آیه ۱۱ سوره رعد
| مشخصات قرآنی | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| نام سوره | رعد | ||||
| تعداد آیات سوره | ۴۳ | ||||
| شماره آیه | ۱۱ | ||||
| شماره جزء | ۱۳ | ||||
| شماره حزب | ۵۰ | ||||
| اطلاعات دیگر | |||||
|
|
||||
آیه ۱۱ سوره رعد یازدهمین آیه از سیزدهمین سوره قرآن است و در مکی یا مدنی بودن آن اختلاف وجود دارد. موضوع آیه محافظان غیبی است که خداوند برای هر انسان قرار داده که او را به فرمان خداوند مراقبت میکنند.
متن
متن آیه را فخر رازی، از مفسران سنی مذهب و محمدحسین طباطبایی، مفسر شیعه، چنین گزارش کردهاند:[۱][۲]
لَهُ مُعَقِّبَاتٌ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ يَحْفَظُونَهُ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ ۗ إِنَّ اللَّهَ لَا يُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّىٰ يُغَيِّرُوا مَا بِأَنْفُسِهِمْ ۗ وَإِذَا أَرَادَ اللَّهُ بِقَوْمٍ سُوءًا فَلَا مَرَدَّ لَهُ ۚ وَمَا لَهُمْ مِنْ دُونِهِ مِنْ وَالٍ
ترجمه
محمدگل گمشادزهی، مترجم سنی حنفی مذهب در ترجمه آیه آورده است:[۳]
«براي وي فرشتگاني است که پياپي از روبرو و پشت سر به فرمان خدا از او مراقبت مينمايند، خداوند احول هيچ قومي را دگرگون نميسازد مگر اينکه آنان احول خود را تغيير دهند و هنگامي که خدا بخواهد بلائي به قومي برساند هیچکس و هیچ چیز نميتواند آن را بر گرداند و آنان جز او هيچ کارسازي ندارند»
بهاءالدین خرمشاهی، مترجم شیعه امامی مذهب در ترجمه این آیه آورده است:[۴]
«او [آدمی] را فرشتگانی پیایند، در پیش و پشت او هستند که او را به امر الهی نگهبانی میکنند، بیگمان خداوند آنچه قومی دارند دگرگون نکند مگر آنکه آنچه در دلهایشان دارند، دگرگون کنند و چون خداوند برای قومی [کیفر] بدی بخواهد، برگردانی ندارد، و در برابر او سروری ندارند»
محتوا
مکارم شیرازی از مفسران شیعه گزارش میکند: قرآن در این آیه از گماردن محافظان غیبی برای انسانها خبر میدهد و میگوید: «برای انسان مأمورانی است که پی در پی، از پیش رو و از پشت سرش او را از حوادث (غیر حتمی) حفظ میکنند، (اما) خداوند سرنوشت هیچ قوم (و ملتی) را تغییر نمیدهد مگر آنکه آنها خود را تغییر دهند و هنگامی که خدا اراده سویی به قومی (بخاطر اعمالشان) کند هیچ چیز مانع آن نخواهد شد و جز خدا سرپرستی نخواهند داشت.» به دنبال آیه گذشته که درباره آگاهی و علم خداوند نسبت به اعمال انسانها بود و ناظر و حاضر بودن او با انسان در هر جا را تذکر میداد؛ در این آیه سخن از محافظانی است که دیده نمیشوند؛ اما خدا آنان را برای حفاظت و مراقبت از انسانها در (حوادث غیر حتمی) مأمور کرده است. به گزارش مکارم، این حفظ و حراست بی قید و شرط نیست و انسان در انجام اعمال خویش مختار و آزاد است. لذا در نتیجه اعمال انسانهاست که سرنوشتشان تغییر میکند و همچنین هیچ قدرتی نمیتواند مانع از خواست خدا در نزول عذاب و بلای الهی بر قوم ظالم و سرکش شود.[۵]
شأن نزول و ترتیب
به گزارش فرهنگنامه علوم قرآن، سوره رعد، سیزدهمین سوره قرآن است. این سوره را در ترتیب نزول، نود و ششمین سوره نازل شده بر پیامبر اسلام دانستهاند که پس از سوره محمد و پیش از سوره الرحمن نازل شد. از مجموع آیات در مدنی یا مکی بودن این سوره، اختلاف نظر وجود دارد. در سوره رعد، یک یا دو آیه ناسخ یا منسوخ گزارش کردهاند. آیه ۲۸ سوره رعد، دارای سجده مستحب است.[۶]
پانویس
ارجاعات
- ↑ رازی، تفسیر کبیر، ۱۹: ۱۶.
- ↑ طباطبایی، تفسیر المیزان، ۱۱: ۴۱۱.
- ↑ گمشادزهی، ترجمه معانی قرآن کریم، ۲۵۰.
- ↑ خرمشاهی، ترجمه خرمشاهی، ۲۵۰.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۰: ۱۴۱-۱۴۲.
- ↑ دفتر تبلیغات اسلامی، «سوره رعد»، فرهنگنامه علوم قرآن، ۲۹۰۶.
منابع
- خرمشاهی، بهاءالدین (۱۳۹۳). ترجمه قرآن کریم استاد خرمشاهی (به فارسی-عربی). قم: موسسه تبیان.
- دفتر تبلیغات اسلامی (۱۳۸۸). فرهنگنامه علوم قرآن. تهران: دفتر تبلیغات اسلامی.
- رازی، محمد بن عمر (۱۴۲۰). مفاتیح الغیب، تفسیر کبیر. سوم (به عربی). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
- گمشادزهی، محمدگل (۱۳۹۴). ترجمه معانی قرآن کریم. به کوشش کتابخانه عقیده. مجموعه موحدین.
- طباطبایی، محمدحسین (۱۳۹۵). ترجمه تفسیر المیزان. ترجمهٔ سید محمدباقر موسوی همدانی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
- مکارم شیرازی، ناصر (۱۳۷۴). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب اسلامیه.
