|
مسابقه دانشدخت |
| اسلامیکال از تاریخ ۱۵ دی تا ۲۰ بهمن، میزبان یک همایه با موضوع زنان است. شما میتوانید در مسابقه مقالهنویسی دانشدخت، شرکت کنید و با نگارش مقاله، از جوایز آن بهرهمند باشید. اگر به موضوعات مربوط با زنان علاقهمندید، این فرصت را از دست ندهید. فهرستی از مقالات پیشنهادی جهت ایجاد یا ویرایش در اینجا وجود دارد. |
آیه لیلةالمبیت: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
(←منابع) |
||
| (یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات آیه|تصویر=آیه ۲۰۷.jpg|نام سوره=بقره|شأن نزول=خوابیدن علی در بستر پیامبر در لیلة المبیت|سال نزول=۹ هجری قمری|حرف=۶۷|کلمه=۱۴|نامهای دیگر=لیلة المبیت{{سخ}}آیه الایثار|نام آیه=آیهٔ شِراء|محل نزول=مدینه}} | |||
'''آیه ۲۰۷ سوره بقره'''، معروف به '''آیه لیلةالمبیت''' دویست و هفتمین [[آیه]] از دومین [[سوره|سوره قرآن]] است. این آیه را [[مکی و مدنی|مدنی]] دانستهاند. در این آیه، کسانی که جان خود را در راه [[خدا]] فدا میکنند، مورد تمجید قرار گرفته و در پایان آیه نیز [[الله]]، رئوف به حال بندگانش توصیف شده است. | |||
آیه | |||
== متن == | |||
متن [[آیه]] را [[فخر رازی]]، از مفسران [[سنی|سنی مذهب]] و [[علامه طباطبایی|محمدحسین طباطبایی]]، مفسر [[شیعه]]، چنین گزارش کردهاند:<ref>{{پک|رازی|۱۴۲۰|ک=تفسیر کبیر|ص=۳۴۹|ج=۵}}</ref><ref>{{پک|1=طباطبایی|2=۱۳۹۵|ک=تفسیر المیزان|ص=۱۴۱|ج=۲}}</ref> | |||
= | <blockquote>{{آیه خودکار|تزئینی=بله|متن=وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ ۗ وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ}}</blockquote> | ||
== | == ترجمه == | ||
[[محمدگل گمشادزهی]]، مترجم سنی [[حنفی|حنفی مذهب]] در ترجمه آیه آورده است:<ref>{{پک|1=گمشادزهی|2=۱۳۹۴|ک=ترجمه معانی قرآن کریم|ص=۳۲}}</ref> | |||
<blockquote>{{color|Brown|«و دستهای از مردم هستند که جان خود را در طلب رضای خدا میفروشند و خداوند نسبت به بندگان مهربان است»}}</blockquote> | |||
[[بهاءالدین خرمشاهی]]، مترجم شیعه [[شیعه دوازدهامامی|امامی مذهب]] در ترجمه این آیه آورده است:<ref>{{پک|1=خرمشاهی|2=۱۳۹۳|ک=ترجمه خرمشاهی|ص=۳۲}}</ref> | |||
<blockquote>{{color|Brown|«و نیز از مردمان کسی هست که در طلب خشنودی خداوند از سر جان برمیخیزد، و خداوند به بندگانش رئوف است»}}</blockquote> | |||
== محتوا == | |||
[[ناصر مکارم شیرازی|مکارم شیرازی]] از مفسران شیعه گزارش میکند که در این آیه، کسانی که جان خویش را در راه خدا فدا میکنند توصیف شده است. در ادامه این آیه، خدا، مهربان به حال بندگانش توصیف شده است.<ref>{{پک|مکارم شیرازی|۱۳۷۴|ک=تفسیر نمونه|ص=۷۸|ج=۲}}</ref> | |||
== شأن نزول و ترتیب == | |||
