|
مسابقه سال اسلامیکال |
| همزمان با آغاز ماه رمضان، مسابقه سال اسلامیکال با هدف معرفی اسلامیکال و توسعه مقالات در زمینه اسلامی آغاز شدهاست. علاقهمندان به شرکت در این مسابقه میتوانند تا پایان ماه رمضان ۱۴۴۷ قمری برای آن نامنویسی کنند. فهرستی از مقالات پیشنهادی جهت ایجاد در اینجا وجود دارد |
ترتیل: تفاوت میان نسخهها
(صفحهای تازه حاوی «'''ترتیل''' درست، شمرده و شیوا خواندن قرآن است. این کلمه با همخانوادههایش در قرآن، چهار بار آمده که در آیه ۳ سوره مزمل به رعایت آن در هنگام قرائت قرآن از جانب الله به مسلمانان امر شده است. == معنای لغوی == «ترتی...» ایجاد کرد) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''ترتیل''' درست، شمرده و شیوا خواندن [[قرآن]] است. این کلمه با همخانوادههایش در قرآن، چهار بار آمده که در [[آیه | '''ترتیل''' اصطلاحی [[قرآنی]] و به معنای درست، شمرده و شیوا خواندن [[قرآن]] است. این کلمه با همخانوادههایش در قرآن، چهار بار آمده که در [[آیه ۴ سوره مزمل|آیه ۴]] [[سوره مزمل]] به رعایت آن در هنگام [[قرائت|قرائت قرآن]] از جانب [[الله]] به [[مسلمانان]] امر شده است. | ||
== معنای لغوی == | == معنای لغوی == | ||
«ترتیل» | «ترتیل» [[مصدر]] [[زبان عربی|عربی]] از ریشه رَتْل، رَتَل به معنای هماهنگی و نظام یافتن<ref>{{پک|ابن منظور|۱۴۱۴|ک=لسان العرب|ص=۲۶۵|ج=۱۱}}</ref>، تنظیم و ترتیب موزون<ref name=":1">{{پک|حبیبی|شهیدی|۱۳۸۸|ک=روانخوانی و تجوید قرآن کریم|ص=۸۷|ج=}}</ref> و آهستگی و درنگ کردن است.<ref>{{پک|فیومی|۱۴۱۵|ک=المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر|ص=۲۱۸|ج=۱}}</ref> بنابراین کاربرد واژه «ترتیل» بیشتر در سخن و کلام بوده و بطور ویژه استعمال متداول آن درباره قرآن؛ درست، شمرده و شیوا خواندن قرآن است تا جایی که این واژه قرآنی به معنای «شیوه خاص در قرائت قرآن» نیز بهشمار میآید.<ref name=":0">{{پک|دفتر تبلیغات اسلامی|۱۳۹۰|ک=فرهنگنامه علوم قرآن|ص=۱۴۵۹|ج=۱}}</ref> | ||
== معنای اصطلاحی == | == معنای اصطلاحی == | ||
| خط ۸: | خط ۸: | ||
== جایگاه ترتیل در قرائت قرآن == | == جایگاه ترتیل در قرائت قرآن == | ||
بنابه گزارش ''فرهنگنامه علوم قرآن''، ترتیل بهترین نوع قرائت است و دارای این ویژگیهاست: سرعت [[تلاوت]] در آن به قدری تند نیست که باعث خلل و نقصان در قواعد تجویدی قرآن گردد و به کندی و آهستگی [[تحقیق (قرائت)|تحقیق]] هم نیست که تعداد آیات کمتری تلاوت شود. به هنگام ترتیل خواندن قرآن، تجوید حروف و حفظ وقوف آیات رعایت میشود و فرصت کافی برای تدبر در معانی وجود دارد.<ref name=":0" /> | بنابه گزارش ''فرهنگنامه علوم قرآن''، ترتیل بهترین نوع قرائت است و دارای این ویژگیهاست: سرعت [[تلاوت]] در آن به قدری تند نیست که باعث خلل و نقصان در قواعد تجویدی قرآن گردد و به کندی و آهستگی [[تحقیق (قرائت)|تحقیق]] هم نیست که تعداد آیات کمتری تلاوت شود. به هنگام ترتیل خواندن قرآن، تجوید حروف و حفظ وقوف آیات رعایت میشود و فرصت کافی برای تدبر در معانی وجود دارد.<ref name=":0" /> از شاخصههای مهم «ترتیل» رعایت آهنگ مناسب و صدای نیکو یا همان «تحسین و تحزین صوت» در هنگام قرائت قرآن است که در [[روایات]] [[اسلامی]] مورد تأکید فراوان قرار گرفته است. در این زمینه، [[حدیثی]] منقول از [[پیامبر اسلام]] آمده است: «قرآن را با آهنگ و لهجه عربی بخوانید.» در دو روایت دیگری به نقل از [[علی بن موسی الرضا|علی بن موسی]] و [[جعفر صادق]]، نیز «صوت نیکو» مایه زینت و آرایش قرآن دانسته شده است.