ترتیل: تفاوت میان نسخهها
(صفحهای تازه حاوی «'''ترتیل''' درست، شمرده و شیوا خواندن قرآن است. این کلمه با همخانوادههایش در قرآن، چهار بار آمده که در آیه ۳ سوره مزمل به رعایت آن در هنگام قرائت قرآن از جانب الله به مسلمانان امر شده است. == معنای لغوی == «ترتی...» ایجاد کرد) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''ترتیل''' درست، شمرده و شیوا خواندن [[قرآن]] است. این کلمه با همخانوادههایش در قرآن، چهار بار آمده که در [[آیه | '''ترتیل''' اصطلاحی [[قرآنی]] و به معنای درست، شمرده و شیوا خواندن [[قرآن]] است. این کلمه با همخانوادههایش در قرآن، چهار بار آمده که در [[آیه ۴ سوره مزمل|آیه ۴]] [[سوره مزمل]] به رعایت آن در هنگام [[قرائت|قرائت قرآن]] از جانب [[الله]] به [[مسلمانان]] امر شده است. | ||
== معنای لغوی == | == معنای لغوی == | ||
«ترتیل» | «ترتیل» [[مصدر]] [[زبان عربی|عربی]] از ریشه رَتْل، رَتَل به معنای هماهنگی و نظام یافتن<ref>{{پک|ابن منظور|۱۴۱۴|ک=لسان العرب|ص=۲۶۵|ج=۱۱}}</ref>، تنظیم و ترتیب موزون<ref name=":1">{{پک|حبیبی|شهیدی|۱۳۸۸|ک=روانخوانی و تجوید قرآن کریم|ص=۸۷|ج=}}</ref> و آهستگی و درنگ کردن است.<ref>{{پک|فیومی|۱۴۱۵|ک=المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر|ص=۲۱۸|ج=۱}}</ref> بنابراین کاربرد واژه «ترتیل» بیشتر در سخن و کلام بوده و بطور ویژه استعمال متداول آن درباره قرآن؛ درست، شمرده و شیوا خواندن قرآن است تا جایی که این واژه قرآنی به معنای «شیوه خاص در قرائت قرآن» نیز بهشمار میآید.<ref name=":0">{{پک|دفتر تبلیغات اسلامی|۱۳۹۰|ک=فرهنگنامه علوم قرآن|ص=۱۴۵۹|ج=۱}}</ref> | ||
== معنای اصطلاحی == | == معنای اصطلاحی == | ||
| خط ۸: | خط ۸: | ||
== جایگاه ترتیل در قرائت قرآن == | == جایگاه ترتیل در قرائت قرآن == | ||
بنابه گزارش ''فرهنگنامه علوم قرآن''، ترتیل بهترین نوع قرائت است و دارای این ویژگیهاست: سرعت [[تلاوت]] در آن به قدری تند نیست که باعث خلل و نقصان در قواعد تجویدی قرآن گردد و به کندی و آهستگی [[تحقیق (قرائت)|تحقیق]] هم نیست که تعداد آیات کمتری تلاوت شود. به هنگام ترتیل خواندن قرآن، تجوید حروف و حفظ وقوف آیات رعایت میشود و فرصت کافی برای تدبر در معانی وجود دارد.<ref name=":0" /> | بنابه گزارش ''فرهنگنامه علوم قرآن''، ترتیل بهترین نوع قرائت است و دارای این ویژگیهاست: سرعت [[تلاوت]] در آن به قدری تند نیست که باعث خلل و نقصان در قواعد تجویدی قرآن گردد و به کندی و آهستگی [[تحقیق (قرائت)|تحقیق]] هم نیست که تعداد آیات کمتری تلاوت شود. به هنگام ترتیل خواندن قرآن، تجوید حروف و حفظ وقوف آیات رعایت میشود و فرصت کافی برای تدبر در معانی وجود دارد.<ref name=":0" /> از شاخصههای مهم «ترتیل» رعایت آهنگ مناسب و صدای نیکو یا همان «تحسین و تحزین صوت» در هنگام قرائت قرآن است که در [[روایات]] [[اسلامی]] مورد تأکید فراوان قرار گرفته است. در این زمینه، [[حدیثی]] منقول از [[پیامبر اسلام]] آمده است: «قرآن را با آهنگ و لهجه عربی بخوانید.» در دو روایت دیگری به نقل از [[علی بن موسی الرضا|علی بن موسی]] و [[جعفر صادق]]، نیز «صوت نیکو» مایه زینت و آرایش قرآن دانسته شده است.