آیه ۳۸ سوره روم
| مشخصات قرآنی | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| نام سوره | روم | ||||
| تعداد آیات سوره | ۶۰ | ||||
| شماره آیه | ۳۸ | ||||
| شماره جزء | ۲۱ | ||||
| شماره حزب | ۸۲ | ||||
| اطلاعات دیگر | |||||
|
|
||||
آیه ۳۸ سوره روم سی و هشتمین آیه از سیامین سوره قرآن است و از آیات مکی آن بهشمار میآید. آیه به این نکته اشاره دارد که هر مسلمانی باید نسبت به رعایت مسائل مالی درباره خویشاوندان و مستمندان اطراف خود توجه داشته باشد.
متن
متن آیه را فخر رازی، از مفسران سنی مذهب و محمدحسین طباطبایی، مفسر شیعه، چنین گزارش کردهاند:[۱][۲]
فَآتِ ذَا الْقُرْبَىٰ حَقَّهُ وَالْمِسْكِينَ وَابْنَ السَّبِيلِ ۚ ذَٰلِكَ خَيْرٌ لِلَّذِينَ يُرِيدُونَ وَجْهَ اللَّهِ ۖ وَأُولَٰئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ
ترجمه
محمدگل گمشادزهی، مترجم سنی حنفی مذهب در ترجمه آیه آورده است:[۳]
«پس حق خويشاوندان و حق مستمندان و در راه ماندگان راه بده، اين براي کساني که خشنودي خدا را ميجويند بهتر است، و آنان رستگارند»
بهاءالدین خرمشاهی، مترجم شیعه امامی مذهب در ترجمه این آیه آورده است:[۴]
«پس به خویشاوند حقش را بده و نیز به بینوا و در راه مانده، این برای کسانی که در طلب خشنودی الهی هستند بهتر است و اینانند که رستگارانند»
محتوا
مکارم شیرازی از مفسران شیعه گزارش میکند: این آیه به مسائل مالی افراد و مسئولیت آنها در این مورد اشاره دارد. اگرچه مخاطب آیه پیامبر اسلام هست اما آيه در واقع دستوری است به همه مسلمانان. براساس متن آیه به پیامبر اسلام چنین آمده است: «چون چنین است حق نزدیکان و مسکینان و ابن سبیل را ادا کن. این برای آنها که رضای خدا را میطلبند بهتر است و چنین کسانی رستگارانند.» به گزارش مکارم، برخی از مفسران مخاطب آیه را منحصرا پیامبر اسلام میدانند و «ذی القربی» را خویشاوندان او. در این زمینه نیز روایتی از ابوسعید خدری و دیگران نقل شده که به هنگام نزول این آیه پیامبر فدک را به دخترش فاطمه بخشید و تسلیم او کرد. این روایت از محمد باقر و جعفر صادق نیز به همین مضمون نقل شده است و این معنی در روایت بسیار طولانی دیگری از امام ششم شیعیان در گفتگوی میان فاطمه زهرا و ابوبکر گزارش شده است. اما گروهی از مفسران خطاب آیه را عام گرفته و آن را شامل پیامبر و غیر او دانستهاند. بنابر این تفسیر، همه مردم موظفند که حق خویشاوندان (ذی القربی) و مسکینان را در مال خویش فراموش نکنند. به باور مکارم، این دو تفسیر قابل جمع با هم هستند. با این ترتیب که مفهوم آیه مفهومی گسترده است و پیامبر و خویشاوندان او و خصوصا فاطمه زهراء مصداق اتم آن هستند.[۵]
شأن نزول و ترتیب
به گزارش فرهنگنامه علوم قرآن، سوره روم، سیامین سوره قرآن است. این سوره را در ترتیب نزول، هشتاد و چهارمین سوره نازل شده بر پیامبر اسلام دانستهاند که پس از سوره انشقاق و پیش از سوره عنکبوت نازل شد. از مجموع آیات این سوره، یک آیه (آیه ۱۷) از آن را مدنی و الباقی را مکی دانستهاند. در سوره روم، یک آیه ناسخ یا منسوخ گزارش کردهاند.[۶]
پانویس
ارجاعات
- ↑ رازی، تفسیر کبیر، ۲۵: ۱۰۲.
- ↑ طباطبایی، تفسیر المیزان، ۱۶: ۲۵۶.
- ↑ گمشادزهی، ترجمه معانی قرآن کریم، ۴۰۸.
- ↑ خرمشاهی، ترجمه خرمشاهی، ۴۰۸.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۶: ۴۴۱-۴۴۳.
- ↑ دفتر تبلیغات اسلامی، «سوره روم»، فرهنگنامه علوم قرآن، ۲۹۰۸.
منابع
- خرمشاهی، بهاءالدین (۱۳۹۳). ترجمه قرآن کریم استاد خرمشاهی (به فارسی-عربی). قم: موسسه تبیان.
- دفتر تبلیغات اسلامی (۱۳۸۸). فرهنگنامه علوم قرآن. تهران: دفتر تبلیغات اسلامی.
- رازی، محمد بن عمر (۱۴۲۰). مفاتیح الغیب، تفسیر کبیر. سوم (به عربی). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
- گمشادزهی، محمدگل (۱۳۹۴). ترجمه معانی قرآن کریم. به کوشش کتابخانه عقیده. مجموعه موحدین.
- طباطبایی، محمدحسین (۱۳۹۵). ترجمه تفسیر المیزان. ترجمهٔ سید محمدباقر موسوی همدانی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
- مکارم شیرازی، ناصر (۱۳۷۴). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب اسلامیه.
