آیه ۱۰۰ سوره توبه

آیه ۱۰۰ سوره توبه

مشخصات قرآنی
نام سوره	توبه
تعداد آیات سوره	۱۲۹
شماره آیه	۱۰۰
شماره جزء	۱۱
شماره حزب	۴۱
اطلاعات دیگر
{{{page}}} آیه قبل	آیه بعد {{{page}}}

آیه ۱۰۰ سوره توبه صدمین آیه از نهمین سوره قرآن است و از آیات مدنی آن به‌شمار می‌آید. در این آیه گروهی از مسلمانان معرفی شده‌اند که به «السابقون الاولون» (پیشگامان در اسلام) معروف هستند.

متن

متن آیه را فخر رازی، از مفسران سنی مذهب و محمدحسین طباطبایی، مفسر شیعه، چنین گزارش کرده‌اند:

 وَالسَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالْأَنْصَارِ وَالَّذِينَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسَانٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ وَأَعَدَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي تَحْتَهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا ۚ ذَٰلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ  

ترجمه

محمدگل گمشادزهی، مترجم سنی حنفی مذهب در ترجمه آیه آورده است:

«و پیشگامان نخستین از مهاجرین و انصار و کسانی که به نیکوکاری از آنان پیروی کردند، و راه ایشان را به خوبی پیمودند، خداوند از آنان خشنود است، و آنان از او خشنودند، و خداوند برایشان باغهایی آماده کرده است که از زیر (درختان) آن رودها روان است که در آنجا همیشه جاودانند، این است کامیابی بزرگ»

بهاءالدین خرمشاهی، مترجم شیعه امامی مذهب در ترجمه این آیه آورده است:

«و پیشروان نخستین از مهاجران و انصار و کسانی که به نیکوکاری از ایشان پیروی کرده‌اند [تابعان‌]، خداوند از آنان خشنود است و آنان نیز از او خشنودند و برای آنان بوستانهایی آماده کرده است که جویباران از فرودست آن جاری است و جاودانه در آنند، این رستگاری بزرگ است‌»

محتوا

مکارم شیرازی از مفسران شیعه گزارش می‌کند: قرآن در آیه موردبحث از گروهی از مسلمانان با نام «السابقون الاولون» یاد کرده که آنان را پیشگام و پیشرو در ایمان و اسلام آوردن دانسته است. این گروه بر اساس متن آیه چنین توصیف شده‌اند: «پیشگامان نخستین از مهاجرین و انصار و آنها که به نیکی از آنها پیروی کردند، خداوند از آنها خشنود و آنها (نیز) از او خشنود شدند، و باغ‌هایی از بهشت برای آنان فراهم ساخته که نهرها از زیر درختانش جریان دارد، جاودانه در آن خواهند ماند و از این پیروزی بزرگی است.» به گفته مکارم، مفسران درباره نخستین کسی که اسلام آورده متفقا بر این نظر هستند که در میان زنان، خدیجه همسر پیامبر اسلام، نخستین کسی بود که به خدا ایمان آورد و پیامبر را تصدیق کرد. اما در مورد مردان، همه دانشمندان و مفسران شیعه و گروه بسیاری از دانشمندان بزرگ اهل سنت، علی بن ابی‌طالب را نخستین مردی می‌دانند که به دعوت پیامبر پاسخ گفت. سپس مکارم در ادامه تفسیر آیه، روایات متعددی از پیامبر اسلام نقل کرده است که این مطلب را تأیید و علی را نخستین مرد مسلمان معرفی نموده است. از جمله این حدیث که رسول خدا گفت: «نخستین کسی که در کنار حوض کوثر بر من وارد می‌شود، نخستین کسی است که اسلام آورده، و او علی بن ابی‌طالب است.» یا در حدیثی دیگر از پیامبر نقل شده است که «علی اولین کسی است که به من ایمان آورده و اولین کسی است که در قیامت با من مصافحه می‌کند و او صدیق اکبر است.»

شأن نزول و ترتیب

به گزارش فرهنگ‌نامه علوم قرآن، سوره توبه، نهمین سوره قرآن است. این سوره را در ترتیب نزول، صد و سیزدهمین سوره نازل شده بر پیامبر اسلام دانسته‌اند که پس از سوره مائده و پیش از سوره نصر نازل شد. از مجموع آیات این سوره، دو آیه آخر سوره را مکی، و الباقی را مدنی دانسته‌اند. در سوره توبه، هشت تا یازده آیه ناسخ یا منسوخ گزارش کرده‌اند.

پانویس

منابع

• خرمشاهی، بهاءالدین (۱۳۹۳). ترجمه قرآن کریم استاد خرمشاهی (به فارسی-عربی). قم: موسسه تبیان.نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
• دفتر تبلیغات اسلامی (۱۳۸۸). فرهنگ‌نامه علوم قرآن. تهران: دفتر تبلیغات اسلامی.
• رازی، محمد بن عمر (۱۴۲۰). مفاتیح الغیب، تفسیر کبیر. سوم (به عربی). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
• گمشادزهی، محمدگل (۱۳۹۴). ترجمه معانی قرآن کریم. به کوشش کتابخانه عقیده. مجموعه موحدین.
• طباطبایی، محمدحسین (۱۳۹۵). ترجمه تفسیر المیزان. ترجمهٔ سید محمدباقر موسوی همدانی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
• مکارم شیرازی، ناصر (۱۳۷۴). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب اسلامیه.