به گزارش ''[[فرهنگنامه علوم قرآن]]''، [[سوره بقره]]، دومین سوره [[قرآن]] است که به خاطر دربرداشتن داستان [[گاو بنیاسرائیل]]، به نام بقره شناخته میشود. این سوره با ۲۸۵ یا ۲۸۷ آیه، بزرگترین [[فهرست سورههای قرآن|سوره قرآن]] است. این سوره اولین سورهایست که با [[حروف مقطعه]] شروع میشود. بیشترین احکام فقهی قرآن نیز در این سوره قرار دارد. این سوره هشتاد و هفتمین و به نقلی هشتاد و ششمین سوره نازل شده بر [[محمد|پیامبر اسلام]] است که پس از [[سوره مطففین]] و پیش از [[سوره انفال]] نازل شده است. در ترتیب مصحف اما بعد از [[سوره حمد]] و قبل از [[سوره آلعمران]] قرار گرفته است. تمام آیات این سوره در [[مدینه]] نازل شدهاند، بجز [[آیه ۲۸۱ سوره بقره|آیه ۲۸۱]] سوره که در ماجرای [[حجةالوداع]] نازل شده است. وجود ۲۶ [[ناسخ و منسوخ|ناسخ یا منسوخ]] در این سوره گزارش شده است.<ref>{{پک|1=دفتر تبلیغات اسلامی|2=۱۳۸۸|ک=فرهنگنامه علوم قرآن|ص=۲۷۹۹|ف=سوره بقره}}</ref> | |||
بر اساس روایات شأن نزول و نقلهای تاریخی، هنگامی که قبایل گوناگون قریش پس از درگذشت [[ابوطالب]] تصمیم گرفتند شبانه به خانه محمد حمله کرده و آن حضرت را به قتل رسانند، خداوند متعال با نزول آیه ۳۰ [[سوره انفال]] (وَإِذْ یَمْکُرُ بِکَ الَّذِینَ کَفَرُوا…) پیامبر را از این توطئه آگاه ساخت. در پی این توطئه، علی داوطلبانه اعلام آمادگی کرد که آن شب (معروف به لیلة المَبیت) در بستر محمد بخوابد تا جان ایشان حفظ شده و امکان خروج سلامت از مکه فراهم شود.<ref>تفسیر فرات کوفی، ص 45؛ کشف الاسرار، ج 1، ص 554.</ref> | بر اساس روایات شأن نزول و نقلهای تاریخی، هنگامی که قبایل گوناگون قریش پس از درگذشت [[ابوطالب]] تصمیم گرفتند شبانه به خانه محمد حمله کرده و آن حضرت را به قتل رسانند، خداوند متعال با نزول آیه ۳۰ [[سوره انفال]] (وَإِذْ یَمْکُرُ بِکَ الَّذِینَ کَفَرُوا…) پیامبر را از این توطئه آگاه ساخت. در پی این توطئه، علی داوطلبانه اعلام آمادگی کرد که آن شب (معروف به لیلة المَبیت) در بستر محمد بخوابد تا جان ایشان حفظ شده و امکان خروج سلامت از مکه فراهم شود.<ref>تفسیر فرات کوفی، ص 45؛ کشف الاسرار، ج 1، ص 554.</ref> | ||
| خط ۱۸: | خط ۲۹: | ||
محل نزول:این آیه در مدینه بر محمد نازل گردیده است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=مجمع البیان فی تفسیر القرآن|نام خانوادگی=طبرسی|جلد=۱|صفحه=۱۱۱}}</ref> | محل نزول:این آیه در مدینه بر محمد نازل گردیده است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=مجمع البیان فی تفسیر القرآن|نام خانوادگی=طبرسی|جلد=۱|صفحه=۱۱۱}}</ref> | ||
== | == تفسیر == | ||
این آیه، در مورد گروه خاصی از مردم (که در شأن نزول، مصداق آن علی هستند) صحبت میکند که در بالاترین سطح اطاعت و یقین قرار دارند؛ کسانی که در یک نقطه عطف تاریخی، حاضر شدند با بالاترین دارایی خود (جانشان) در یک معامله الهی شرکت کنند، تنها برای اینکه رضایت خدا را کسب کنند.<ref>طالقانی، پرتوی از قرآن، ۱۳۶۲، ج۲، ص۱۰۰.</ref>این افراد در مقابل دسته دیگری قرار دارند که در آیات ۲۰۴ تا ۲۰۶ توصیفشان آمده است؛ یعنی افراد خودخواه، لجوج، معاند و منافقی که خود را خیرخواه نشان میدهند، اما هدفشان فساد است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=تفسیر نمونه|سال=۱۳۷۱ ش|نام=ناصر|نام خانوادگی=مکارم شیرازی|جلد=۲|صفحه=۷۹}}</ref>به گفته علامه طباطبایی، سیاق این آیات نشان میدهد که مصادیق این دو گروه در زمان محمد وجود داشتهاند.