آیه ۱۵ سوره سبأ
| مشخصات قرآنی | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| نام سوره | سبأ | ||||
| تعداد آیات سوره | ۵۴ | ||||
| شماره آیه | ۱۵ | ||||
| شماره جزء | ۲۲ | ||||
| شماره حزب | ۸۶ | ||||
| اطلاعات دیگر | |||||
|
|
||||
آیه ۱۵ سوره سبأ پانزدهمین آیه از سی و چهارمین سوره قرآن است و از آیات مکی آن بهشمار میآید. آیه به بیان سرگذشت قوم سبأ پرداخته است.
متن
متن آیه را فخر رازی، از مفسران سنی مذهب و محمدحسین طباطبایی، مفسر شیعه، چنین گزارش کردهاند:[۱][۲]
لَقَدْ كَانَ لِسَبَإٍ فِي مَسْكَنِهِمْ آيَةٌ ۖ جَنَّتَانِ عَنْ يَمِينٍ وَشِمَالٍ ۖ كُلُوا مِنْ رِزْقِ رَبِّكُمْ وَاشْكُرُوا لَهُ ۚ بَلْدَةٌ طَيِّبَةٌ وَرَبٌّ غَفُورٌ
ترجمه
محمدگل گمشادزهی، مترجم سنی حنفی مذهب در ترجمه آیه آورده است:[۳]
«بیگمان برای (اهالی) سبا در محل سکونتشان نشانهای بود: دو باغ راست و چپ، (گفتیم) از روزی پروردگارتان بخورید و شکر او را بهجای آورید، شهری پاکیزه و پروردگاری آمرزنده (دارید)»
بهاءالدین خرمشاهی، مترجم شیعه امامی مذهب در ترجمه این آیه آورده است:[۴]
«برای قوم سبا در مسکنهایشان پدیده شگرفی بود [از جمله] دو بوستان در جانب راست و چپ، [که به ایشان گفتیم] از روزی پروردگارتان بخورید، و او را سپاس بگزارید، [شما را] شهری پاکیزه و پروردگاری آمرزگار است»
محتوا
مکارم شیرازی از مفسران شیعه گزارش میکند: این آیه به سرنوشت قوم سبأ اشاره دارد و چنین آورده است: «برای قوم سبا در محل سکونتشان نشانهای (از قدرت الهی) بود، دو باغ (عظیم و گسترده) از راست و چپ (با میوههای فراوان، به آنها گفتیم) از روزی پروردگارتان بخورید و شکر او را بجا آورید، شهری است پاک و پاکیزه و پروردگاری آمرزنده.» به گزارش مکارم، قرآن در پنج آیه از این سوره به شرح داستان و سرگذشت عجیب قوم سبأ پرداخته و بخشی از خصوصیات زندگی آنان را بیان کرده است. حال اینکه قوم سبأ چه کسانی بودند و در کجا زندگی میکردند، نظرات مختلفی بیان شده است. ولی نظر معروف این است که «سبا» نام پدر اعراب «یمن» است، و طبق روایتی که از پیامبر اسلام نقل شده مردی بود بنام «سبا» که ده فرزند از او متولد شد و از هر کدام از آنها قبیلهای از قبائل عرب در آن سرزمین به وجود آمدند. بعضی «سبا» را نام سرزمین یمن یا منطقهای از آن دانستهاند، چنانچه ظاهر قرآن در داستان «سلیمان» و «هدهد» در «سوره نمل» نیز نشان میدهد که «سبا» نام مکانی بوده است. در حالی که ظاهر آیه مورد بحث این است که سبا قومی بودهاند که در آن منطقه میزیستهاند، زیرا ضمیر جمع مذکر (هُم) به آنها بازگشته است. اما از نظر مکارم منافاتی میان این دو تفسیر نیست، زیرا ممکن است سبا در ابتدا نام کسی بوده، سپس تمام فرزندان و قوم او به آن نام نامیده شدهاند و بعد این اسم به سرزمین آنها نیز منتقل گردیده است. براساس متن آیه، قوم سبأ با ساختن سد در میان کوههای بزرگ منطقه سکونتشان توانستند سرزمینهای زیاد و گستردهای را برای کشت آماده کنند و لذا باغهای سرسبز فراوانی در آن مکان به وجود آمده بود. در ادامه آیه به فرمان الهی مبنی بر شکر نعمتها اشاره شده که خداوند از آن مردم خواسته بود در برابر آن همه نعمتهایی که به ایشان عطا کرده، شکر خدا را به جا آورند.[۵]
شأن نزول و ترتیب
به گزارش فرهنگنامه علوم قرآن، سوره سبأ، سی و چهارمین سوره قرآن است. این سوره را در ترتیب نزول، پنجاه و هشتمین سوره نازل شده بر پیامبر اسلام دانستهاند که پس از سوره لقمان و پیش از سوره زمر نازل شد. از مجموع آیات این سوره، دو آیه (آیات ۶ و ۷) از آن را مدنی و الباقی را مکی دانستهاند. در سوره سبأ، یک آیه ناسخ یا منسوخ گزارش کردهاند.[۶]
پانویس
ارجاعات
- ↑ رازی، تفسیر کبیر، ۲۵: ۲۰۰.
- ↑ طباطبایی، تفسیر المیزان، ۱۶: ۵۴۲.
- ↑ گمشادزهی، ترجمه معانی قرآن کریم، ۴۳۰.
- ↑ خرمشاهی، ترجمه خرمشاهی، ۴۳۰.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۸: ۵۵-۵۹.
- ↑ دفتر تبلیغات اسلامی، «سوره سبأ»، فرهنگنامه علوم قرآن، ۲۹۱۵.
منابع
- خرمشاهی، بهاءالدین (۱۳۹۳). ترجمه قرآن کریم استاد خرمشاهی (به فارسی-عربی). قم: موسسه تبیان.
- دفتر تبلیغات اسلامی (۱۳۸۸). فرهنگنامه علوم قرآن. تهران: دفتر تبلیغات اسلامی.
- رازی، محمد بن عمر (۱۴۲۰). مفاتیح الغیب، تفسیر کبیر. سوم (به عربی). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
- گمشادزهی، محمدگل (۱۳۹۴). ترجمه معانی قرآن کریم. به کوشش کتابخانه عقیده. مجموعه موحدین.
- طباطبایی، محمدحسین (۱۳۹۵). ترجمه تفسیر المیزان. ترجمهٔ سید محمدباقر موسوی همدانی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
- مکارم شیرازی، ناصر (۱۳۷۴). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب اسلامیه.