<ref name=":1" /> گفتنی است که «تحسین صوت» را به خواندن قرآن با صدای نیکو و گوش نواز قرائت کردن و «تحزین صوت» را به پایین آوردن صدا و غم انگیز تلاوت کردن قرآن معنا کردهاند. همچنین در کنار رعایت این مسائل به هنگام تلاوت، تدبر و تأمل در معانی آیات از نکات مهمی است که [[قاری]] قرآن باید به آن توجه داشته باشد.<ref>{{پک|طبرسی|۱۴۱۵|ک=مجمع البیان|ص=۱۶۲|ج=۱۰}}</ref> | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
=== ارجاعات === | === ارجاعات === | ||
| خط ۱۴: | خط ۱۵: | ||
=== منابع === | === منابع === | ||
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=ابن منظور|نام=محمد بن مکرم|پیوند نویسنده=محمد بن مکرم ابن منظور|پیوند نویسنده۲=|پیوند ویراستار=|عنوان=لسان العرب|کوشش=|ویرایش=|سری=|سال=۱۴۱۴|ناشر=دار صادر|مکان=بیروت|زبان=عربی|گفتاورد=|پینوشت=|مترجم=|شابک=|پیوند=https://lib.eshia.ir/40707/1/1}} | |||
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=حبیبی|نام=علی|پیوند نویسنده=علی حبیبی|نام خانوادگی۲=شهیدی|نام۲=محمدرضا|پیوند نویسنده۲=محمدرضا شهیدی|عنوان=روانخوانی و تجوید قرآن کریم|جلد=|سال=۱۳۸۸|ناشر=انتشارات روحانی|مکان=قم|زبان=فارسی}} | |||
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=دفتر تبلیغات اسلامی|نام=|پیوند نویسنده=دفتر تبلیغات اسلامی|ویراستار=|مقاله=ترتیل قرآن|دانشنامه=فرهنگنامه علوم قرآن|عنوان جلد=فرهنگنامه علوم قرآن|سال=۱۳۹۰|ناشر=دفتر تبلیغات اسلامی|مکان=تهران|پیوند مدخل=https://lib.eshia.ir/26683/1/1459}} | * {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=دفتر تبلیغات اسلامی|نام=|پیوند نویسنده=دفتر تبلیغات اسلامی|ویراستار=|مقاله=ترتیل قرآن|دانشنامه=فرهنگنامه علوم قرآن|عنوان جلد=فرهنگنامه علوم قرآن|سال=۱۳۹۰|ناشر=دفتر تبلیغات اسلامی|مکان=تهران|پیوند مدخل=https://lib.eshia.ir/26683/1/1459}} | ||
*{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= | * {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=طبرسی|نام=فضل بن حسن|پیوند نویسنده=فضل بن حسن طبرسی|پیوند نویسنده۲=|پیوند ویراستار=|عنوان=مجمع البیان|کوشش=|ویرایش=|سری=|سال=۱۴۱۵|ناشر=مؤسسة الاعلمی للمطبوعات|مکان=بیروت|زبان=عربی|گفتاورد=|پینوشت=|مترجم=|شابک=|پیوند=https://lib.eshia.ir/12023/10/0}} | ||
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=فیومی|نام=احمد بن محمد|پیوند نویسنده=احمد بن محمد فیومی|پیوند نویسنده۲=|پیوند ویراستار=|عنوان=المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر|کوشش=|ویرایش=|سری=|سال=۱۴۱۵|ناشر=المکتبة العلمیة|مکان=بیروت|زبان=عربی|گفتاورد=|پینوشت=|مترجم=|شابک=|پیوند=https://lib.eshia.ir/40675/1/0}} | |||
{{قرآن}} | {{قرآن}} | ||
نسخهٔ کنونی تا ۲۷ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۰۴
ترتیل اصطلاحی قرآنی و به معنای درست، شمرده و شیوا خواندن قرآن است. این کلمه با همخانوادههایش در قرآن، چهار بار آمده که در آیه ۴ سوره مزمل به رعایت آن در هنگام قرائت قرآن از جانب الله به مسلمانان امر شده است.