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=المیزان|نام=سید محمدحسین|نام خانوادگی=طباطبایی|جلد=۲|صفحه=۹۸}}</ref>هرچند برخی جمله پایانی (وَاللهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ) را به رأفت الهی در حق فداکاران ترجمه کردهاند، اما بر اساس نظر [[علامه طباطبایی]]، منظور از «عباد» در اینجا، دیگر بندگان هستند که به سبب ایثار این گروه فداکار (صاحبان عمل آیه ۲۰۷)، مشمول رأفت الهی شدهاند؛ و اساساً وجود بندگانی که جانشان را در راه رضای خدا تقدیم میکنند، خودش رأفت خدای سبحان در حق بندگان است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=المیزان|نام=سید محمد حسین|نام خانوادگی=طباطبایی|جلد=۲|صفحه=۹۸}}</ref>کتاب امالی به نقل از سجاد روایت کرده است که ایشان فرمودند: این آیه «وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ» در مورد علی نازل شده است، زمانی که ایشان در رختخواب محمد خوابیده بودند.<ref>تفسير جامع، جلد 1، صفحه 320 – 319</ref> | این آیه، در مورد گروه خاصی از مردم (که در شأن نزول، مصداق آن علی هستند) صحبت میکند که در بالاترین سطح اطاعت و یقین قرار دارند؛ کسانی که در یک نقطه عطف تاریخی، حاضر شدند با بالاترین دارایی خود (جانشان) در یک معامله الهی شرکت کنند، تنها برای اینکه رضایت خدا را کسب کنند.<ref>طالقانی، پرتوی از قرآن، ۱۳۶۲، ج۲، ص۱۰۰.</ref>این افراد در مقابل دسته دیگری قرار دارند که در آیات ۲۰۴ تا ۲۰۶ توصیفشان آمده است؛ یعنی افراد خودخواه، لجوج، معاند و منافقی که خود را خیرخواه نشان میدهند، اما هدفشان فساد است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=تفسیر نمونه|سال=۱۳۷۱ ش|نام=ناصر|نام خانوادگی=مکارم شیرازی|جلد=۲|صفحه=۷۹}}</ref>به گفته علامه طباطبایی، سیاق این آیات نشان میدهد که مصادیق این دو گروه در زمان محمد وجود داشتهاند.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=المیزان|نام=سید محمدحسین|نام خانوادگی=طباطبایی|جلد=۲|صفحه=۹۸}}</ref>هرچند برخی جمله پایانی (وَاللهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ) را به رأفت الهی در حق فداکاران ترجمه کردهاند، اما بر اساس نظر [[علامه طباطبایی]]، منظور از «عباد» در اینجا، دیگر بندگان هستند که به سبب ایثار این گروه فداکار (صاحبان عمل آیه ۲۰۷)، مشمول رأفت الهی شدهاند؛ و اساساً وجود بندگانی که جانشان را در راه رضای خدا تقدیم میکنند، خودش رأفت خدای سبحان در حق بندگان است.<ref>{{یادکرد کتاب|عنوان=المیزان|نام=سید محمد حسین|نام خانوادگی=طباطبایی|جلد=۲|صفحه=۹۸}}</ref>کتاب امالی به نقل از سجاد روایت کرده است که ایشان فرمودند: این آیه «وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ» در مورد علی نازل شده است، زمانی که ایشان در رختخواب محمد خوابیده بودند.<ref>تفسير جامع، جلد 1، صفحه 320 – 319</ref> | ||
=== واقعه لیلةالمبیت === | |||
'''آیه لیلة المَبیت''' به [[لیلةالمبیت|واقعه لیلةالمبیت]] مربوط میشود. در فرهنگ اسلامی این شب یکی از ملموسترین فداکاریهای [[علی بن ابیطالب|علی]] برای [[محمد]] محسوب میشود. خوابیدن در بستر محمد در حالی که خطر جانی متوجه فرد خوابیده بود، عملاً به معنای پذیرش شهادت برای تحقق هدف بزرگتر یعنی حفظ جان محمد و فراهم آوردن زمینه [[هجرت محمد|هجرت]] موفقیتآمیز بود. به همین دلیل است که آیهٔ شِراء ([[آیه ۲۰۷ سوره بقره|بقره: ۲۰۷]]) در شأن این عمل ایشان نازل شد و ایشان را در زمره کسانی قرار داد که «جان خود را برای رضایت خداوند میفروشند».<ref>پایگاه جامع اطلاعرسانی امامت</ref> | |||
