آیه ۷۲ سوره توبه

آیه ۷۲ سوره توبه

مشخصات قرآنی
نام سوره	توبه
تعداد آیات سوره	۱۲۹
شماره آیه	۷۲
شماره جزء	۱۰
شماره حزب	۴۰
اطلاعات دیگر
{{{page}}} آیه قبل	آیه بعد {{{page}}}

آیه ۷۲ سوره توبه هفتاد و دومین آیه از نهمین سوره قرآن است و از آیات مدنی آن به‌شمار می‌آید. در آیه به پاداش‌های الهی مردان و زنان مؤمن در آخرت اشاره شده است.

متن

متن آیه را فخر رازی، از مفسران سنی مذهب و محمدحسین طباطبایی، مفسر شیعه، چنین گزارش کرده‌اند:

 وَعَدَ اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَمَسَاكِنَ طَيِّبَةً فِي جَنَّاتِ عَدْنٍ ۚ وَرِضْوَانٌ مِنَ اللَّهِ أَكْبَرُ ۚ ذَٰلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ  

ترجمه

محمدگل گمشادزهی، مترجم سنی حنفی مذهب در ترجمه آیه آورده است:

«خداوند به مردان و زنان مؤمن بهشت را وعده داده‌است که در زیر آن جویبارها روان است و در آن جاودانه‌اند، و نیز مسکن‌های پاکی در بهشت جاودان به آنان وعده داده‌است، و خوشنودی خداوند بسی بزرگتر است، این همان پیروزی بزرگ است»

بهاءالدین خرمشاهی، مترجم شیعه امامی مذهب در ترجمه این آیه آورده است:

«خداوند به مردان مؤمن و زنان مؤمن وعده بوستانهایی را داده است که جویباران از فرودست آن جاری است، که جاودانه در آنند و [نیز] خانه‌های پاک و پسندیده‌ای در بهشت عدن، و خشنودی الهی برتر [از همه چیز] است، این همان رستگاری بزرگ است‌»

محتوا

مکارم شیرازی از مفسران شیعه گزارش می‌کند: آیه پاداش‌های الهی که خداوند برای مؤمنان در آخرت آماده و مهیا کرده است، از دو جنبه مادی و معنوی نام برده است. براساس متن آیه چنین آمده است: «خداوند به مردان و زنان با ایمان باغ‌هایی از بهشت وعده داده که نهرها از زیر (درختان) آنها جاری هستند، جاودانه در آن خواهند ماند و مسکن‌های پاکیزه‌ای در بهشت‌های عدن (نصیب آنها ساخته) و رضا (و خشنودی) خدا (از همه اینها) برتر است! و پیروزی بزرگ همین است.» به گفته مکارم، «عدن» در لغت به معنی اقامت و بقاء در یک مکان است. بنابراین مفهوم «عدن» با «خلود» شباهت دارد و از آیه چنین استفاده می‌شود که «جنات عدن» محل خاصی از بهشت پروردگار است که بر سایر باغ‌های بهشت امتیاز دارد. در احادیث اسلامی و کلمات مفسران این امتیاز به اشکال مختلف بیان شده است. به طور مثال در حدیثی از پیامبر اسلام چنین نقل شده که «عدن» آن خانه پروردگار است که هیچ چشمی آن را ندیده و به فکر کسی خطور نکرده و تنها سه گروه در آن ساکن می‌شوند: پیامبران، صدیقان و شهیدان. همچنین از رسول خدا نقل شده: «کسی که دوست دارد حیاتش همچون من و مرگش نیز همانند من بوده‌ باشد و در بهشتی که خداوند به من وعده داده در «جنات عدن» ساکن شود، باید علی بن ابی‌طالب و فرزندان بعد از او را دوست بدارد.» بنابراین از این حدیث معلوم می‌شود که جنات عدن باغ‌هایی است از بهشت که پیامبر و جمعی از خاصان پیروان او در آنها مستقر خواهند شد و این مضمون در حدیث دیگری از علی نیز نقل شده که جنات عدن جایگاه پیامبر اسلام است.

شأن نزول و ترتیب

به گزارش فرهنگ‌نامه علوم قرآن، سوره توبه، نهمین سوره قرآن است. این سوره را در ترتیب نزول، صد و سیزدهمین سوره نازل شده بر پیامبر اسلام دانسته‌اند که پس از سوره مائده و پیش از سوره نصر نازل شد. از مجموع آیات این سوره، دو آیه آخر سوره را مکی، و الباقی را مدنی دانسته‌اند. در سوره توبه، هشت تا یازده آیه ناسخ یا منسوخ گزارش کرده‌اند.

پانویس

منابع

• خرمشاهی، بهاءالدین (۱۳۹۳). ترجمه قرآن کریم استاد خرمشاهی (به فارسی-عربی). قم: موسسه تبیان.نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
• دفتر تبلیغات اسلامی (۱۳۸۸). فرهنگ‌نامه علوم قرآن. تهران: دفتر تبلیغات اسلامی.
• رازی، محمد بن عمر (۱۴۲۰). مفاتیح الغیب، تفسیر کبیر. سوم (به عربی). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
• گمشادزهی، محمدگل (۱۳۹۴). ترجمه معانی قرآن کریم. به کوشش کتابخانه عقیده. مجموعه موحدین.
• طباطبایی، محمدحسین (۱۳۹۵). ترجمه تفسیر المیزان. ترجمهٔ سید محمدباقر موسوی همدانی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
• مکارم شیرازی، ناصر (۱۳۷۴). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب اسلامیه.