<ref name=":1" /> گفتنی است که «تحسین صوت» را به خواندن قرآن با صدای نیکو و گوش نواز قرائت کردن و «تحزین صوت» را به پایین آوردن صدا و غم انگیز تلاوت کردن قرآن معنا کردهاند. همچنین در کنار رعایت این مسائل به هنگام تلاوت، تدبر و تأمل در معانی آیات از نکات مهمی است که [[قاری]] قرآن باید به آن توجه داشته باشد.<ref>{{پک|طبرسی|۱۴۱۵|ک=مجمع البیان|ص=۱۶۲|ج=۱۰}}</ref> | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
=== ارجاعات === | === ارجاعات === | ||
| خط ۱۴: | خط ۱۵: | ||
=== منابع === | === منابع === | ||
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=ابن منظور|نام=محمد بن مکرم|پیوند نویسنده=محمد بن مکرم ابن منظور|پیوند نویسنده۲=|پیوند ویراستار=|عنوان=لسان العرب|کوشش=|ویرایش=|سری=|سال=۱۴۱۴|ناشر=دار صادر|مکان=بیروت|زبان=عربی|گفتاورد=|پینوشت=|مترجم=|شابک=|پیوند=https://lib.eshia.ir/40707/1/1}} | |||
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=حبیبی|نام=علی|پیوند نویسنده=علی حبیبی|نام خانوادگی۲=شهیدی|نام۲=محمدرضا|پیوند نویسنده۲=محمدرضا شهیدی|عنوان=روانخوانی و تجوید قرآن کریم|جلد=|سال=۱۳۸۸|ناشر=انتشارات روحانی|مکان=قم|زبان=فارسی}} | |||
* {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=دفتر تبلیغات اسلامی|نام=|پیوند نویسنده=دفتر تبلیغات اسلامی|ویراستار=|مقاله=ترتیل قرآن|دانشنامه=فرهنگنامه علوم قرآن|عنوان جلد=فرهنگنامه علوم قرآن|سال=۱۳۹۰|ناشر=دفتر تبلیغات اسلامی|مکان=تهران|پیوند مدخل=https://lib.eshia.ir/26683/1/1459}} | * {{یادکرد دانشنامه|نام خانوادگی=دفتر تبلیغات اسلامی|نام=|پیوند نویسنده=دفتر تبلیغات اسلامی|ویراستار=|مقاله=ترتیل قرآن|دانشنامه=فرهنگنامه علوم قرآن|عنوان جلد=فرهنگنامه علوم قرآن|سال=۱۳۹۰|ناشر=دفتر تبلیغات اسلامی|مکان=تهران|پیوند مدخل=https://lib.eshia.ir/26683/1/1459}} | ||
*{{یادکرد کتاب|نام خانوادگی= | * {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=طبرسی|نام=فضل بن حسن|پیوند نویسنده=فضل بن حسن طبرسی|پیوند نویسنده۲=|پیوند ویراستار=|عنوان=مجمع البیان|کوشش=|ویرایش=|سری=|سال=۱۴۱۵|ناشر=مؤسسة الاعلمی للمطبوعات|مکان=بیروت|زبان=عربی|گفتاورد=|پینوشت=|مترجم=|شابک=|پیوند=https://lib.eshia.ir/12023/10/0}} | ||
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=فیومی|نام=احمد بن محمد|پیوند نویسنده=احمد بن محمد فیومی|پیوند نویسنده۲=|پیوند ویراستار=|عنوان=المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر|کوشش=|ویرایش=|سری=|سال=۱۴۱۵|ناشر=المکتبة العلمیة|مکان=بیروت|زبان=عربی|گفتاورد=|پینوشت=|مترجم=|شابک=|پیوند=https://lib.eshia.ir/40675/1/0}} | |||
{{قرآن}} | {{قرآن}} | ||
نسخهٔ کنونی تا ۲۷ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۰۴
ترتیل اصطلاحی قرآنی و به معنای درست، شمرده و شیوا خواندن قرآن است. این کلمه با همخانوادههایش در قرآن، چهار بار آمده که در آیه ۴ سوره مزمل به رعایت آن در هنگام قرائت قرآن از جانب الله به مسلمانان امر شده است.