کلمه '''“'''[[لیلةالمبیت|لیلة]]'''”''' (لَیْلَةٌ) در زبان عربی به معنای “شب” است.<ref>المعجم الوسیط، ج۲ ص ۸۵۰, لیل</ref> و «مَبیت» به معنای گذراندن شب در مکانی، در حال خواب یا بیداری است.<ref>المعجم الوسیط، ج۱، ص۷۸، «بات»</ref> آیه ۲۰۷ سوره بقره را به این دلیل «آیه لیلة المَبیت» (یا آیه شب هجرت) مینامند که به ماجرای خوابیدن علی در بستر محمد اشاره دارد.<ref>تفسیر عیاشی، ج۱، ص۱۰۱؛ الامالی، ص۲۵۲، ۲۵۳؛ شواهد التنزیل، ج۱، ص۱۲۲؛ التفسیر الکبیر، ج۵، ص۳۵۰.</ref>این آیه را [[آیه شراء]] (فروش) هم میخوانند؛ زیرا در آن، از معامله جان در برابر کسب خشنودی خدا سخن رفته است.<ref>الصحیح من سیرة النبی، ج۴، ص۳۵؛ ج۷، ص۲۲۴،</ref> | |||
== پانویس == | == پانویس == | ||
=== ارجاعات === | === ارجاعات === | ||
{{پانویس|۳|اندازه=ریز}} | |||
=== منابع === | === منابع === | ||
{{آغاز پانویس|35em}} | |||
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=خرمشاهی|نام=بهاءالدین|پیوند نویسنده=بهاءالدین خرمشاهی|پیوند نویسنده۲=|پیوند ویراستار=|عنوان=ترجمه قرآن کریم استاد خرمشاهی|کوشش=|ویرایش=|سری=|سال=۱۳۹۳|ناشر=موسسه تبیان|مکان=قم|زبان=فارسی-عربی|گفتاورد=|پینوشت=|مترجم=|شابک=|پیوند=}} | |||
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=دفتر تبلیغات اسلامی|نام=|پیوند نویسنده=دفتر تبلیغات اسلامی|عنوان=فرهنگنامه علوم قرآن|سال=۱۳۸۸|ناشر=دفتر تبلیغات اسلامی|مکان=تهران|زبان=فارسی|پیوند=http://lib.eshia.ir/26683/1/0}} | |||
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=رازی|نام=محمد بن عمر|پیوند نویسنده=فخرالدین رازی|پیوند نویسنده۲=|پیوند ویراستار=|عنوان=مفاتیح الغیب، تفسیر کبیر|کوشش=|ویرایش=|سری=سوم|سال=۱۴۲۰|ناشر=دار إحیاء التراث العربی|مکان=بیروت|زبان=عربی|گفتاورد=|پینوشت=|مترجم=|شابک=|پیوند=http://lib.efatwa.ir/46987/32/203}} | |||
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=گمشادزهی|نام=محمدگل|پیوند نویسنده=محمدگل گمشادزهی|عنوان=ترجمه معانی قرآن کریم|سال=۱۳۹۴|ناشر=مجموعه موحدین|مکان=|کوشش=کتابخانه عقیده}} | |||
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=طباطبایی|نام=محمدحسین|پیوند نویسنده=علامه طباطبایی|پیوند نویسنده۲=|پیوند ویراستار=|عنوان=ترجمه تفسیر المیزان|کوشش=|ویرایش=|سری=|سال=۱۳۹۵|ناشر=دفتر انتشارات اسلامی|مکان=قم|زبان=فارسی|گفتاورد=|پینوشت=|مترجم=سید محمدباقر موسوی همدانی|شابک=|پیوند=http://lib.eshia.ir/50081/1/7}} | |||
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=مکارم شیرازی|نام=ناصر|پیوند نویسنده=ناصر مکارم شیرازی|عنوان=تفسیر نمونه|سال=۱۳۷۴|ناشر=دارالکتب اسلامیه|مکان=تهران|زبان=فارسی|پیوند=http://lib.eshia.ir/50082/1/0}} | |||
* پایگاه جامع اطلاعرسانی امامت | * پایگاه جامع اطلاعرسانی امامت | ||
