966), Pages: 9-65-66-89
- ↑ Adolf Grohmann, Arabische Paläographie II: Das Schriftwesen und die Lapidarschrift (1971), Wien: Hermann Böhlaus Nochfolger, Page: 6-8
- ↑ Beatrice Gruendler, The Development of the Arabic Scripts: From the Nabatean Era to the First Islamic Century according to Dated Texts (1993), Atlanta: Scholars Press, Page:
- ↑ Rick Brown, Who was 'Allah' before Islam? Evidence that the term 'Allah' originated with Jewish and Christian Arabs (2007), page 10.
- ↑ Frederick Winnett V, Allah before Islam-The Moslem World (1938), Pages: 239–248
- ↑ Michael Macdonald, Personal Names in the Nabataean Realm-Journal Of Semitic Studies (1999), Page: 271
- ↑ Irfan Shahîd, Byzantium and the Arabs in the Fourth Century, Dumbarton Oaks Trustees for Harvard University-Washington DC, page 418.
- ↑ Irfan Shahîd, Byzantium and the Arabs in the Fourth Century, Dumbarton Oaks Trustees for Harvard University-Washington DC, Page: 452
- ↑ A. Amin and A. Harun, Sharh Diwan Al-Hamasa (Cairo, 1951), Vol. 1, Pages: 478-480
- ↑ Al-Marzubani, Mu'jam Ash-Shu'araa, Page: 302
- ↑ Studies on Islam. Merlin L. Swartz. University Press, 1981. ISBN 0-19-502716-7 pp.12
- ↑ L. Gardet, Encyclopaedia of Islam, eds. B. Lewis, C. Pellat and J. Schacht, Vol. 1, pp. 406
- ↑ ۳۳٫۰ ۳۳٫۱ ۳۳٫۲ ۳۳٫۳ ۳۳٫۴ Christian Julien Robin (2012). Arabia and Ethiopia. In The Oxford Handbook of Late Antiquity. OUP USA. pp. 304–305. Archived from the original on 16 December 2018. Retrieved 12 June 2017.
- ↑ Hitti, Philip Khouri (1970). History of the Arabs. Palgrave Macmillan. pp. 100–101.
- ↑ "Allāh." Encyclopaedia of Islam, Second Edition. Brill, 2012.
- ↑ Macdonald, M.C.A. ; Nehmé, Laila. "al-ʿUzzā." Encyclopaedia of Islam, Second Edition. , 2012.
- ↑ ۳۷٫۰ ۳۷٫۱ L. Gardet, Allah, Encyclopaedia of Islam, ed. by Sir H.A.R. Gibb
- ↑ Zeki Saritopak, Allah, The Qu'ran: An Encyclopedia, ed. by Oliver Leaman, p. 34
- ↑ ۳۹٫۰ ۳۹٫۱ Jonathan Porter Berkey (2003). The Formation of Islam: Religion and Society in the Near East, 600-1800. Cambridge University Press. p. 42. ISBN 978-0-521-58813-3. Archived from the original on 16 December 2018. Retrieved 12 June 2017.
- ↑ Daniel C. Peterson (26 February 2007). Muhammad, Prophet of God. Wm. B. Eerdmans Publishing. p. 21. ISBN 978-0-8028-0754-0. Archived from the original on 16 December 2018. Retrieved 12 June 2017.
- ↑ ۴۱٫۰ ۴۱٫۱ Bentley, David (September 1999). The 99 Beautiful Names for God for All the People of the Book. William Carey Library. ISBN 978-0-87808-299-5.
- ↑ Gary S. Gregg, The Middle East: A Cultural Psychology, Oxford University Press, p.30
- ↑ Carolyn Fluehr-Lobban, Islamic Society in Practice, University Press of Florida, p. 24
- ↑ M. Mukarram Ahmed, Muzaffar Husain Syed, Encyclopaedia of Islam, Anmol Publications PVT. LTD, p. 144
- ↑ Carl W. Ernst, Bruce B. Lawrence, Sufi Martyrs of Love: The Chishti Order in South Asia and Beyond, Macmillan, p. 29
- ↑ F.E. Peters, Islam, p.4, Princeton University Press, 2003
- ↑ «قرآن و اسماء متبرّکه - توضیح المسائل جامع». پایگاه اطلاعرسانی دفتر مرجع عالیقدر آقای سید علی حسینی سیستانی. بایگانیشده از اصلی در ۶ ژانویه ۲۰۱۹. دریافتشده در ۲۰۱۹-۰۱-۰۲.
- ↑ «استفتائات - مس اسماء و آیات الهی». پایگاه اطلاعرسانی دفتر حفظ و نشر آثار سیدعلی خامنهای. ۲۰۱۹-۰۱-۰۲. بایگانیشده از اصلی در ۶ ژانویه ۲۰۱۹. دریافتشده در ۲۰۱۹-۰۱-۰۲.
