آیه ۴۹ سوره زمر

آیه ۴۹ سوره زمر

مشخصات قرآنی
نام سوره	زمر
تعداد آیات سوره	۷۵
شماره آیه	۴۹
شماره جزء	۲۴
شماره حزب	۹۳
اطلاعات دیگر
{{{page}}} آیه قبل	آیه بعد {{{page}}}

آیه ۴۹ سوره زمر چهل و نهمین آیه از سی و نهمین سوره قرآن است و از آیات مکی آن به‌شمار می‌آید. این آیه به پناه بردن انسان‌ها به خدا در هنگام سختی‌ها و فراموش کردن او در وقت خوشی‌ها و متنعم بودن اشاره دارد.

متن

متن آیه را فخر رازی، از مفسران سنی مذهب و محمدحسین طباطبایی، مفسر شیعه، چنین گزارش کرده‌اند:

 فَإِذَا مَسَّ الْإِنْسَانَ ضُرٌّ دَعَانَا ثُمَّ إِذَا خَوَّلْنَاهُ نِعْمَةً مِنَّا قَالَ إِنَّمَا أُوتِيتُهُ عَلَىٰ عِلْمٍ ۚ بَلْ هِيَ فِتْنَةٌ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ  

ترجمه

محمدگل گمشادزهی، مترجم سنی حنفی مذهب در ترجمه آیه آورده است:

«هنگامیکه به انسان گزندی برسد ما را به فریاد می‌خواند و هنگامیکه از سوی خود به او نعمتی عطا کنیم خواهد گفت: جز این نیست که آن‌را بنابر دانشی که دارم به من داده‌اند، چنین نیست بلکه این نعمت وسیلة آزمایش است ولی بیشتر مردم نمی‌دانند»

بهاءالدین خرمشاهی، مترجم شیعه امامی مذهب در ترجمه این آیه آورده است:

«و چون به انسان بلایی رسد، ما را به دعا بخواند، سپس چون از جانب خود به او نعمتی ارزانی داریم، گوید همانا به خاطر علم‌[ی که داشته‌ام‌] آن را به من داده‌اند، حق این است که آن آزمونی است، ولی بیشترینه آنان نمی‌دانند»

محتوا

مکارم شیرازی از مفسران شیعه گزارش می‌کند: قرآن در وصف ستم‌کاران و افراد بی‌ایمان چنین آورده است:‌«هنگامی که انسان را زیان و ضرری برسد برای حل مشکلش ما را می‌خواند. هنگامى که به او نعمتی از ناحیه خود عطا کنیم و درد و رنجش را برطرف سازیم لطف و عطای ما را به دست فراموشی می‌سپارد و می‌گوید: این نعمت را خودم دست و پا کردم و بر اثر لیاقت و کاردانی خودم بوده؛ بلکه این نعمت وسیله آزمایش آنها است ولى اکثرشان نمی‌دانند.» مکارم درباره جمله «قال انما اوتیته علی علم» آورده: «این سخن همانند سخنی است که قارون به دانشمندان بنی‌اسرائیل می‌گفت و علم و دانش خود را موهبت خداوند نمی‌شمرد و اکتساب و دست‌آورد خویش به حساب می‌آورد. (آیه ۷۸ سوره قصص) برخی مفسران نیز معتقدند که آنها می‌گویند این مواهب را خدا به خاطر لیاقت و استحقاق مان به ما بخشیده است. در پایان آیه نیز به جنبه آزمایش و امتحان بودن اعطای نعمت‌ها و مواهب الهی اشاره شده است.

شأن نزول و ترتیب

به گزارش فرهنگ‌نامه علوم قرآن، سوره زمر، سی و نهمین سوره قرآن است. این سوره را در ترتیب نزول، پنجاه و نهمین سوره نازل شده بر پیامبر اسلام دانسته‌اند که پس از سوره سبأ و پیش از سوره مؤمن نازل شد. از مجموع آیات این سوره، سه آیه (آیات ۵۲ تا ۵۴) از آن را مدنی و الباقی را مکی دانسته‌اند. در سوره زمر، پنج یا هفت آیه ناسخ یا منسوخ گزارش کرده‌اند.

پانویس

منابع

• خرمشاهی، بهاءالدین (۱۳۹۳). ترجمه قرآن کریم استاد خرمشاهی (به فارسی-عربی). قم: موسسه تبیان.نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
• دفتر تبلیغات اسلامی (۱۳۸۸). فرهنگ‌نامه علوم قرآن. تهران: دفتر تبلیغات اسلامی.
• رازی، محمد بن عمر (۱۴۲۰). مفاتیح الغیب، تفسیر کبیر. سوم (به عربی). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
• گمشادزهی، محمدگل (۱۳۹۴). ترجمه معانی قرآن کریم. به کوشش کتابخانه عقیده. مجموعه موحدین.
• طباطبایی، محمدحسین (۱۳۹۵). ترجمه تفسیر المیزان. ترجمهٔ سید محمدباقر موسوی همدانی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
• مکارم شیرازی، ناصر (۱۳۷۴). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب اسلامیه.