آیه ۲ سوره سبأ

آیه ۲ سوره سبأ

مشخصات قرآنی
نام سوره	سبأ
تعداد آیات سوره	۵۴
شماره آیه	۲
شماره جزء	۲۲
شماره حزب	۸۶
اطلاعات دیگر
{{{page}}} آیه قبل	آیه بعد {{{page}}}

آیه ۲ سوره سبأ دومین آیه از سی و چهارمین سوره قرآن است و از آیات مکی آن به‌شمار می‌آید. در این آیه به گوشه‌هایی از علم بی‌پایان خداوند اشاره شده است.

متن

متن آیه را فخر رازی، از مفسران سنی مذهب و محمدحسین طباطبایی، مفسر شیعه، چنین گزارش کرده‌اند:

 يَعْلَمُ مَا يَلِجُ فِي الْأَرْضِ وَمَا يَخْرُجُ مِنْهَا وَمَا يَنْزِلُ مِنَ السَّمَاءِ وَمَا يَعْرُجُ فِيهَا ۚ وَهُوَ الرَّحِيمُ الْغَفُورُ  

ترجمه

محمدگل گمشادزهی، مترجم سنی حنفی مذهب در ترجمه آیه آورده است:

«می‌داند آنچه‌ را که به زمین وارد می‌گردد و آنچه را که از آن برمی‌آید و آنچه را که از آسمان فرود می‌آید و آنچه را که در آن بالا می‌رود و او مهربان آمرزنده است»

بهاءالدین خرمشاهی، مترجم شیعه امامی مذهب در ترجمه این آیه آورده است:

«می‌داند که چه چیزی در زمین فرو می‌رود، و چه چیزی از آن برون می‌آید، و چه چیزی از آسمان فرود می‌آید، و چه چیزی به آن فرا می‌رود، و او مهربان آمرزگار است‌»

محتوا

مکارم شیرازی از مفسران شیعه گزارش می‌کند: آیه موردبحث، در توصیف الله و علم بی‌انتهای او چنین آورده است: «آنچه را در زمین فرومی‌رود و آنچه از آن بر می‌آید؛ می‌داند و (همچنین) آنچه از آسمان نازل می‌شود و آنچه بر آن بالا می‌رود و او مهربان و آمرزنده است.» به گزارش مکارم، این آیه به شرح گوشه‌ای از علم خداوند پرداخته و به چند مورد آن به تناسب توصیف خدا به «حکیم» و «خبیر» اشاره کرده است: براساس متن آیه او از تمام قطرات باران و امواج سیلاب که در زمین فرو می‌رود، از دانه‌های گیاهان که در داخل زمین فرورفته‌اند، از ریشه‌های درختان، از امواج الکتریسته و جاندارانی که در داخل زمین زندگی می‌کنند، آگاهی دارد. او همچنین از گیاهانی که از زمین خارج می‌شوند، از انسان‌هایی که از خاک سر برآورده‌اند، از چشمه‌های آب که از دل زمین می‌جوشد، از گازها و آتش‌فشان‌هایی که از اعماق زمین بیرون می‌آیند، از گنج‌ها و دفینه‌های زمین و تمام موجوداتی که از اعماق زمین بیرون می‌آیند؛ آگاه و باخبر است. او از هر آنچه از آسمان نازل می‌شود و از زمین به آسمان می‌رود، نیز مطلع است. در پایان آیه آمده است: او آمرزنده و مهربان است که توصیف خدا بر این دو صفت یا به خاطر آنست که درمیان آنچه به سمت آسمان بالا می‌رود، اعمال بندگان هم هست. لذا سخن از مغفرت گفته شده است یا به خاطر نزول برکات و نعمات الهی و اعمال صالح بندگان خوب است که مشمول غفران او شده‌اند. این احتمال نیز هست که به خاطر اینکه انسان‌های نیکوکار شکر نعمت‌ها را به جا می‌آورند مشمول رحمت قرار می‌گیرند و آنها که گناهکار و مقصرند، مشمول مغفرت و آمرزش او. خلاصه اینکه این آیه در تمام ابعادش معنای گسترده و وسیعی دارد.

شأن نزول و ترتیب

به گزارش فرهنگ‌نامه علوم قرآن، سوره سبأ، سی و چهارمین سوره قرآن است. این سوره را در ترتیب نزول، پنجاه و هشتمین سوره نازل شده بر پیامبر اسلام دانسته‌اند که پس از سوره لقمان و پیش از سوره زمر نازل شد. از مجموع آیات این سوره، دو آیه (آیات ۶ و ۷) از آن را مدنی و الباقی را مکی دانسته‌اند. در سوره سبأ، یک آیه ناسخ یا منسوخ گزارش کرده‌اند.

پانویس

منابع

• خرمشاهی، بهاءالدین (۱۳۹۳). ترجمه قرآن کریم استاد خرمشاهی (به فارسی-عربی). قم: موسسه تبیان.نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
• دفتر تبلیغات اسلامی (۱۳۸۸). فرهنگ‌نامه علوم قرآن. تهران: دفتر تبلیغات اسلامی.
• رازی، محمد بن عمر (۱۴۲۰). مفاتیح الغیب، تفسیر کبیر. سوم (به عربی). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
• گمشادزهی، محمدگل (۱۳۹۴). ترجمه معانی قرآن کریم. به کوشش کتابخانه عقیده. مجموعه موحدین.
• طباطبایی، محمدحسین (۱۳۹۵). ترجمه تفسیر المیزان. ترجمهٔ سید محمدباقر موسوی همدانی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
• مکارم شیرازی، ناصر (۱۳۷۴). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب اسلامیه.