آیه ۱۷ سوره رعد
| مشخصات قرآنی | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| نام سوره | رعد | ||||
| تعداد آیات سوره | ۴۳ | ||||
| شماره آیه | ۱۷ | ||||
| شماره جزء | ۱۳ | ||||
| شماره حزب | ۵۰ | ||||
| اطلاعات دیگر | |||||
|
|
||||
آیه ۱۷ سوره رعد هفدهمین آیه از سیزدهمین سوره قرآن است و در مکی یا مدنی بودن آن اختلاف وجود دارد. این آیه پایداری دو مسئله حق و باطل را با ذکر مثالی روشن برای مؤمنان ترسیم نموده است.
متن
متن آیه را فخر رازی، از مفسران سنی مذهب و محمدحسین طباطبایی، مفسر شیعه، چنین گزارش کردهاند:[۱][۲]
أَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَسَالَتْ أَوْدِيَةٌ بِقَدَرِهَا فَاحْتَمَلَ السَّيْلُ زَبَدًا رَابِيًا ۚ وَمِمَّا يُوقِدُونَ عَلَيْهِ فِي النَّارِ ابْتِغَاءَ حِلْيَةٍ أَوْ مَتَاعٍ زَبَدٌ مِثْلُهُ ۚ كَذَٰلِكَ يَضْرِبُ اللَّهُ الْحَقَّ وَالْبَاطِلَ ۚ فَأَمَّا الزَّبَدُ فَيَذْهَبُ جُفَاءً ۖ وَأَمَّا مَا يَنْفَعُ النَّاسَ فَيَمْكُثُ فِي الْأَرْضِ ۚ كَذَٰلِكَ يَضْرِبُ اللَّهُ الْأَمْثَالَ
ترجمه
محمدگل گمشادزهی، مترجم سنی حنفی مذهب در ترجمه آیه آورده است:[۳]
«خداوند از آسمان آب فرو فرستاد و رودخانههايي به اندازۀ گنجايش خويش روان گشت، سيل کف بلندي با خود برداشت همچنين آنچه از طلا و نقره و غيره که جهت تهيهي زينت آلات روي آتش ذوب مينمايند (از آن نيز کفي بالا ميآيد)، خداوند بدينسان حق و باطل را بيان ميکند، اما کف از ميان ميرود و اما آنچه به مردم سود ميبخشد در زمين ماندگار ميگردد، خداوند بدينسان مثلها را بيان ميکند»
بهاءالدین خرمشاهی، مترجم شیعه امامی مذهب در ترجمه این آیه آورده است:[۴]
«[همو] از آسمان آبی فرو بارید، آنگاه رودها هر یک به اندازه خویش جاری شد، و سیلاب کف فراوانی با خود آورد، و از آنچه بر آتش میافروزند [و میگدازند] که زیور یا اثاثیه به دست آورند نیز کفی همانند آن [آب] هست، بدینسان خداوند حق و باطل را [این چنین] مثل میزند، و اما کف بر باد میرود، و اما آنچه به مردمان سود میرساند، بر روی زمین باقی میماند، خداوند بدین گونه مثل میزند»
محتوا
مکارم شیرازی از مفسران شیعه گزارش میکند: قرآن در این آیه برای مؤمنان و مشرکان پایداری حق و باطل را اینگونه شرح و توضیح داده است: «خداوند از آسمان آبی فرستاد و از هر دره و رودخانهای به اندازه آنها سیلابی جاری شد، سپس سیل بر روی خود کفی حمل کرد –و از آنچه (در کورهها) برای بدست آوردن زینت آلات یا وسائل زندگی آتش روی آن روشن میکنند نیز کفهایی مانند آن به وجود میآید– اما کفها به بیرون پرتاب میشوند ولی آنچه به مردم سود میرساند (آب یا فلز خالص) در زمین میماند، خداوند اینچنین مثال میزند.» به گزارش مکارم، قرآن برای نزدیک کردن ذهن مردم به حقیقت از مثالهای جالب، ساده و روزمره زندگی آنها استفاده کرده و از آن برای نشان دادن وضعیت حق و باطل بهره برده است. در اینجا نیز از مثال سیلاب و کفهایی که در میان امواج خروشان آن به وجود آمده به پایداری حق در برابر باطل اشاره نموده است. قرآن حق را مانند آب باران (سیلاب) پایدار و ماندنی و کفهای روی آن را مانند باطل ناپایدار و از بین رفتنی میداند که به باور مکارم، در حقیقت خداوند اینگونه و با این روش نفوس انسانها را تربیت و تذهیب میکند.[۵]
شأن نزول و ترتیب
به گزارش فرهنگنامه علوم قرآن، سوره رعد، سیزدهمین سوره قرآن است. این سوره را در ترتیب نزول، نود و ششمین سوره نازل شده بر پیامبر اسلام دانستهاند که پس از سوره محمد و پیش از سوره الرحمن نازل شد. از مجموع آیات در مدنی یا مکی بودن این سوره، اختلاف نظر وجود دارد. در سوره رعد، یک یا دو آیه ناسخ یا منسوخ گزارش کردهاند. آیه ۲۸ سوره رعد، دارای سجده مستحب است.[۶]
پانویس
ارجاعات
- ↑ رازی، تفسیر کبیر، ۱۹: ۲۸.
- ↑ طباطبایی، تفسیر المیزان، ۱۱: ۴۵۳.
- ↑ گمشادزهی، ترجمه معانی قرآن کریم، ۲۵۱.
- ↑ خرمشاهی، ترجمه خرمشاهی، ۲۵۱.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۰: ۱۶۴-۱۶۶.
- ↑ دفتر تبلیغات اسلامی، «سوره رعد»، فرهنگنامه علوم قرآن، ۲۹۰۶.
منابع
- خرمشاهی، بهاءالدین (۱۳۹۳). ترجمه قرآن کریم استاد خرمشاهی (به فارسی-عربی). قم: موسسه تبیان.
- دفتر تبلیغات اسلامی (۱۳۸۸). فرهنگنامه علوم قرآن. تهران: دفتر تبلیغات اسلامی.
- رازی، محمد بن عمر (۱۴۲۰). مفاتیح الغیب، تفسیر کبیر. سوم (به عربی). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
- گمشادزهی، محمدگل (۱۳۹۴). ترجمه معانی قرآن کریم. به کوشش کتابخانه عقیده. مجموعه موحدین.
- طباطبایی، محمدحسین (۱۳۹۵). ترجمه تفسیر المیزان. ترجمهٔ سید محمدباقر موسوی همدانی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
- مکارم شیرازی، ناصر (۱۳۷۴). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب اسلامیه.