معنای لغوی
«ترتیل» مصدر عربی از ریشه رَتْل، رَتَل به معنای هماهنگی و نظام یافتن[۱]، تنظیم و ترتیب موزون[۲] و آهستگی و درنگ کردن است.[۳] بنابراین کاربرد واژه «ترتیل» بیشتر در سخن و کلام بوده و بطور ویژه استعمال متداول آن درباره قرآن؛ درست، شمرده و شیوا خواندن قرآن است تا جایی که این واژه قرآنی به معنای «شیوه خاص در قرائت قرآن» نیز بهشمار میآید.[۴]
معنای اصطلاحی
«ترتیل» در اصطلاح قرائت به خواندن قرآن به صورت منظم و شمرده که حروف و کلمات صحیح ادا شوند همراه با تدبر در معانی آیات گفته میشود. در روایتی به نقل از علی بن ابیطالب در معنای این واژه چنین نقل شده است: «الترتیل حفظ الوقوف و بیان الحروف» یعنی انتخاب محل مناسب برای وقف کردن و تلفظ صحیح حروف قرآن.[۲] این حدیث، در فرهنگنامه علوم قرآن با اندکی اختلاف در متن اینگونه آمده است: «الترتیل تجوید الحروف و معرفة الوقوف؛ ترتیل، خوب اداکردن حروف و آشنایی به وقفهای قرآن است.» بعضی در تعریف «ترتیل» گفتهاند: «ترتیل» پیوسته و آهسته و بیشتاب خواندن است؛ آنگونه که قرآن به آرامی و بیشتاب نازل شد.[۴]
جایگاه ترتیل در قرائت قرآن
بنابه گزارش فرهنگنامه علوم قرآن، ترتیل بهترین نوع قرائت است و دارای این ویژگیهاست: سرعت تلاوت در آن به قدری تند نیست که باعث خلل و نقصان در قواعد تجویدی قرآن گردد و به کندی و آهستگی تحقیق هم نیست که تعداد آیات کمتری تلاوت شود. به هنگام ترتیل خواندن قرآن، تجوید حروف و حفظ وقوف آیات رعایت میشود و فرصت کافی برای تدبر در معانی وجود دارد.[۴] از شاخصههای مهم «ترتیل» رعایت آهنگ مناسب و صدای نیکو یا همان «تحسین و تحزین صوت» در هنگام قرائت قرآن است که در روایات اسلامی مورد تأکید فراوان قرار گرفته است. در این زمینه، حدیثی منقول از پیامبر اسلام آمده است: «قرآن را با آهنگ و لهجه عربی بخوانید.» در دو روایت دیگری به نقل از علی بن موسی و جعفر صادق، نیز «صوت نیکو» مایه زینت و آرایش قرآن دانسته شده است.[۲] گفتنی است که «تحسین صوت» را به خواندن قرآن با صدای نیکو و گوش نواز قرائت کردن و «تحزین صوت» را به پایین آوردن صدا و غم انگیز تلاوت کردن قرآن معنا کردهاند. همچنین در کنار رعایت این مسائل به هنگام تلاوت، تدبر و تأمل در معانی آیات از نکات مهمی است که قاری قرآن باید به آن توجه داشته باشد.[۵]
پانویس
ارجاعات
- ↑ ابن منظور، لسان العرب، ۱۱: ۲۶۵.
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ حبیبی و شهیدی، روانخوانی و تجوید قرآن کریم، ۸۷.
- ↑ فیومی، المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر، ۱: ۲۱۸.
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ دفتر تبلیغات اسلامی، فرهنگنامه علوم قرآن، ۱: ۱۴۵۹.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۰: ۱۶۲.
منابع
- ابن منظور، محمد بن مکرم (۱۴۱۴). لسان العرب (به عربی). بیروت: دار صادر.
- حبیبی، علی؛ شهیدی، محمدرضا (۱۳۸۸). روانخوانی و تجوید قرآن کریم. قم: انتشارات روحانی.
- دفتر تبلیغات اسلامی (۱۳۹۰). «ترتیل قرآن». فرهنگنامه علوم قرآن. تهران: دفتر تبلیغات اسلامی.
- طبرسی، فضل بن حسن (۱۴۱۵). مجمع البیان (به عربی). بیروت: مؤسسة الاعلمی للمطبوعات.
- فیومی، احمد بن محمد (۱۴۱۵). المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر (به عربی). بیروت: المکتبة العلمیة.