* تفسیر نمونه، مکارم شیرازی، ناصر، تهران :دارالکتب اسلامیه. | * تفسیر نمونه، مکارم شیرازی، ناصر، تهران :دارالکتب اسلامیه. | ||
| خط ۳۶: | خط ۵۷: | ||
* المعجم الوسیط، مصر، قاهره، ۱۴۱۵ ق | * المعجم الوسیط، مصر، قاهره، ۱۴۱۵ ق | ||
* تفسیر جامع، مکارم شیرازی، ناصر، قم، ۱۳۹۰ ش | * تفسیر جامع، مکارم شیرازی، ناصر، قم، ۱۳۹۰ ش | ||
{{قرآن | {{پایان پانویس}} | ||
{{قرآن}} | |||
{{درجهبندی|نیازمند پیوند=خیر|نیازمند رده=خیر|نیازمند جعبه اطلاعات=خیر|نیازمند تصویر=بله|نیازمند استانداردسازی=خیر|نیازمند ویراستاری=خیر|مقابله نشده با دانشنامهها=تاحدودی|تاریخ خوبیدگی=|تاریخ برگزیدگی=|توضیحات=}} | |||
[[رده:آیههای مکی قرآن]] | |||
[[رده:آیههای با موضوع جهاد]] | |||
[[رده:آیههای با موضوع خدا]] | |||
[[رده:آیههای با موضوع مرگ]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۸ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۳:۰۴
 | |
| مشخصات قرآنی | |
|---|---|
| نام آیه | آیهٔ شِراء |
| نام سوره | بقره |
| سال نزول | ۹ هجری قمری |
| محل نزول | مدینه |
| شأن نزول | خوابیدن علی در بستر پیامبر در لیلة المبیت |
| اطلاعات دیگر | |
| شماره کلمه | ۱۴ |
| شماره حرف | ۶۷ |
آیه ۲۰۷ سوره بقره، معروف به آیه لیلةالمبیت دویست و هفتمین آیه از دومین سوره قرآن است. این آیه را مدنی دانستهاند. در این آیه، کسانی که جان خود را در راه خدا فدا میکنند، مورد تمجید قرار گرفته و در پایان آیه نیز الله، رئوف به حال بندگانش توصیف شده است.
متن
متن آیه را فخر رازی، از مفسران سنی مذهب و محمدحسین طباطبایی، مفسر شیعه، چنین گزارش کردهاند:[۱][۲]
وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ ۗ وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ آیهٔ
ترجمه
محمدگل گمشادزهی، مترجم سنی حنفی مذهب در ترجمه آیه آورده است:[۳]
«و دستهای از مردم هستند که جان خود را در طلب رضای خدا میفروشند و خداوند نسبت به بندگان مهربان است»
بهاءالدین خرمشاهی، مترجم شیعه امامی مذهب در ترجمه این آیه آورده است:[۴]
«و نیز از مردمان کسی هست که در طلب خشنودی خداوند از سر جان برمیخیزد، و خداوند به بندگانش رئوف است»
محتوا
مکارم شیرازی از مفسران شیعه گزارش میکند که در این آیه، کسانی که جان خویش را در راه خدا فدا میکنند توصیف شده است. در ادامه این آیه، خدا، مهربان به حال بندگانش توصیف شده است.[۵]
شأن نزول و ترتیب
به گزارش فرهنگنامه علوم قرآن، سوره بقره، دومین سوره قرآن است که به خاطر دربرداشتن داستان گاو بنیاسرائیل، به نام بقره شناخته میشود. این سوره با ۲۸۵ یا ۲۸۷ آیه، بزرگترین سوره قرآن است. این سوره اولین سورهایست که با حروف مقطعه شروع میشود. بیشترین احکام فقهی قرآن نیز در این سوره قرار دارد. این سوره هشتاد و هفتمین و به نقلی هشتاد و ششمین سوره نازل شده بر پیامبر اسلام است که پس از سوره مطففین و پیش از سوره انفال نازل شده است. در ترتیب مصحف اما بعد از سوره حمد و قبل از سوره آلعمران قرار گرفته است. تمام آیات این سوره در مدینه نازل شدهاند، بجز آیه ۲۸۱ سوره که در ماجرای حجةالوداع نازل شده است. وجود ۲۶ ناسخ یا منسوخ در این سوره گزارش شده است.[۶]
