آیه ۱۹ سوره توبه
| مشخصات قرآنی | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| نام سوره | توبه | ||||
| تعداد آیات سوره | ۱۲۹ | ||||
| شماره آیه | ۱۹ | ||||
| شماره جزء | ۱۰ | ||||
| شماره حزب | ۳۸ | ||||
| اطلاعات دیگر | |||||
|
|
||||
آیه ۱۹ سوره توبه نوزدهمین آیه از نهمین سوره قرآن است و از آیات مدنی آن بهشمار میآید. در این آیه با طرح یک مثال و مقایسه، جایگاه حقیقی اعمال نیک و ارزش ایمان و جهاد در نزد خداوند بیان شده است.
متن
متن آیه را فخر رازی، از مفسران سنی مذهب و محمدحسین طباطبایی، مفسر شیعه، چنین گزارش کردهاند:[۱][۲]
أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ وَعِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ كَمَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَجَاهَدَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ۚ لَا يَسْتَوُونَ عِنْدَ اللَّهِ ۗ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ
ترجمه
محمدگل گمشادزهی، مترجم سنی حنفی مذهب در ترجمه آیه آورده است:[۳]
«آیا آب دادن به حاجیان و آباد ساختن مسجد الحرام را مانند (کار) کسی قرار دادهاید که به خدا و روز قیامت ایمان آورده و در راه خدا جهاد کرده است؟ در نزد خداوند برابر نیستند، و خداوند گروه ستمکاران هدایت نمیکند»
بهاءالدین خرمشاهی، مترجم شیعه امامی مذهب در ترجمه این آیه آورده است:[۴]
«آیا آب دادن به حاجیان و آباد سازی مسجدالحرام را همانند [عمل] کسی میشمارید که به خداوند و روز بازپسین ایمان آورده و در راه خدا جهاد کرده است؟ اینان نزد خداوند برابر نیستند، و خداوند ستمکاران [مشرکان] را هدایت نمیکند»
محتوا
مکارم شیرازی از مفسران شیعه گزارش میکند: براساس متن آیه این کارها با یکدیگر مقایسه شدهاند: «آب دادن به حاجیان و آباد کردن مسجدالحرام با عمل کسی که ایمان به خدا و روز قیامت آورده و در راه خدا جهاد میکند.» در ادامه، قرآن این دو فرد یا این دو کار را یکسان و همپایه یکدیگر ندانسته است و بیان میکند که خداوند ستمگران را هرگز هدایت نمیکند. به گزارش مکارم، این آیه دارای شأن نزول خاصی است که بنابه نقل روایات و گزارشهای تاریخی اینگونه بوده است: «حاکم حسکانی از بریده نقل کرده که روزی «شیبه» و «عباس عموی پیامبر» هر کدام بر دیگری افتخار میکردند و در این باره مشغول به سخن بودند که علی از کنار آنها گذشت و پرسید: به چه چیز افتخار میکنید؟ «عباس» گفت امتیازی به من داده شده که احدی ندارد و آن مسئله آب دادن به حجاج خانه خدا است. «شیبه» گفت: من تعمیر کننده مسجد الحرام (و کلید دار خانه کعبه) هستم. علی گفت: «با اینکه از شما حیا میکنم باید بگویم که با این سن کم افتخاری دارم که شما ندارید.» آنها پرسیدند کدام افتخار؟!. علی گفت: «من با شمشیر جهاد کردم تا شما ایمان به خدا و پیامبر آوردید.» «عباس» خشمناک برخاست و دامنکشان به سراغ پیامبر اسلام آمد (و به عنوان شکایت) گفت: «آیا نمیبینی علی چگونه با من سخن میگوید؟» پیامبر دستور داد که علی را صدا کنید، هنگامی که به نزد پیامبر آمد، به او گفت: چرا این گونه با عمویت (عباس) سخن گفتی؟ علی نیز پاسخ داد: «ای رسول خدا! اگر من او را ناراحت ساختم با بیان حقیقتی بوده است، در برابر گفتار حق هر کس میخواهد ناراحت شود و هر کس میخواهد خشنود!» جبرئیل نازل شد و گفت ای محمد! پروردگارت به تو سلام میفرستد و میگوید این آیات را بر آنها بخوان. «أَ جَعَلْتُمْ سِقایَةَ الْحاجِ و …» به گزارش مکارم، همین روایت با همین مضمون و کمی تفاوت، در کتابهای فراوانی از اهل سنت نقل شده مانند: تفاسیر طبری، ثعلبی، اصحاب النزول واحدی، تفسیر خازن بغدادی و معالم التنزیل بغوی، مناقب ابن مغازلی، جامع الاصول ابن اثیر، تفسیر فخر رازی و کتابهای دیگر. به گفته مکارم، این حدیث از احادیث معروفی است که بسیاری از افراد متعصب اهل سنت نیز آن را نقل کردهاند.[۵]
شأن نزول و ترتیب
به گزارش فرهنگنامه علوم قرآن، سوره توبه، نهمین سوره قرآن است. این سوره را در ترتیب نزول، صد و سیزدهمین سوره نازل شده بر پیامبر اسلام دانستهاند که پس از سوره مائده و پیش از سوره نصر نازل شد. از مجموع آیات این سوره، دو آیه آخر سوره را مکی، و الباقی را مدنی دانستهاند. در سوره توبه، هشت تا یازده آیه ناسخ یا منسوخ گزارش کردهاند.[۶]
پانویس
ارجاعات
- ↑ رازی، تفسیر کبیر، ۱۶: ۱۲.
- ↑ طباطبایی، تفسیر المیزان، ۹: ۲۶۳.
- ↑ گمشادزهی، ترجمه معانی قرآن کریم، ۱۸۹.
- ↑ خرمشاهی، ترجمه خرمشاهی، ۱۸۹.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۷: ۳۲۱-۳۲۳.
- ↑ دفتر تبلیغات اسلامی، «سوره توبه»، فرهنگنامه علوم قرآن، ۲۸۴۰.
منابع
- خرمشاهی، بهاءالدین (۱۳۹۳). ترجمه قرآن کریم استاد خرمشاهی (به فارسی-عربی). قم: موسسه تبیان.
- دفتر تبلیغات اسلامی (۱۳۸۸). فرهنگنامه علوم قرآن. تهران: دفتر تبلیغات اسلامی.
- رازی، محمد بن عمر (۱۴۲۰). مفاتیح الغیب، تفسیر کبیر. سوم (به عربی). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
- گمشادزهی، محمدگل (۱۳۹۴). ترجمه معانی قرآن کریم. به کوشش کتابخانه عقیده. مجموعه موحدین.
- طباطبایی، محمدحسین (۱۳۹۵). ترجمه تفسیر المیزان. ترجمهٔ سید محمدباقر موسوی همدانی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
- مکارم شیرازی، ناصر (۱۳۷۴). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب اسلامیه.
| آیات |
|
|---|---|
