آیه ۶۱ سوره غافر

آیه ۶۱ سوره غافر

مشخصات قرآنی
نام سوره	غافر
تعداد آیات سوره	۸۵
شماره آیه	۶۱
شماره جزء	۲۴
شماره حزب	۹۵
اطلاعات دیگر
{{{page}}} آیه قبل	آیه بعد {{{page}}}

آیه ۶۱ سوره غافر شصت و یکمین آیه از چهلمین سوره قرآن است و از آیات مکی آن به‌شمار می‌آید. در آیه به نظام دقیق شب و روز به عنوان یکی از آیات و نشانه‌های الهی و شاکر نبودن اکثریت مردم اشاره شده است.

متن

متن آیه را فخر رازی، از مفسران سنی مذهب و محمدحسین طباطبایی، مفسر شیعه، چنین گزارش کرده‌اند:

 اللَّهُ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ لِتَسْكُنُوا فِيهِ وَالنَّهَارَ مُبْصِرًا ۚ إِنَّ اللَّهَ لَذُو فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَشْكُرُونَ  

ترجمه

محمدگل گمشادزهی، مترجم سنی حنفی مذهب در ترجمه آیه آورده است:

«همانا خداوند ذاتی است که شب را برایتان آفرید تا در آن بیارامید و روز را روشنی بخش گرداند، بی‌گمان خداوند نسبت به مردم فضل و کرم دارد ولی بیشتر مردم سپاس نمی‌گزارند»

بهاءالدین خرمشاهی، مترجم شیعه امامی مذهب در ترجمه این آیه آورده است:

«خداوند کسی است که شب را برای شما آفرید تا در آن آرام گیرید و روز را چشم‌اندازی روشن ساخت، بی‌گمان خداوند بر مردمان بخشش و بخشایش دارد، ولی بیشترینه مردم سپاس نمی‌گزارند»

محتوا

مکارم شیرازی از مفسران شیعه گزارش می‌کند: قرآن در این آیه برای اینکه سطح معرفت و شناخت انسان‌ها را نسبت به الله بالاتر برده و یکی از شرایط دعا و امید به استجابت آن را افزایش دهد، چنین می‌گوید: «خداوند کسی است که شب را برای شما آفرید تا در آن بیاسائید و روز را بینا و روشنی بخش قرار داد. خداوند نسبت به مردم صاحب فضل و کرم است، هر چند اکثر مردم شکرگزاری نمی‌کنند.» به گفته مکارم، در لغت «مبصر» به معنای «بینا» است، و توصیف روز به «بینا بودن» در حقیقت یک نوع تأکید و مبالغه در بینا کردن مردم است‌. همچنین از نظر او، نظام دقیق و متناوب شب و روز یکی از نمونه‌های فضل و احسان خداوند نسبت به مردم و از عوامل مهم حیات انسان‌ها و موجودات زنده است. نکته قابل توجه آیه آنست که در جمله «و لکن اکثر الناس لایشکرون» به جهت ذکر «الناس» در عبارت قبلی آیه، مطابق قاعده باید ضمیر می‌آمد؛ اما تکرار کلمه «الناس» به جای ضمیر، اشاره به این مطلب است که طبع انسان‌های تربیت نایافته کفران نعمت است، چنانکه در آیه ۳۴ سوره ابراهیم نیز این نکته بیان شده است.

شأن نزول و ترتیب

به گزارش فرهنگ‌نامه علوم قرآن، سوره غافر، چهلمین سوره قرآن است. این سوره را در ترتیب نزول، شصتمین سوره نازل شده بر پیامبر اسلام دانسته‌اند که پس از سوره زمر و پیش از سوره فصلت نازل شد. از مجموع آیات این سوره، دو آیه (آیات ۵۶ و ۵۷) از آن را مدنی و الباقی را مکی دانسته‌اند. در سوره غافر، دو آیه ناسخ یا منسوخ گزارش کرده‌اند.

پانویس

منابع

• خرمشاهی، بهاءالدین (۱۳۹۳). ترجمه قرآن کریم استاد خرمشاهی (به فارسی-عربی). قم: موسسه تبیان.نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
• دفتر تبلیغات اسلامی (۱۳۸۸). فرهنگ‌نامه علوم قرآن. تهران: دفتر تبلیغات اسلامی.
• رازی، محمد بن عمر (۱۴۲۰). مفاتیح الغیب، تفسیر کبیر. سوم (به عربی). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
• گمشادزهی، محمدگل (۱۳۹۴). ترجمه معانی قرآن کریم. به کوشش کتابخانه عقیده. مجموعه موحدین.
• طباطبایی، محمدحسین (۱۳۹۵). ترجمه تفسیر المیزان. ترجمهٔ سید محمدباقر موسوی همدانی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
• مکارم شیرازی، ناصر (۱۳۷۴). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب اسلامیه.