بر اساس روایات شأن نزول و نقلهای تاریخی، هنگامی که قبایل گوناگون قریش پس از درگذشت ابوطالب تصمیم گرفتند شبانه به خانه محمد حمله کرده و آن حضرت را به قتل رسانند، خداوند متعال با نزول آیه ۳۰ سوره انفال (وَإِذْ یَمْکُرُ بِکَ الَّذِینَ کَفَرُوا…) پیامبر را از این توطئه آگاه ساخت. در پی این توطئه، علی داوطلبانه اعلام آمادگی کرد که آن شب (معروف به لیلة المَبیت) در بستر محمد بخوابد تا جان ایشان حفظ شده و امکان خروج سلامت از مکه فراهم شود.[۷]
محمدحسین طباطبایی در تفسیر المیزان گفته است: «روایات بسیاری حکایت از این دارند که آیه شِراء [اشاره به آیه ۲۰۷ بقره که به معنای بیع و شراء نفس است] درخصوص لیلة المَبیت نازل شده است.»[۸]
محل نزول:این آیه در مدینه بر محمد نازل گردیده است.[۹]
تفسیر
این آیه، در مورد گروه خاصی از مردم (که در شأن نزول، مصداق آن علی هستند) صحبت میکند که در بالاترین سطح اطاعت و یقین قرار دارند؛ کسانی که در یک نقطه عطف تاریخی، حاضر شدند با بالاترین دارایی خود (جانشان) در یک معامله الهی شرکت کنند، تنها برای اینکه رضایت خدا را کسب کنند.[۱۰]این افراد در مقابل دسته دیگری قرار دارند که در آیات ۲۰۴ تا ۲۰۶ توصیفشان آمده است؛ یعنی افراد خودخواه، لجوج، معاند و منافقی که خود را خیرخواه نشان میدهند، اما هدفشان فساد است.[۱۱]به گفته علامه طباطبایی، سیاق این آیات نشان میدهد که مصادیق این دو گروه در زمان محمد وجود داشتهاند.[۱۲]هرچند برخی جمله پایانی (وَاللهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ) را به رأفت الهی در حق فداکاران ترجمه کردهاند، اما بر اساس نظر علامه طباطبایی، منظور از «عباد» در اینجا، دیگر بندگان هستند که به سبب ایثار این گروه فداکار (صاحبان عمل آیه ۲۰۷)، مشمول رأفت الهی شدهاند؛ و اساساً وجود بندگانی که جانشان را در راه رضای خدا تقدیم میکنند، خودش رأفت خدای سبحان در حق بندگان است.[۱۳]کتاب امالی به نقل از سجاد روایت کرده است که ایشان فرمودند: این آیه «وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ» در مورد علی نازل شده است، زمانی که ایشان در رختخواب محمد خوابیده بودند.[۱۴]
واقعه لیلةالمبیت
آیه لیلة المَبیت به واقعه لیلةالمبیت مربوط میشود. در فرهنگ اسلامی این شب یکی از ملموسترین فداکاریهای علی برای محمد محسوب میشود. خوابیدن در بستر محمد در حالی که خطر جانی متوجه فرد خوابیده بود، عملاً به معنای پذیرش شهادت برای تحقق هدف بزرگتر یعنی حفظ جان محمد و فراهم آوردن زمینه هجرت موفقیتآمیز بود. به همین دلیل است که آیهٔ شِراء (بقره: ۲۰۷) در شأن این عمل ایشان نازل شد و ایشان را در زمره کسانی قرار داد که «جان خود را برای رضایت خداوند میفروشند».[۱۵]
کلمه “لیلة” (لَیْلَةٌ) در زبان عربی به معنای “شب” است.[۱۶] و «مَبیت» به معنای گذراندن شب در مکانی، در حال خواب یا بیداری است.[۱۷] آیه ۲۰۷ سوره بقره را به این دلیل «آیه لیلة المَبیت» (یا آیه شب هجرت) مینامند که به ماجرای خوابیدن علی در بستر محمد اشاره دارد.[۱۸]این آیه را آیه شراء (فروش) هم میخوانند؛ زیرا در آن، از معامله جان در برابر کسب خشنودی خدا سخن رفته است.[۱۹]
پانویس
ارجاعات
- ↑ رازی، تفسیر کبیر، ۵: ۳۴۹.
