آیه ۱ سوره فاطر

آیه ۱ سوره فاطر

مشخصات قرآنی
نام سوره	فاطر
تعداد آیات سوره	۴۵
شماره آیه	۱
شماره جزء	۲۲
شماره حزب	۸۷
اطلاعات دیگر
{{{page}}} آیه قبل	آیه بعد {{{page}}}

آیه ۱ سوره فاطر یکمین آیه از سی و پنجمین سوره قرآن است و از آیات مکی آن به‌شمار می‌آید. این سوره با حمد و ستایش الهی و توصیف فرشتگان آغاز می‌شود.

متن

متن آیه را فخر رازی، از مفسران سنی مذهب و محمدحسین طباطبایی، مفسر شیعه، چنین گزارش کرده‌اند:

 بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ الْحَمْدُ لِلَّهِ فَاطِرِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ جَاعِلِ الْمَلَائِكَةِ رُسُلًا أُولِي أَجْنِحَةٍ مَثْنَىٰ وَثُلَاثَ وَرُبَاعَ ۚ يَزِيدُ فِي الْخَلْقِ مَا يَشَاءُ ۚ إِنَّ اللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ  

ترجمه

محمدگل گمشادزهی، مترجم سنی حنفی مذهب در ترجمه آیه آورده است:

«به نام خداوند بخشندة مهربان، ستایش خداوندی را سزاست که آفرینندة آسمان‌ها و زمین است (خدایی‌ که) فرشتگان را پیام آوران (و) دارای بال‌های دوگانه و سه‌گانه و چهارگانه گرداند هرچه بخواهد در آفرینش می‌افزاید، بی‌گمان خداوند بر هر چیزی تواناست»

بهاءالدین خرمشاهی، مترجم شیعه امامی مذهب در ترجمه این آیه آورده است:

«به نام خداوند بخشنده مهربان، سپاس خداوند را، پدید آورنده آسمانها و زمین، که فرشتگان را پیام رسان گردانده است، [فرشتگانی‌] که دارای بالهای دوگانه و سه‌گانه و چهارگانه‌اند، در آفرینش هر چه خواهد می‌افزاید، بی‌گمان خداوند بر همه چیز تواناست‌»

محتوا

مکارم شیرازی از مفسران شیعه گزارش می‌کند: آیه موردبحث، با ستایش مخصوص خداوند آغاز و سپس به توصیف فرشتگان پرداخته شده است: «ستایش مخصوص خداوندی است که آفریننده آسمان‌ها و زمین است، خداوندی که فرشتگان را رسولانی قرار داد که صاحب بال‌های دوگانه و سه‌گانه و چهارگانه‌اند. او هر چه بخواهد در آفرینش می‌افزاید، او بر هر چیزی قادر است.» به گفته مکارم، در لغت کلمه «فاطر» (از ماده فطور) در اصل به معنی شکافتن است و از آنجا که آفرینش موجودات همانند شکافته شدن ظلمت عدم و بیرون آمدن نور هستی است، این تعبیر در مورد خلقت و آفرینش به کار می‌رود. همچنین اطلاق کلمه «فاطر» بر خداوند در این آیه، مفهوم تازه‌تری به خود گرفته و بندگان، او را به خاطر خالقیتش حمد و سپاس می‌گویند، چرا که هر چه هست از ناحیه اوست و هیچ‌کس جز او چیزی از خود ندارد. به گزارش مکارم، تدبیر عالم هستی از سوی خداوند بر عهده فرشتگان قرار گرفته، به همین جهت آفرینش آنها و قدرت‌هایی که از جانب خداوند در اختیار آنهاست، بسیار عظیم و شگفت‌انگیز است که در آیه به گوشه‌ای از آنها اشاره شده است.

شأن نزول و ترتیب

به گزارش فرهنگ‌نامه علوم قرآن، سوره فاطر، سی و پنجمین سوره قرآن است. این سوره را در ترتیب نزول، چهل و سومین سوره نازل شده بر پیامبر اسلام دانسته‌اند که پس از سوره فرقان و پیش از سوره مریم نازل شد. این سوره را مکی دانسته‌اند. در سوره فاطر، یک آیه ناسخ یا منسوخ گزارش کرده‌اند.

پانویس

منابع

• خرمشاهی، بهاءالدین (۱۳۹۳). ترجمه قرآن کریم استاد خرمشاهی (به فارسی-عربی). قم: موسسه تبیان.نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
• دفتر تبلیغات اسلامی (۱۳۸۸). فرهنگ‌نامه علوم قرآن. تهران: دفتر تبلیغات اسلامی.
• رازی، محمد بن عمر (۱۴۲۰). مفاتیح الغیب، تفسیر کبیر. سوم (به عربی). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
• گمشادزهی، محمدگل (۱۳۹۴). ترجمه معانی قرآن کریم. به کوشش کتابخانه عقیده. مجموعه موحدین.
• طباطبایی، محمدحسین (۱۳۹۵). ترجمه تفسیر المیزان. ترجمهٔ سید محمدباقر موسوی همدانی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
• مکارم شیرازی، ناصر (۱۳۷۴). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب اسلامیه.