آیه ۱۱ سوره فاطر

آیه ۱۱ سوره فاطر

مشخصات قرآنی
نام سوره	فاطر
تعداد آیات سوره	۴۵
شماره آیه	۱۱
شماره جزء	۲۲
شماره حزب	۸۷
اطلاعات دیگر
{{{page}}} آیه قبل	آیه بعد {{{page}}}

آیه ۱۱ سوره فاطر یازدهمین آیه از سی و پنجمین سوره قرآن است و از آیات مکی آن به‌شمار می‌آید. اشاره آیه به خلقت انسان از خاک و برشمردن مواردی از علم مخصوص خداوند می‌باشد.

متن

متن آیه را فخر رازی، از مفسران سنی مذهب و محمدحسین طباطبایی، مفسر شیعه، چنین گزارش کرده‌اند:

 وَاللَّهُ خَلَقَكُمْ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ جَعَلَكُمْ أَزْوَاجًا ۚ وَمَا تَحْمِلُ مِنْ أُنْثَىٰ وَلَا تَضَعُ إِلَّا بِعِلْمِهِ ۚ وَمَا يُعَمَّرُ مِنْ مُعَمَّرٍ وَلَا يُنْقَصُ مِنْ عُمُرِهِ إِلَّا فِي كِتَابٍ ۚ إِنَّ ذَٰلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ  

ترجمه

محمدگل گمشادزهی، مترجم سنی حنفی مذهب در ترجمه آیه آورده است:

«و خداوند شما را از خاک سپس از نطفه‌ آفرید و آنگاه شما را به صورت زوج‌هایی (نر و ماده) درآورد، و هیچ زنی باردار نمی‌شود و وضع حمل نمی‌کند مگر اینکه خدا می‌داند، و هیچ عمر یا بنده‌ای عمر نمی‌یابد و از عمرش کاسته نمی‌شود مگر اینکه در کتاب (لوح محفوظ) ثبت و ضبط شده است بی‌گمان این (کار) برای خداوند آسات است»

بهاءالدین خرمشاهی، مترجم شیعه امامی مذهب در ترجمه این آیه آورده است:

«و خداوند شما را از خاک، سپس از نطفه آفریده است، سپس شما را زوج [نر و ماده‌] گردانده است، و هیچ زنی باردار نمی‌شود و وضع حمل نمی‌کند مگر با علم او، و هیچ کهنسالی عمر داده یا از عمر او کاسته نمی‌شود، مگر آنکه در کتابی [مسطور] است، این امر بر خداوند آسان است‌»

محتوا

مکارم شیرازی از مفسران شیعه گزارش می‌کند: قرآن در این آیه آفرینش اولیه انسان‌ها را از خاک دانسته و سپس به نمونه‌هایی از علم مخصوص خداوند را اشاره کرده است: «خداوند شما را از خاک آفرید، سپس از نطفه، سپس شما را به صورت همسران یکدیگر قرار داد، هیچ جنس ماده‌ای باردار نمی‌شود و وضع حمل نمی‌کند مگر به علم او و هیچ انسانی عمر طولانی نمی‌کند و هیچ‌کس از عمرش کاسته نمی‌شود مگر اینکه در کتاب [علم خداوند] ثبت است، اینها همه برای خداوند آسان است.» در متن آیه بارداری جنس ماده و زمان وضع حملش، مقدار عمر انسان‌ها و افزایش و کاهش آن، همگی از مواردی برشمرده‌اند که در کتاب علم خداوند ثبت است و تنها خداوند به آنها علم و آگاهی دارد.

شأن نزول و ترتیب

به گزارش فرهنگ‌نامه علوم قرآن، سوره فاطر، سی و پنجمین سوره قرآن است. این سوره را در ترتیب نزول، چهل و سومین سوره نازل شده بر پیامبر اسلام دانسته‌اند که پس از سوره فرقان و پیش از سوره مریم نازل شد. این سوره را مکی دانسته‌اند. در سوره فاطر، یک آیه ناسخ یا منسوخ گزارش کرده‌اند.

پانویس

منابع

• خرمشاهی، بهاءالدین (۱۳۹۳). ترجمه قرآن کریم استاد خرمشاهی (به فارسی-عربی). قم: موسسه تبیان.نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
• دفتر تبلیغات اسلامی (۱۳۸۸). فرهنگ‌نامه علوم قرآن. تهران: دفتر تبلیغات اسلامی.
• رازی، محمد بن عمر (۱۴۲۰). مفاتیح الغیب، تفسیر کبیر. سوم (به عربی). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
• گمشادزهی، محمدگل (۱۳۹۴). ترجمه معانی قرآن کریم. به کوشش کتابخانه عقیده. مجموعه موحدین.
• طباطبایی، محمدحسین (۱۳۹۵). ترجمه تفسیر المیزان. ترجمهٔ سید محمدباقر موسوی همدانی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
• مکارم شیرازی، ناصر (۱۳۷۴). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب اسلامیه.