آیه ۵۳ سوره زمر
| مشخصات قرآنی | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| نام سوره | زمر | ||||
| تعداد آیات سوره | ۷۵ | ||||
| شماره آیه | ۵۳ | ||||
| شماره جزء | ۲۴ | ||||
| شماره حزب | ۹۳ | ||||
| اطلاعات دیگر | |||||
|
|
||||
آیه ۵۳ سوره زمر پنجاه و سومین آیه از سی و نهمین سوره قرآن است و از آیات مدنی آن بهشمار میآید. موضوع آیه فرمان عفو خداوند و بشارت او مبنی بر ناامید نشدن بندگانش از رحمت او و آمرزش همه گناهان از سوی خداوند و باز بودن راه توبه برای گناهکاران است.
متن
متن آیه را فخر رازی، از مفسران سنی مذهب و محمدحسین طباطبایی، مفسر شیعه، چنین گزارش کردهاند:[۱][۲]
قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَىٰ أَنْفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ ۚ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا ۚ إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ
ترجمه
محمدگل گمشادزهی، مترجم سنی حنفی مذهب در ترجمه آیه آورده است:[۳]
«بگو: ای بندگانم که بر خود اسراف کردهاید! از رحمت خدا ناامید نشوید، به راستی که خداوند همة گناهان را میآمرزد، چرا که او بسیار آمرزگار و بس مهربان است»
بهاءالدین خرمشاهی، مترجم شیعه امامی مذهب در ترجمه این آیه آورده است:[۴]
«بگو ای بندگانم که زیاده بر خویشتن ستم روا داشتهاید، از رحمت الهی نومید مباشید، چرا که خداوند همه گناهان را میبخشد، که او آمرزگار مهربان است»
محتوا
مکارم شیرازی از مفسران شیعه گزارش میکند: در این آیه بر باز بودن راه بازگشت و توبه به سوی خداوند پس از انجام گناهان تأکید شده است. برطبق متن آیه خطاب به پیامبر اسلام چنین گفته شده است: «به آنها بگو ای بندگان من که بر خودتان اسراف و ستم کردهاید؛ از رحمت خداوند نومید نشوید که خدا همه گناهان را میبخشد که او بخشنده و مهربان است.» به گفته مکارم، در این آیه فرمان عفو بندگان گناهکار و پشیمان صادر شده و براساس روایتی از علی بن ابیطالب، این آیه از امید بخشترین و وسیعترین آیات قرآن است. سپس مکارم درباره این آیه ۹ نکته را آورده است: ۱) تعبیر به «عبادی» نشان از لطف بیاندازه خداوند به بندگانش دارد. ۲) تعبیر به «اسراف» به جای گناه و ظلم، لطف دیگری از جانب خدا بر بندگان است. ۳) تعبیر «علی انفسهم» نشان میدهد آثار و نتایج گناهان به خود انسان گناهکار برمیگردد و نشانه ای از محبت خدا اینست که از بندهاش میخواهد به خویشتن ظلم و ستم نکند. ۴) تعبیر «لاتقنطوا» (مأیوس نشوید) دلیل روشنی است بر اینکه گناهکاران هرگز نباید از رحمت و لطف خدا نومید شوند. ۵) تعبیر «من رحمة الله» بعد از «لاتقنطوا» تأکید بیشتری است بر محبت و لطف خداوند مهربان. ۶) در جمله «ان الله یغفر الذنوب» به خاطر حرف تأکید و ال جمع در «الذنوب» نشان میدهد که درباره گناهان هیچ استثنایی مدنظر نیست و این مطلب باز هم رحمت بیانتهای الهی را میرساند. ۷) با آمدن تعبیر «جمیعا» تأکید بیشتر و محکمتری بر مطلب قبلی (آمرزش همه گناهان) صورت گرفته است. ۸ و ۹) توصیف خداوند با دو صفت «غفور» و «رحیم» دیگر جایی برای کمترین یأس و ناامیدی باقی نمیماند. به همین جهت از دیدگاه علی بن ابیطالب این آیه وسیعترین آیات قرآن بهحساب میآید.[۵]
شأن نزول و ترتیب
به گزارش فرهنگنامه علوم قرآن، سوره زمر، سی و نهمین سوره قرآن است. این سوره را در ترتیب نزول، پنجاه و نهمین سوره نازل شده بر پیامبر اسلام دانستهاند که پس از سوره سبأ و پیش از سوره مؤمن نازل شد. از مجموع آیات این سوره، سه آیه (آیات ۵۲ تا ۵۴) از آن را مدنی و الباقی را مکی دانستهاند. در سوره زمر، پنج یا هفت آیه ناسخ یا منسوخ گزارش کردهاند.[۶]
پانویس
ارجاعات
- ↑ رازی، تفسیر کبیر، ۲۷: ۴۶۳.
- ↑ طباطبایی، تفسیر المیزان، ۱۷: ۴۲۰.
- ↑ گمشادزهی، ترجمه معانی قرآن کریم، ۴۶۴.
- ↑ خرمشاهی، ترجمه خرمشاهی، ۴۶۴.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۹: ۴۹۸-۵۰۳.
- ↑ دفتر تبلیغات اسلامی، «سوره زمر»، فرهنگنامه علوم قرآن، ۲۹۱۲.
منابع
- خرمشاهی، بهاءالدین (۱۳۹۳). ترجمه قرآن کریم استاد خرمشاهی (به فارسی-عربی). قم: موسسه تبیان.
- دفتر تبلیغات اسلامی (۱۳۸۸). فرهنگنامه علوم قرآن. تهران: دفتر تبلیغات اسلامی.
- رازی، محمد بن عمر (۱۴۲۰). مفاتیح الغیب، تفسیر کبیر. سوم (به عربی). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
- گمشادزهی، محمدگل (۱۳۹۴). ترجمه معانی قرآن کریم. به کوشش کتابخانه عقیده. مجموعه موحدین.
- طباطبایی، محمدحسین (۱۳۹۵). ترجمه تفسیر المیزان. ترجمهٔ سید محمدباقر موسوی همدانی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
- مکارم شیرازی، ناصر (۱۳۷۴). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب اسلامیه.