معنای لغوی
«ترتیل» مصدر عربی از ریشه رَتْل، رَتَل به معنای هماهنگی و نظام یافتن[۱]، تنظیم و ترتیب موزون[۲] و آهستگی و درنگ کردن است.[۳] بنابراین کاربرد واژه «ترتیل» بیشتر در سخن و کلام بوده و بطور ویژه استعمال متداول آن درباره قرآن؛ درست، شمرده و شیوا خواندن قرآن است تا جایی که این واژه قرآنی به معنای «شیوه خاص در قرائت قرآن» نیز بهشمار میآید.[۴]
معنای اصطلاحی
«ترتیل» در اصطلاح قرائت به خواندن قرآن به صورت منظم و شمرده که حروف و کلمات صحیح ادا شوند همراه با تدبر در معانی آیات گفته میشود. در روایتی به نقل از علی بن ابیطالب در معنای این واژه چنین نقل شده است: «الترتیل حفظ الوقوف و بیان الحروف» یعنی انتخاب محل مناسب برای وقف کردن و تلفظ صحیح حروف قرآن.[۲] این حدیث، در فرهنگنامه علوم قرآن با اندکی اختلاف در متن اینگونه آمده است: «الترتیل تجوید الحروف و معرفة الوقوف؛ ترتیل، خوب اداکردن حروف و آشنایی به وقفهای قرآن است.» بعضی در تعریف «ترتیل» گفتهاند: «ترتیل» پیوسته و آهسته و بیشتاب خواندن است؛ آنگونه که قرآن به آرامی و بیشتاب نازل شد.[۴]
جایگاه ترتیل در قرائت قرآن
بنابه گزارش فرهنگنامه علوم قرآن، ترتیل بهترین نوع قرائت است و دارای این ویژگیهاست: سرعت تلاوت در آن به قدری تند نیست که باعث خلل و نقصان در قواعد تجویدی قرآن گردد و به کندی و آهستگی تحقیق هم نیست که تعداد آیات کمتری تلاوت شود. به هنگام ترتیل خواندن قرآن، تجوید حروف و حفظ وقوف آیات رعایت میشود و فرصت کافی برای تدبر در معانی وجود دارد.[۴] از شاخصههای مهم «ترتیل» رعایت آهنگ مناسب و صدای نیکو یا همان «تحسین و تحزین صوت» در هنگام قرائت قرآن است که در روایات اسلامی مورد تأکید فراوان قرار گرفته است. در این زمینه، حدیثی منقول از پیامبر اسلام آمده است: «قرآن را با آهنگ و لهجه عربی بخوانید.» در دو روایت دیگری به نقل از علی بن موسی و جعفر صادق، نیز «صوت نیکو» مایه زینت و آرایش قرآن دانسته شده است.[۲] گفتنی است که «تحسین صوت» را به خواندن قرآن با صدای نیکو و گوش نواز قرائت کردن و «تحزین صوت» را به پایین آوردن صدا و غم انگیز تلاوت کردن قرآن معنا کردهاند. همچنین در کنار رعایت این مسائل به هنگام تلاوت، تدبر و تأمل در معانی آیات از نکات مهمی است که قاری قرآن باید به آن توجه داشته باشد.[۵]
پانویس
ارجاعات
- ↑ ابن منظور، لسان العرب، ۱۱: ۲۶۵.
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ حبیبی و شهیدی، روانخوانی و تجوید قرآن کریم، ۸۷.
- ↑ فیومی، المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر، ۱: ۲۱۸.
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ دفتر تبلیغات اسلامی، فرهنگنامه علوم قرآن، ۱: ۱۴۵۹.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۰: ۱۶۲.
منابع
- ابن منظور، محمد بن مکرم (۱۴۱۴). لسان العرب (به عربی). بیروت: دار صادر.
- حبیبی، علی؛ شهیدی، محمدرضا (۱۳۸۸). روانخوانی و تجوید قرآن کریم. قم: انتشارات روحانی.
- دفتر تبلیغات اسلامی (۱۳۹۰). «ترتیل قرآن». فرهنگنامه علوم قرآن. تهران: دفتر تبلیغات اسلامی.
- طبرسی، فضل بن حسن (۱۴۱۵). مجمع البیان (به عربی). بیروت: مؤسسة الاعلمی للمطبوعات.
- فیومی، احمد بن محمد (۱۴۱۵). المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر (به عربی). بیروت: المکتبة العلمیة.