- ↑ طباطبایی، تفسیر المیزان، ۲: ۱۴۱.
- ↑ گمشادزهی، ترجمه معانی قرآن کریم، ۳۲.
- ↑ خرمشاهی، ترجمه خرمشاهی، ۳۲.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۲: ۷۸.
- ↑ دفتر تبلیغات اسلامی، «سوره بقره»، فرهنگنامه علوم قرآن، ۲۷۹۹.
- ↑ تفسیر فرات کوفی، ص 45؛ کشف الاسرار، ج 1، ص 554.
- ↑ طباطبایی، علامه محمد حسین (۱۳۹۰ ق). المیزان. ج. ۲. ص. ۱۰۰. تاریخ وارد شده در
|سال=را بررسی کنید (کمک) - ↑ طبرسی. مجمع البیان فی تفسیر القرآن. ج. ۱. ص. ۱۱۱.
- ↑ طالقانی، پرتوی از قرآن، ۱۳۶۲، ج۲، ص۱۰۰.
- ↑ مکارم شیرازی، ناصر (۱۳۷۱ ش). تفسیر نمونه. ج. ۲. ص. ۷۹. تاریخ وارد شده در
|سال=را بررسی کنید (کمک) - ↑ طباطبایی، سید محمدحسین. المیزان. ج. ۲. ص. ۹۸.
- ↑ طباطبایی، سید محمد حسین. المیزان. ج. ۲. ص. ۹۸.
- ↑ تفسير جامع، جلد 1، صفحه 320 – 319
- ↑ پایگاه جامع اطلاعرسانی امامت
- ↑ المعجم الوسیط، ج۲ ص ۸۵۰, لیل
- ↑ المعجم الوسیط، ج۱، ص۷۸، «بات»
- ↑ تفسیر عیاشی، ج۱، ص۱۰۱؛ الامالی، ص۲۵۲، ۲۵۳؛ شواهد التنزیل، ج۱، ص۱۲۲؛ التفسیر الکبیر، ج۵، ص۳۵۰.
- ↑ الصحیح من سیرة النبی، ج۴، ص۳۵؛ ج۷، ص۲۲۴،
منابع
- خرمشاهی، بهاءالدین (۱۳۹۳). ترجمه قرآن کریم استاد خرمشاهی (به فارسی-عربی). قم: موسسه تبیان.
- دفتر تبلیغات اسلامی (۱۳۸۸). فرهنگنامه علوم قرآن. تهران: دفتر تبلیغات اسلامی.
- رازی، محمد بن عمر (۱۴۲۰). مفاتیح الغیب، تفسیر کبیر. سوم (به عربی). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
- گمشادزهی، محمدگل (۱۳۹۴). ترجمه معانی قرآن کریم. به کوشش کتابخانه عقیده. مجموعه موحدین.
- طباطبایی، محمدحسین (۱۳۹۵). ترجمه تفسیر المیزان. ترجمهٔ سید محمدباقر موسوی همدانی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
- مکارم شیرازی، ناصر (۱۳۷۴). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب اسلامیه.
- پایگاه جامع اطلاعرسانی امامت
- تفسیر نمونه، مکارم شیرازی، ناصر، تهران :دارالکتب اسلامیه.
- طباطبایی، علامه محمد حسین، ترجمه تفسیرالمیزان، ترجمهٔ سید محمدباقر موسوی همدانی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
- طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن
- عیاشی، محمد بن مسعود، تفسیر عیاشی، تهران، المکتبة العلمیة الاسلامیة
- فرات بن ابراهیم، تفسیر فرات، تهران، وزارت ارشاد، ۱۴۱۰ق. چاپ محمدعلی غروی اوردبادی، نجف ۱۳۵۴، چاپ افست قم، بیتا؛ همان، چاپ محمدکاظم، تهران ۱۴۱۰/۱۹۹۰.
- المعجم الوسیط، مصر، قاهره، ۱۴۱۵ ق
- تفسیر جامع، مکارم شیرازی، ناصر، قم، ۱۳۹۰ ش