آیه ۱۶۰ سوره اعراف

آیه ۱۶۰ سوره اعراف

مشخصات قرآنی
نام سوره	اعراف
تعداد آیات سوره	۲۰۶
شماره آیه	۱۶۰
شماره جزء	۹
شماره حزب	۳۴
اطلاعات دیگر
{{{page}}} آیه قبل	آیه بعد {{{page}}}

آیه ۱۶۰ سوره اعراف صد و شصتمین آیه از هفتمین سوره قرآن است و از آیات مکی آن به‌شمار می‌آید. در این آیه به نعمت‌های ویژه و مخصوص خداوند برای قوم بنی‌اسرائیل که پس از درخواست موسی به آنها اعطا شده بود و کفران نعمت توسط آنان اشاره شده است.

متن

متن آیه را فخر رازی، از مفسران سنی مذهب و محمدحسین طباطبایی، مفسر شیعه، چنین گزارش کرده‌اند:

 وَقَطَّعْنَاهُمُ اثْنَتَيْ عَشْرَةَ أَسْبَاطًا أُمَمًا ۚ وَأَوْحَيْنَا إِلَىٰ مُوسَىٰ إِذِ اسْتَسْقَاهُ قَوْمُهُ أَنِ اضْرِبْ بِعَصَاكَ الْحَجَرَ ۖ فَانْبَجَسَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْنًا ۖ قَدْ عَلِمَ كُلُّ أُنَاسٍ مَشْرَبَهُمْ ۚ وَظَلَّلْنَا عَلَيْهِمُ الْغَمَامَ وَأَنْزَلْنَا عَلَيْهِمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوَىٰ ۖ كُلُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ ۚ وَمَا ظَلَمُونَا وَلَٰكِنْ كَانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ  

ترجمه

محمدگل گمشادزهی، مترجم سنی حنفی مذهب در ترجمه آیه آورده است:

«و بنی‌اسرائیل را به دوازده تیره و طائفه تقسیم کردیم و به موسی وحی نمودیم آنگاه که قومش از او آب خواستند، که با عصایت بر سنگ بزن، پس، از آن سنگ دوازده چشمه بیرون جوشید، هر دسته‌ای از مردم محل نوشیدن آب خود را دانستند، و بر آنان منّ و حلوا و بلدرچین فرو فرستادیم، بخورید از پاکیزه‌های آنچه به شما روزی داده‌ایم، و به ما ستم نکردند بکه آنان بر خودشان ستم می‌کردند»

بهاءالدین خرمشاهی، مترجم شیعه امامی مذهب در ترجمه این آیه آورده است:

«و ایشان را به دوازده سبط و امت تقسیم کردیم، و چون قوم موسی از او آب خواستند به او وحی کردیم که با عصایت به سنگ بزن، آنگاه از آن دوازده چشمه شکافت، و هر گروهی [از اسباط] آبشخور خود را شناختند و ابر را سایبانشان گرداندیم و برایشان من و سلوی فرو فرستادیم [و گفتیم‌] از روزی پاکیزه‌ای که به شما بخشیده‌ایم بخورید و بر ما ستم نکردند، بلکه بر خویشتن ستم کردند»

محتوا

مکارم شیرازی از مفسران شیعه گزارش می‌کند: قرآن در این آیه بار دیگر به سرگذشت موسی و قوم او پس از غرق شدن فرعونیان اشاره دارد و ماجرا را چنین شرح می‌دهد: «و آنها را به دوازده گروه که هر یک شاخه‌ای [از دودمان اسرائیل] بودند؛ تقسیم کردیم و هنگامی که موسی تقاضای آب [برای قوم تشنه کامش در بیابان] کرد، به او وحی فرستادیم که عصای خود را بر سنگ بزن. ناگهان دوازده چشمه از آن بیرون ریخت؛ آن چنان‌که هر گروه چشمه خود را می‌شناختند و ابر را بر سر آنها سایبان ساختیم و بر آنها «من» و «سلوی» فرستادیم [و به آنان گفتیم] از روزی‌های پاکیزه که به شما داده‌ایم بخورید [و سپاس خدا را بجا آورید، ولی آنها نافرمانی و ستم کردند.] اما به ما ستم نکردند؛ لکن به خودشان ستم نمودند.» به گزارش مکارم، کلمه «اسباط» جمع «سبط» در اصل به معنی توسعه و گسترش چیزی به آسانی و راحتی است، سپس به فرزندان –مخصوصاً نوه‌ها– و شاخه‌های یک فامیل، «سبط و اسباط» گفته شده است. در اینجا منظور از اسباط همان تیره‌های بنی اسرائیل است که هر کدام از یکی از فرزندان یعقوب منشعب شده بودند. نعمت‌هایی که خداوند در آن بیابان سوزان به بنی اسرائیل بخشیده است، بر اساس متن آیه و به ترتیب: ۱) تقسیم شدن آن قوم بزرگ به دوازده گروه و دسته مشخص، ۲) فرستادن آب (جاری شدن دوازده چشمه و مشخص شدن آن برای هر گروه از آنها)، ۳) فرستادن ابری که به عنوان سایبان بر سر آنان قرار گیرد و از گزند آفتاب در امان باشند. ۴) فروفرستادن «من و سلوی» که دو غذای نیرو بخش و لذیذ برای آنان بود که بنابه نظر برخی مفسران منظور از «من» عسل طبیعی و «سلوی» نیز یک نوع پرنده حلال گوشت شبیه به کبوتر بوده است. در پایان نیز به این مطلب اشاره شده که بنی اسرائیل با ناشکری‌ها و سرپیچی از فرمان‌های خداوند، راه کفران نعمت در پیش گرفته و در حقیقت بر خود ستم نمودند.

شأن نزول و ترتیب

به گزارش فرهنگ‌نامه علوم قرآن، سوره اعراف، هفتمین سوره قرآن است. این سوره را در ترتیب نزول، سی و نهمین سوره نازل شده بر پیامبر اسلام دانسته‌اند که پس از سوره ص و پیش از سوره جن نازل شد. این سوره را مکی دانسته‌اند. در سوره اعراف، یک آیه ناسخ یا منسوخ گزارش کرده‌اند. این سوره، بزرگ‌ترین سوره مکی است.

پانویس

منابع

• خرمشاهی، بهاءالدین (۱۳۹۳). ترجمه قرآن کریم استاد خرمشاهی (به فارسی-عربی). قم: موسسه تبیان.نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
• دفتر تبلیغات اسلامی (۱۳۸۸). فرهنگ‌نامه علوم قرآن. تهران: دفتر تبلیغات اسلامی.
• رازی، محمد بن عمر (۱۴۲۰). مفاتیح الغیب، تفسیر کبیر. سوم (به عربی). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
• گمشادزهی، محمدگل (۱۳۹۴). ترجمه معانی قرآن کریم. به کوشش کتابخانه عقیده. مجموعه موحدین.
• طباطبایی، محمدحسین (۱۳۹۵). ترجمه تفسیر المیزان. ترجمهٔ سید محمدباقر موسوی همدانی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
• مکارم شیرازی، ناصر (۱۳۷۴). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب اسلامیه.