آیه ۳ سوره زمر

آیه ۳ سوره زمر

مشخصات قرآنی
نام سوره	زمر
تعداد آیات سوره	۷۵
شماره آیه	۳
شماره جزء	۲۳
شماره حزب	۹۲
اطلاعات دیگر
{{{page}}} آیه قبل	آیه بعد {{{page}}}

آیه ۳ سوره زمر سومین آیه از سی و نهمین سوره قرآن است و از آیات مکی آن به‌شمار می‌آید. موضوع آیه اخلاص در کارها و پرهیز از شریک قرار دادن در عبادت خداوند است.

متن

متن آیه را فخر رازی، از مفسران سنی مذهب و محمدحسین طباطبایی، مفسر شیعه، چنین گزارش کرده‌اند:

 أَلَا لِلَّهِ الدِّينُ الْخَالِصُ ۚ وَالَّذِينَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِهِ أَوْلِيَاءَ مَا نَعْبُدُهُمْ إِلَّا لِيُقَرِّبُونَا إِلَى اللَّهِ زُلْفَىٰ إِنَّ اللَّهَ يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ فِي مَا هُمْ فِيهِ يَخْتَلِفُونَ ۗ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي مَنْ هُوَ كَاذِبٌ كَفَّارٌ  

ترجمه

محمدگل گمشادزهی، مترجم سنی حنفی مذهب در ترجمه آیه آورده است:

«بدانکه پرستش ناب از آن خداست و کسانی که به‌جای او دوستانی گرفته‌اند (می‌گویند:) ما آنان‌را پرستش نمی‌کنیم مگر برای آنکه ما را به خداوند نزدیک گردانند خداوند میان ایشان دربارة چیزی که در آن اختلاف می‌ورزند داوری خواهد کرد، بی‌گمان خداوند دروغگوی ناسپاس را هدایت نمی‌کند»

بهاءالدین خرمشاهی، مترجم شیعه امامی مذهب در ترجمه این آیه آورده است:

«هان دین خالص خدای راست، و کسانی که به جای او سرورانی به پرستش می‌گیرند [و مدعی می‌شوند] آنان را جز برای این نمی‌پرستیم که ما را با تقربی به خداوند نزدیک گردانند، بی‌گمان خداوند در آنچه ایشان در آن اختلاف دارند، در میانشان داوری خواهد کرد، که خداوند کسی را که دروغ‌زن کفران پیشه است، هدایت نمی‌کند»

محتوا

مکارم شیرازی از مفسران شیعه گزارش می‌کند: قرآن در اینجا بر مسئله اخلاص تأکید دارد و می‌گوید: «آگاه باشید دین خالص از آنِ خدا است! کسانی که غیر از خدا را اولیای خود پذیرفته‌اند و دلیلشان این است که اینها را نمی‌پرستیم مگر به خاطر اینکه ما را به خداوند نزدیک کنند، خداوند روز قیامت میان آنها در آنچه اختلاف داشتند داوری می‌کند. خداوند کسی را که دروغ‌گو و کفران کننده است؛ هرگز هدایت نمی‌کند.» مکارم درباره جمله ابتدایی آیه می‌نویسد: «این عبارت دو معنا دارد؛ نخست اینکه: آنچه را خدا می‌پذيرد تنها دین خالص است. دوم آنکه: دین و آئین خالص را تنها از خدا باید گرفت. اما معنای اول مناسب‌تر به‌نظر می‌رسد.» بخش میانی آیه نیز برای ابطال افکار سست مشرکان و تهدید آنها بیان شده که بدانند در روز قیامت خداوند داور و حاکم است و در آنچه اختلاف داشتند؛ داوری و حکم می‌کند. همچنین از آنجایی که پرستش واسطه‌هایی مانند فرشتگان و بت‌ها و ... یک عمل بی‌اساس و کفران نعمت‌های الهی است در عبارت پایانی آیه به عدم هدایت انسان‌های دروغ‌گو و کفران کننده تأکید شده است. منظور از این هدایت نیز شامل هدایت به راه مستقیم در دنیا و هم هدایت به سوی بهشت در عالم آخرت است.

شأن نزول و ترتیب

به گزارش فرهنگ‌نامه علوم قرآن، سوره زمر، سی و نهمین سوره قرآن است. این سوره را در ترتیب نزول، پنجاه و نهمین سوره نازل شده بر پیامبر اسلام دانسته‌اند که پس از سوره سبأ و پیش از سوره مؤمن نازل شد. از مجموع آیات این سوره، سه آیه (آیات ۵۲ تا ۵۴) از آن را مدنی و الباقی را مکی دانسته‌اند. در سوره زمر، پنج یا هفت آیه ناسخ یا منسوخ گزارش کرده‌اند.

پانویس

منابع

• خرمشاهی، بهاءالدین (۱۳۹۳). ترجمه قرآن کریم استاد خرمشاهی (به فارسی-عربی). قم: موسسه تبیان.نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
• دفتر تبلیغات اسلامی (۱۳۸۸). فرهنگ‌نامه علوم قرآن. تهران: دفتر تبلیغات اسلامی.
• رازی، محمد بن عمر (۱۴۲۰). مفاتیح الغیب، تفسیر کبیر. سوم (به عربی). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
• گمشادزهی، محمدگل (۱۳۹۴). ترجمه معانی قرآن کریم. به کوشش کتابخانه عقیده. مجموعه موحدین.
• طباطبایی، محمدحسین (۱۳۹۵). ترجمه تفسیر المیزان. ترجمهٔ سید محمدباقر موسوی همدانی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
• مکارم شیرازی، ناصر (۱۳۷۴). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب اسلامیه.