سوره مدثر

سورهٔ قرآن

مدّثر
دسته‌بندی	مکی
اطلاعات آماری
شمارهٔ نزول	۴
جزء	۲۹
شمار آیه‌ها	۵۶
شمار واژه‌ها	۲۵۵
شمار حرف‌ها	۱۰۳۶
متن سوره
ترجمهٔ فارسی
مزمل مزمل	قیامت قیامت

سوره مدثر هفتاد و چهارمین سوره قرآن است و ۵۶ آیه دارد. «مدثر» اسم فاعل از ریشه «دثار» می‌باشد و در لغت به کسی که روانداز و پوشش خواب را بر سر انداخته و در بستر است؛ «مدثر» گفته می‌شود. به جهت اینکه در آغاز سوره این واژه به‌کار رفته است؛ این سوره را «مدثر» نامیده‌اند. در ترتیب نزول سور قرآنی، چهارمین، دومین یا سومین و در مصحف کنونی هفتاد و چهارمین سوره قرآن است که پیش از سوره فاتحه و پس از سوره مزمل در مکه و پیش از هجرت نازل شده است. از سوره‌های مفصل قرآن و از نوع طوال آن محسوب می‌شود که یک آیه منسوخ دارد. در این سوره به قیام برای مبارزه با فساد اجتماعی و اصلاح جامعه پرداخته شده است.

نام‌گذاری

به گزارش فرهنگ‌نامه علوم قرآن، «مدثر» اسم فاعل از ریشه «دثار» می‌باشد و در لغت به کسی که روانداز و پوشش خواب را بر سر انداخته و در بستر است؛ «مدثر» گفته می‌شود. به جهت اینکه در آغاز سوره این واژه به‌کار رفته است؛ این سوره را «مدثر» نامیده‌اند.

شأن نزول و ترتیب

«سوره مدثر» از نخستین سوره‌های قرآن است که بر پیامبر اسلام نازل شده است. محل نزول آیات این سوره در مکه و پیش از هجرت بوده است. به گزارش فرهنگ‌نامه علوم قرآن، از نظر ترتیب نزول چهارمین، سومین یا دومین سوره قرآن است که در مصحف کنونی هفتاد و چهارمین سوره به‌شمار می‌آید. در شأن نزول آن گفته شده : «هنگامیکه محمد در غار حرا به پیامبری مبعوث شد؛ به خانه آمد و از شدت سنگینی وحی جامه به خود پیچید و خوابید. سپس این سوره نازل شد و او را به قیام و انذار مردم فراخواند.»

محتوا و ساختار

تعداد آیات سوره ۵۶ آیه در نزد کوفیان و بصریان و ۵۵ آیه در نزد مکیان است؛ ۲۵۵ یا ۲۵۶ کلمه و ۱۰۱۰ یا ۱۰۳۶ حرف دارد. «سوره مدثر» از نخستین سوره‌های قرآن است که در آیات آن به رسالت، قیامت، فرشتگان، تبلیغ و انذار سخن به میان آمده است. مهم‌ترین مباحث سوره عبارتند از: قیام برای مبارزه با فساد اجتماعی و اصلاح جامعه، بیان محورهای اصلی دعوت پیامبر، طهارت و دوری از پلیدی‌ها، صفات دوزخ و نگهبانان آن و تعدادشان، توصیفی از وضعیت جهنمیان و بهشتیان در آخرت، نشانه‌های انسان‌های مغرور و معرفی قرآن به عنوان وسیله تذکر و هدایت.

پانویس

منابع

• دفتر تبلیغات اسلامی (۱۳۹۰). «سوره مدثر». فرهنگنامه علوم قرآن. تهران: دفتر تبلیغات اسلامی.