آیه ۱۳ سوره احزاب

آیه ۱۳ سوره احزاب

مشخصات قرآنی
نام سوره	احزاب
تعداد آیات سوره	۷۳
شماره آیه	۱۳
شماره جزء	۲۱
شماره حزب	۸۴
اطلاعات دیگر
{{{page}}} آیه قبل	آیه بعد {{{page}}}

آیه ۱۳ سوره احزاب سیزدهمین آیه از سی و سومین سوره قرآن است و از آیات مدنی آن به‌شمار می‌آید. در آیه به بهانه تراشی‌های منافقان اشاره شده که آنان با این سخنان‌شان قصد داشتند هم خودشان از جهاد فرار کنند و هم گروه انصار را از سپاه پیامبر اسلام جدا نمایند.

متن

متن آیه را فخر رازی، از مفسران سنی مذهب و محمدحسین طباطبایی، مفسر شیعه، چنین گزارش کرده‌اند:

 وَإِذْ قَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ يَا أَهْلَ يَثْرِبَ لَا مُقَامَ لَكُمْ فَارْجِعُوا ۚ وَيَسْتَأْذِنُ فَرِيقٌ مِنْهُمُ النَّبِيَّ يَقُولُونَ إِنَّ بُيُوتَنَا عَوْرَةٌ وَمَا هِيَ بِعَوْرَةٍ ۖ إِنْ يُرِيدُونَ إِلَّا فِرَارًا  

ترجمه

محمدگل گمشادزهی، مترجم سنی حنفی مذهب در ترجمه آیه آورده است:

«و چون گروهی از آنان گفتند: ای اهل یثرب! جای ماندگاری شما در اینجا نیست، پس بازگردید و گروهی از آنان از پیامبر اجازه می‌طلبند و می‌گونید: خانه‌های ما بدون حفاظ و نااستوار است، حال آنکه آنها بی‌حفاظ نیستند و مرادشان جز فرار نبود»

بهاءالدین خرمشاهی، مترجم شیعه امامی مذهب در ترجمه این آیه آورده است:

«و آنگاه که گروهی از آنان گفتند ای اهل مدینه شما را جای ماندن نیست، بازگردید، و گروهی از ایشان از پیامبر اجازه [قعود] خواستند [و به بهانه‌] می‌گفتند خانه‌های ما بی‌حفاظ است، و آن بی‌حفاظ نبود، هیچ قصدی جز فرار نداشتند»

محتوا

مکارم شیرازی از مفسران شیعه گزارش می‌کند: در ادامه شرح ماجرای جنگ احزاب، قرآن در این آیه به سخنان منافقان و بهانه‌های واهی آنها برای فرار از میدان جنگ و جهاد اشاره دارد و چنین می‌گوید: «و نیز به خاطر بیاورید زمانی را که گروهی از آنها گفتند: ای اهل یثرب [مردم مدینه]! اینجا جای توقف شما نیست، به خانه‌های خود بازگردید و گروهی از آنان از پیامبر اجازه بازگشت می‌خواستند و می‌گفتند خانه‌های ما بدون حفاظ است، در حالی که بدون حفاظ نبود، آنها فقط می‌خواستند [از جنگ] فرار کنند!» به گزارش مکارم، این گروه از منافقان دو دسته بودند: عده‌ای از آنها دیگران را به بازگشت به داخل خانه‌هایشان دعوت می‌کردند و گروهی از آنها نیز با بهانه بی‌اساس اینکه «خانه‌هایمان حفاظ و محافظی ندارد» قصد داشتند که از میدان جنگ بگریزند و به این ترتیب گروه کثیری از انصار و مردم مدینه را از همراهی با پیامبر بازدارند. مکارم در این زمینه روایتی را به این مضمون آورده است: «در روایتی آمده است که طایفه «بنی حارثه» کسی را نزد پیامبر اسلام فرستادند و گفتند: خانه‌های ما بدون حفاظ است و هیچ‌یک از خانه‌های انصار همچون خانه‌های ما نیست. میان ما و طایفه «غطفان» که از شرق مدینه هجوم آورده‌اند؛ حایل و مانعی وجود ندارد، اجازه بده به خانه‌های خود بازگردیم و از زنان و فرزندان‌مان دفاع کنیم. پیامبر نیز به آنها اجازه داد. وقتی این موضوع به گوش «سعد بن معاذ»، بزرگ انصار رسید، به پیامبر گفت: به آنها اجازه نده، به خدا سوگند تا کنون هر مشکلی برای ما پیش آمده؛ این گروه همین بهانه را پیش کشیده‌اند و اینها دروغ می‌گویند. لذا پیامبر دستور داد بازگردند.»

شأن نزول و ترتیب

به گزارش فرهنگ‌نامه علوم قرآن، سوره احزاب، سی و سومین سوره قرآن است. این سوره را در ترتیب نزول، نودمین سوره نازل شده بر پیامبر اسلام دانسته‌اند که پس از سوره آل‌عمران و پیش از سوره ممتحنه نازل شد. این سوره را مدنی دانسته‌اند. در سوره احزاب، یک یا دو آیه ناسخ یا منسوخ گزارش کرده‌اند.

پانویس

منابع

• خرمشاهی، بهاءالدین (۱۳۹۳). ترجمه قرآن کریم استاد خرمشاهی (به فارسی-عربی). قم: موسسه تبیان.نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
• دفتر تبلیغات اسلامی (۱۳۸۸). فرهنگ‌نامه علوم قرآن. تهران: دفتر تبلیغات اسلامی.
• رازی، محمد بن عمر (۱۴۲۰). مفاتیح الغیب، تفسیر کبیر. سوم (به عربی). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
• گمشادزهی، محمدگل (۱۳۹۴). ترجمه معانی قرآن کریم. به کوشش کتابخانه عقیده. مجموعه موحدین.
• طباطبایی، محمدحسین (۱۳۹۵). ترجمه تفسیر المیزان. ترجمهٔ سید محمدباقر موسوی همدانی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
• مکارم شیرازی، ناصر (۱۳۷۴). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب اسلامیه.