ترتیل

ترتیل درست، شمرده و شیوا خواندن قرآن است. این کلمه با هم‌خانواده‌هایش در قرآن، چهار بار آمده که در آیه ۴ سوره مزمل به رعایت آن در هنگام قرائت قرآن از جانب الله به مسلمانان امر شده است.

معنای لغوی

«ترتیل» عبارت از درست، شمرده و شیوا خواندن قرآن که در لغت به معنای «تنظیم و ترتیب موزون» می‌باشد.

معنای اصطلاحی

«ترتیل» در اصطلاح قرائت به خواندن قرآن به صورت منظم و شمرده که حروف و کلمات صحیح ادا شوند همراه با تدبر در معانی آیات گفته می‌شود. در روایتی به نقل از علی بن ابی‌طالب در معنای این واژه چنین نقل شده است: «الترتیل حفظ الوقوف و بیان الحروف» یعنی انتخاب محل مناسب برای وقف کردن و تلفظ صحیح حروف قرآن. این حدیث، در فرهنگ‌نامه علوم قرآن با اندکی اختلاف در متن اینگونه آمده است: «الترتیل تجوید الحروف و معرفة الوقوف؛ ترتیل، خوب اداکردن حروف و آشنایی به وقف‌های قرآن است.» بعضی در تعریف «ترتیل» گفته‌اند: «ترتیل» پیوسته و آهسته و بی‌شتاب خواندن است؛ آن‌گونه که قرآن به آرامی و بی‌شتاب نازل شد.

جایگاه ترتیل در قرائت قرآن

بنابه گزارش فرهنگ‌نامه علوم قرآن، ترتیل بهترین نوع قرائت است و دارای این ویژگی‌هاست: سرعت تلاوت در آن به قدری تند نیست که باعث خلل و نقصان در قواعد تجویدی قرآن گردد و به کندی و آهستگی تحقیق هم نیست که تعداد آیات کم‌تری تلاوت شود. به هنگام ترتیل خواندن قرآن، تجوید حروف و حفظ وقوف آیات رعایت می‌شود و فرصت کافی برای تدبر در معانی وجود دارد.

پانویس

منابع

• دفتر تبلیغات اسلامی (۱۳۹۰). «ترتیل قرآن». فرهنگنامه علوم قرآن. تهران: دفتر تبلیغات اسلامی.
• حبیبی، علی؛ شهیدی، محمدرضا (۱۳۸۸). روانخوانی و تجوید قرآن کریم. قم: انتشارات روحانی.