آیه ۲۲ سوره زمر

آیه ۲۲ سوره زمر

مشخصات قرآنی
نام سوره	زمر
تعداد آیات سوره	۷۵
شماره آیه	۲۲
شماره جزء	۲۳
شماره حزب	۹۲
اطلاعات دیگر
{{{page}}} آیه قبل	آیه بعد {{{page}}}

آیه ۲۲ سوره زمر بیست و دومین آیه از سی و نهمین سوره قرآن است و از آیات مکی آن به‌شمار می‌آید. در این آیه به مقایسه میان قلوب مؤمنان و کافران در برابر هدایت و نزول قرآن پرداخته شده است.

متن

متن آیه را فخر رازی، از مفسران سنی مذهب و محمدحسین طباطبایی، مفسر شیعه، چنین گزارش کرده‌اند:

 أَفَمَنْ شَرَحَ اللَّهُ صَدْرَهُ لِلْإِسْلَامِ فَهُوَ عَلَىٰ نُورٍ مِنْ رَبِّهِ ۚ فَوَيْلٌ لِلْقَاسِيَةِ قُلُوبُهُمْ مِنْ ذِكْرِ اللَّهِ ۚ أُولَٰئِكَ فِي ضَلَالٍ مُبِينٍ  

ترجمه

محمدگل گمشادزهی، مترجم سنی حنفی مذهب در ترجمه آیه آورده است:

«آیا کسی‌که خداوند دلش را برای (پذیرش) اسلام گشوده است و او از سوی پروردگارش از نوری برخوردار است (چون سنگدلان است؟) وای بر کسانی که دل‌های سنگینی دارند و یاد خدا بدانها راه نمی‌یابد! اینان در گمارهی آشکارند»

بهاءالدین خرمشاهی، مترجم شیعه امامی مذهب در ترجمه این آیه آورده است:

«آیا کسی که خداوند دلش را به اسلام گشاده داشته است، و از سوی پروردگارش برخوردار از نوری [هدایت‌] است [همانند سختدلان است؟]، پس وای بر آنان که از ترک یاد الهی، سخت دل هستند، اینانند که در گمراهی آشکارند»

محتوا

مکارم شیرازی از مفسران شیعه گزارش می‌کند: آیه موردبحث، به مقایسه میان مؤمن و کافر اینگونه اشاره دارد و می‌گوید: «آیا کسی که خدا سینه‌اش را برای پذیرش اسلام گشاده ساخته و بر فراز مرکبی از نور الهی قرار گرفته، همچون سنگ‌دلان بی‌نوری است که هدایت الهی به قلب‌شان راه نیافته است؟! وای بر آنها كه قلب‌هاى سخت و نفوذناپذیری دارند و ذکر خدا در آن اثر نمی‌گذارد. آنها در ضلال مبین و گمراهی آشکارند.» مکارم در تفسیر آیه می‌نویسد: «در لغت «قاسیه» (از ماده قسوة) به معنی خشونت، سختی و نفوذناپذیری است. لذا سنگ‌های خشن را «قاسی» می‌گویند و از همین رو به دل‌هایی که در برابر نور حق و هدایت انعطافی از خود نشان نمی‌دهد، نرم و تسلیم نمی‌گردد و نور هدايت در آن نفوذ نمی‌کند «قلب‌های قاسیه» یا قساوت‌مند گفته و در فارسی از آن به سنگ‌دلی تعبیر می‌کنیم.» مکارم در ادامه، روایتی را از کتاب تفسیر علی بن ابراهیم نقل کرده است که در آن جمله «أَ فَمَنْ شَرَحَ اللَّهُ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ‌» درباره علی بن ابی‌طالب نازل شده و در بعضی از تفاسیر نیز آمده است که جمله‌ «فَوَیلٌ لِلْقاسِیةِ قُلُوبُهُمْ‌» درباره «ابولهب و فرزندانش» می‌باشد. همچنین در حدیثی از ابن مسعود نقل شده که پیامبر اسلام در تفسیر این آیه نشانه گشاده شدن قلب و وارد شدن نور هدایت به آن را توجه به سرای آخرت، و جدا شدن از سرای غرور (دنیا) و آماده گشتن برای استقبال از مرگ پيش از نزول آن بیان کرده است.

شأن نزول و ترتیب

به گزارش فرهنگ‌نامه علوم قرآن، سوره زمر، سی و نهمین سوره قرآن است. این سوره را در ترتیب نزول، پنجاه و نهمین سوره نازل شده بر پیامبر اسلام دانسته‌اند که پس از سوره سبأ و پیش از سوره مؤمن نازل شد. از مجموع آیات این سوره، سه آیه (آیات ۵۲ تا ۵۴) از آن را مدنی و الباقی را مکی دانسته‌اند. در سوره زمر، پنج یا هفت آیه ناسخ یا منسوخ گزارش کرده‌اند.

پانویس

منابع

• خرمشاهی، بهاءالدین (۱۳۹۳). ترجمه قرآن کریم استاد خرمشاهی (به فارسی-عربی). قم: موسسه تبیان.نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
• دفتر تبلیغات اسلامی (۱۳۸۸). فرهنگ‌نامه علوم قرآن. تهران: دفتر تبلیغات اسلامی.
• رازی، محمد بن عمر (۱۴۲۰). مفاتیح الغیب، تفسیر کبیر. سوم (به عربی). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
• گمشادزهی، محمدگل (۱۳۹۴). ترجمه معانی قرآن کریم. به کوشش کتابخانه عقیده. مجموعه موحدین.
• طباطبایی، محمدحسین (۱۳۹۵). ترجمه تفسیر المیزان. ترجمهٔ سید محمدباقر موسوی همدانی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
• مکارم شیرازی، ناصر (۱۳۷۴). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب اسلامیه.