آیه ۴۰ سوره فاطر

آیه ۴۰ سوره فاطر

مشخصات قرآنی
نام سوره	فاطر
تعداد آیات سوره	۴۵
شماره آیه	۴۰
شماره جزء	۲۲
شماره حزب	۸۸
اطلاعات دیگر
{{{page}}} آیه قبل	آیه بعد {{{page}}}

آیه ۴۰ سوره فاطر چهلمین آیه از سی و پنجمین سوره قرآن است و از آیات مکی آن به‌شمار می‌آید. در این آیه مشرکان مخاطب قرار گرفته و از آنها دلایلی برای شرک‌شان و عبادت خدایان ساختگی درخواست می‌شود.

متن

متن آیه را فخر رازی، از مفسران سنی مذهب و محمدحسین طباطبایی، مفسر شیعه، چنین گزارش کرده‌اند:

 قُلْ أَرَأَيْتُمْ شُرَكَاءَكُمُ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَرُونِي مَاذَا خَلَقُوا مِنَ الْأَرْضِ أَمْ لَهُمْ شِرْكٌ فِي السَّمَاوَاتِ أَمْ آتَيْنَاهُمْ كِتَابًا فَهُمْ عَلَىٰ بَيِّنَتٍ مِنْهُ ۚ بَلْ إِنْ يَعِدُ الظَّالِمُونَ بَعْضُهُمْ بَعْضًا إِلَّا غُرُورًا  

ترجمه

محمدگل گمشادزهی، مترجم سنی حنفی مذهب در ترجمه آیه آورده است:

«بگو: آیا به شریکان خوش که به‌جای خداوند به فریاد می‌خوانید نگریسته‌اید؟ نشان دهید آنان چه چیزی را در زمین آفریده‌اند؟ و یا در آفرینش آسمانها مشارکت داشته‌اند! آیا به آنها کتابی داده‌ایم که از آن حجّتی در دست داشته باشند؟ حق این است که ستمگران به همدیگر جز از روی فریب وعده نمی‌دهند»

بهاءالدین خرمشاهی، مترجم شیعه امامی مذهب در ترجمه این آیه آورده است:

«بگو آیا شریکانی را که به جای خداوند قائلید نگریسته‌اید، به من بنمایانید چه چیزی را در زمین آفریده‌اند؟، یا آیا در [آفرینش‌] آسمانها شرکتی داشته‌اند؟ یا آیا به آنان کتابی داده‌ایم که ایشان بر مبنای آن حجتی [در دست‌] دارند؟ حق این است که ستمکاران [مشرک‌] به یکدیگر وعده‌ای جز فریب نمی‌دهند»

محتوا

مکارم شیرازی از مفسران شیعه گزارش می‌کند: قرآن در این آیه به مشرکان چنین می‌گوید: «بگو آیا فکر نمی‌کنید این معبودانی را که شریک خدا قرار داده‌اید به من نشان دهید چه چیزی از زمین را آفریده‌اند؟ یا اینکه شرکتی در [آفرینش و مالکیت] آسمان‌ها دارند؟ یا به آنها کتابی [آسمانی] داده‌ایم و دلیلی از آن برای [شرک] خود دارند؟ نه هیچ‌یک از اینها نیست، ظالمان فقط وعده‌های دروغین به یکدیگر می‌دهند!» به گفته مکارم، جمله نخست آیه اشاره به دلیل عقلی و منطقی است. (آیا این معبودان ساختگی در آفرینش و مالکیت عالم هستی شرکت و دخالتی دارند؟ یا اصلا مخلوقی از خلقت آنها وجود دارد که نشان بدهند؟) و جمله دوم نیز اشاره به دلیل نقلی است. (آیا به آن خدایان ساختگی کتاب آسمانی داده شده است؟) سپس در پایان آیه به دروغ بودن سخنان و وعده‌های مشرکان به یکدیگر و بطلان عقاید ایشان تأکید می‌شود.

شأن نزول و ترتیب

به گزارش فرهنگ‌نامه علوم قرآن، سوره فاطر، سی و پنجمین سوره قرآن است. این سوره را در ترتیب نزول، چهل و سومین سوره نازل شده بر پیامبر اسلام دانسته‌اند که پس از سوره فرقان و پیش از سوره مریم نازل شد. این سوره را مکی دانسته‌اند. در سوره فاطر، یک آیه ناسخ یا منسوخ گزارش کرده‌اند.

پانویس

منابع

• خرمشاهی، بهاءالدین (۱۳۹۳). ترجمه قرآن کریم استاد خرمشاهی (به فارسی-عربی). قم: موسسه تبیان.نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
• دفتر تبلیغات اسلامی (۱۳۸۸). فرهنگ‌نامه علوم قرآن. تهران: دفتر تبلیغات اسلامی.
• رازی، محمد بن عمر (۱۴۲۰). مفاتیح الغیب، تفسیر کبیر. سوم (به عربی). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
• گمشادزهی، محمدگل (۱۳۹۴). ترجمه معانی قرآن کریم. به کوشش کتابخانه عقیده. مجموعه موحدین.
• طباطبایی، محمدحسین (۱۳۹۵). ترجمه تفسیر المیزان. ترجمهٔ سید محمدباقر موسوی همدانی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
• مکارم شیرازی، ناصر (۱۳۷۴). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب اسلامیه.