سوره فتح چهل و هشتمین سوره قرآن بر اساس ترتیب کنونی مصحف است. ۲۹ آیه دارد و به اجماع مفسران از سورههایی است که پس از هجرت و در مدینه نازل شده است. بنابه نقل مشهور، از نظر ترتیب نزول، یکصد و یازدهمین سوره گفته شده که زمان نزول آن پیش از سوره مائده و پس از سوره جمعه بوده است. «فتح» نامی برگرفته از آیه نخست سوره است و از نظر کمیت از سورههای مثانی قرآن میباشد. هیچ یک از آیاتش منسوخ نیست؛ اما آیه ناسخ در آن وجود دارد.[۱]
نامگذاری
به گزارش فرهنگنامه علوم قرآن، «فتح» تنها نامی است که برای سوره عنوان شده است. دلیل نامگذاری نیز به جهت آغاز سوره با این عبارت است: «انّا فَتَحنا لَکَ فَتحاً مُبیناً» که وعده و نوید یک پیروزی بزرگ برای مسلمانان در آیاتش را بیان میکند.[۲]
شأن نزول و ترتیب
محل نزول سوره در مدینه بوده است و فرهنگنامه علوم قرآن، درباره شأن نزول آن چنین آورده است: «در آیه نخست سوره از فتح بزرگی برای پیامبر اسلام و مسلمانان سخن به میان آمده است. فتحی که در «صلح حدیبیه» و در سال ۶ هجرت اتفاق افتاد. پیامبر به همراه ۱۴۰۰ نفر به نبرد مشرکان رفت و درحالیکه امیدی به پیروزی و بازگشت با سلامتیشان نبود؛ با بستن قرارداد صلح ده ساله و بدون درگیری با دشمن به مدینه برگشتند. این قرارداد آتشبس، پیروزیها و دستاوردهای زیادی برای مسلمانان و محمد داشت. از جمله: فتح خیبر در سال ۷ هجرت، فتح مکه در سال ۸ هجرت و مسلمان شدن تعداد کثیری از مشرکان در این سالها. لذا این «فتح مبین» موجب مشهور شدن این سوره نیز به این نام گردید.»[۳]
محتوا و ساختار
پانویس
ارجاعات
منابع
|
|---|
|
|
|---|
| دارای نام | |
|---|
| سجدهدار | |
|---|
| دارای شأن نزول | |
|---|
| مفاهیم وابسته | |
|---|
|
|
|
|
|
|
|---|
نامهای قرآن | |
|---|
صفات قرآن |
- «مجید»: بزرگ
- «عزیز»: غالب و منیع
- «کریم»: بزرگوار
- «عظیم»: بزرگ
- «مبین»: آشکار و روشنگر
- «حکیم»: محکم و پر از حکمت
- «عربی»: نازل شده به زبان عربی
- «مبارک»: سودمند و نافع
|
|---|
|
|
|
|
|
|