- ↑ William Montgomery Watt, Islam and Christianity today: A Contribution to Dialogue, Routledge, 1983, p.45
- ↑ F. E. Peters, The Monotheists: Jews, Christians, and Muslims in Conflict and Competition, Princeton University Press, p.12
- ↑ Islam in Luce López Baralt, Spanish Literature: From the Middle Ages to the Present, Brill, 1992, p.25
- ↑ http://www.unicode.org/charts/PDF/UFB50.pdf Unicode Standard 5.0, p.479,492
- ↑ Unicode Character 'Arabic ligature Allah isolated form' (U+FDF2) http://www.fileformat.info/info/unicode/char/fdf2/index.htm
- ↑ Arabic fonts and Mac OS X بایگانیشده در ۱۰ مارس ۲۰۰۸ توسط Wayback Machine, Programs for Arabic in Mac OS X بایگانیشده در ۶ اکتبر ۲۰۱۳ توسط Wayback Machine
- ↑ Unicode Standard 5.0, p.209,210, http://www.unicode.org/charts/PDF/U2600.pdf
- ↑ Encyclopædia Britannica, flag of Iran
- ↑ "Middle East :: Iran - The World Factbook". Central Intelligence Agency (به انگلیسی). 2018-12-18. Archived from the original on 6 January 2019. Retrieved 2018-12-28.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ و سال (link) - ↑ «استاندارد ویژگیهای پرچم جمهوری اسلامی ایران». پرتال سازمان ملی استاندارد ایران. سازمان ملی استاندارد ایران. ۲۰۰۱-۰۶-۱۹. بایگانیشده از اصلی در ۶ ژانویه ۲۰۱۹. دریافتشده در ۲۰۱۸-۱۲-۲۸.
- ↑ "Middle East :: Iraq - The World Factbook". Central Intelligence Agency (به انگلیسی). 2018-12-18. Archived from the original on 6 January 2019. Retrieved 2018-12-28.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ و سال (link) - ↑ "Middle East :: Saudi Arabia - The World Factbook". Central Intelligence Agency (به انگلیسی). 2018-12-03. Archived from the original on 6 January 2019. Retrieved 2018-12-28.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ و سال (link) - ↑ "South Asia :: Afghanistan - The World Factbook". Central Intelligence Agency (به انگلیسی). 2018-12-11. Archived from the original on 6 January 2019. Retrieved 2018-12-28.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ و سال (link) - ↑ قانون اساسی افغانستان بایگانیشده در ۲۲ ژانویه ۲۰۱۵ توسط Wayback Machine، ماده ۱۹
- ↑ Kadioglu, M.; Azizali, B. (2018). Baku Travel Guide: Baku Travel Guide (به انگلیسی). p. 41. Archived from the original on 5 January 2019. Retrieved 2018-12-29.
- ↑ «گفتوگو با دکتر حمید ندیمی؛ داستان این پرچم مقدس». مجلهٔ «سپیدهٔ دانایی». سپیدهٔ دانایی. اسفند ۱۳۸۶. بایگانیشده از اصلی در ۱۵ مارس ۲۰۱۸.
- ↑ "Iraq National Symbols, Song, Flags and More". Worldatlas.com (به انگلیسی). 2017-04-07. Retrieved 2018-12-29.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ و سال (link) - ↑ B.O.C., Business Optimization Consultants. "The Coat of Arms of the Hashemite Kingdom of Jordan". A Living Tribute to the Legacy of King Hussein I (به انگلیسی). Archived from the original on 6 January 2019. Retrieved 2018-12-29.
- ↑ «شعار المملکة الأردنیة الهاشمیة». الدیوان الملکی الهاشمی (به العربية). ۲۰۱۴-۰۹-۲۱. بایگانیشده از اصلی در ۶ ژانویه ۲۰۱۹. دریافتشده در ۲۰۱۸-۱۲-۲۹.
- ↑ «شعار المملکة الأردنیة الهاشمیة». الموقع الرسمی لجلالة الملک عبدالله الثانی ابن الحسین (به العربية). بایگانیشده از اصلی در ۶ ژانویه ۲۰۱۹. دریافتشده در ۲۰۱۸-۱۲-۲۹.
- ↑ "Armoiries". Bienvenue à la Mission permanente du Royaume du Maroc auprès des Nations-Unies à Genève (به فرانسوی). Archived from the original on 6 January 2019. Retrieved 2019-01-01.
- ↑ "Marokko". Flaggenlexikon (به انگلیسی). Archived from the original on 6 January 2019. Retrieved 2019-01-01.
منابع
خطای ارجاع: برچسب <ref> برای گروهی به نام «persian-alpha» وجود دارد، اما برچسب متناظر با <references group="persian-alpha"/> یافت نشد.