آیه ۴ سوره زمر

آیه ۴ سوره زمر

مشخصات قرآنی
نام سوره	زمر
تعداد آیات سوره	۷۵
شماره آیه	۴
شماره جزء	۲۳
شماره حزب	۹۲
اطلاعات دیگر
{{{page}}} آیه قبل	آیه بعد {{{page}}}

آیه ۴ سوره زمر چهارمین آیه از سی و نهمین سوره قرآن است و از آیات مکی آن به‌شمار می‌آید. در این آیه نفی عقیده مشرکان مبنی بر فرزند خدا دانستن فرشتگان بیان شده است.

متن

متن آیه را فخر رازی، از مفسران سنی مذهب و محمدحسین طباطبایی، مفسر شیعه، چنین گزارش کرده‌اند:

 لَوْ أَرَادَ اللَّهُ أَنْ يَتَّخِذَ وَلَدًا لَاصْطَفَىٰ مِمَّا يَخْلُقُ مَا يَشَاءُ ۚ سُبْحَانَهُ ۖ هُوَ اللَّهُ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُ  

ترجمه

محمدگل گمشادزهی، مترجم سنی حنفی مذهب در ترجمه آیه آورده است:

«اگر خداوند می‌خواست فرزندی بگیرد از میان چیزهایی که خود می‌آفریند کسی یا چیزی را برمی‌گزید او پاک و منزّه و خداوند یگانه و پیروزمند است»

بهاءالدین خرمشاهی، مترجم شیعه امامی مذهب در ترجمه این آیه آورده است:

«اگر خداوند می‌خواست که فرزندی [برای خود] برگزیند، آنچه می‌خواست از میان آنچه آفریده است، بر می‌گزید، اما او [از این نسبتها] منزه است، او خداوند یگانه قهار است‌»

محتوا

مکارم شیرازی از مفسران شیعه گزارش می‌کند: قرآن برای مبارزه با عقیده بی‌اساس مشرکان چنین بیان کرده است: «اگر خدا می‌خواست فرزندی انتخاب کند از میان مخلوقاتش آنچه را می‌خواست بر می‌گزید. پاک و منزه است از اینکه فرزندی داشته باشد؛ او خداوند واحد قهار است.» مکارم درباره جمله اول این آیه می‌نویسد: «در تفسیر جمله اول مفسران تفسیرهاى گوناگونی دارند: بعضی گفته‌اند: منظور این است که اگر خدا می‌خواست فرزندی انتخاب کند چرا دختران را برگزیند که به زعم و پندار شما انسان‌هایی کم ارزش هستند؟ چرا پسران را برنگزیند؟ و این در حقیقت یک نوع استدلال بر طبق ذهنیات طرف مقابل است تا بی‌پایه بودن گفتار خودش را دریابد. بعضی نیز گفته‌اند منظور این است که اگر خدا می‌خواست فرزندی داشته باشد مخلوقاتی برتر و بهتر از فرشتگان می‌آفرید. اما با توجه به اینکه ارزش وجودی دختران در پیشگاه خدا از پسران کم‌تر نیست و با توجه به اینکه فرشتگان یا عیسی که به اعتقاد برخی منحرفان فرزند خداست موجوداتی بسیار شریف و شایسته‌اند، هیچ‌یک از این دو تفسیر مناسب به نظر نمی‌رسد. بهتر این است که گفته شود آیه در صدد بیان این مطلب است که فرزند برای «کمک» یا «انس روحی» نیاز است، به فرض محال که خداوند نیاز به چنین چیزی داشت فرزند لزومی نداشت، بلکه از میان مخلوقات شریف خود کسانی را برمی‌گزید که این هدف را تأمین کنند چرا فرزند انتخاب کند؟ ولی از آنجا که او واحد و یگانه و قاهر و غالب بر همه چیز و ازلی و ابدی است؛ نه نیازی به کمک کسی دارد و نه وحشتی در او تصور می‌شود که از طریق انس گرفتن با چیزی بر طرف گردد و نه احتیاج به ادامه نسل دارد. بنابراین او منزه‌ و پاک است از داشتن فرزند. (خواه فرزند حقیقی باشد یا فرزند انتخابی) لذا توصیف به واحد و قهار پاسخ فشرده و کوتاه و جامعی است به تمام این احتمالات و نظراتی که بیان گردید.»

شأن نزول و ترتیب

به گزارش فرهنگ‌نامه علوم قرآن، سوره زمر، سی و نهمین سوره قرآن است. این سوره را در ترتیب نزول، پنجاه و نهمین سوره نازل شده بر پیامبر اسلام دانسته‌اند که پس از سوره سبأ و پیش از سوره مؤمن نازل شد. از مجموع آیات این سوره، سه آیه (آیات ۵۲ تا ۵۴) از آن را مدنی و الباقی را مکی دانسته‌اند. در سوره زمر، پنج یا هفت آیه ناسخ یا منسوخ گزارش کرده‌اند.

پانویس

منابع

• خرمشاهی، بهاءالدین (۱۳۹۳). ترجمه قرآن کریم استاد خرمشاهی (به فارسی-عربی). قم: موسسه تبیان.نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
• دفتر تبلیغات اسلامی (۱۳۸۸). فرهنگ‌نامه علوم قرآن. تهران: دفتر تبلیغات اسلامی.
• رازی، محمد بن عمر (۱۴۲۰). مفاتیح الغیب، تفسیر کبیر. سوم (به عربی). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
• گمشادزهی، محمدگل (۱۳۹۴). ترجمه معانی قرآن کریم. به کوشش کتابخانه عقیده. مجموعه موحدین.
• طباطبایی، محمدحسین (۱۳۹۵). ترجمه تفسیر المیزان. ترجمهٔ سید محمدباقر موسوی همدانی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
• مکارم شیرازی، ناصر (۱۳۷۴). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب اسلامیه.