آیه ۲۳ سوره سبأ

آیه ۲۳ سوره سبأ

مشخصات قرآنی
نام سوره	سبأ
تعداد آیات سوره	۵۴
شماره آیه	۲۳
شماره جزء	۲۲
شماره حزب	۸۶
اطلاعات دیگر
{{{page}}} آیه قبل	آیه بعد {{{page}}}

آیه ۲۳ سوره سبأ بیست و سومین آیه از سی و چهارمین سوره قرآن است و از آیات مکی آن به‌شمار می‌آید. موضوع آیه نفی شفاعت از غیر خداوند است و تأکید بر اینکه اذن پروردگار به کسانی تعلق گرفته که او به آنها مقام شفاعت را عنایت کرده است.

متن

متن آیه را فخر رازی، از مفسران سنی مذهب و محمدحسین طباطبایی، مفسر شیعه، چنین گزارش کرده‌اند:

 وَلَا تَنْفَعُ الشَّفَاعَةُ عِنْدَهُ إِلَّا لِمَنْ أَذِنَ لَهُ ۚ حَتَّىٰ إِذَا فُزِّعَ عَنْ قُلُوبِهِمْ قَالُوا مَاذَا قَالَ رَبُّكُمْ ۖ قَالُوا الْحَقَّ ۖ وَهُوَ الْعَلِيُّ الْكَبِيرُ  

ترجمه

محمدگل گمشادزهی، مترجم سنی حنفی مذهب در ترجمه آیه آورده است:

«و شفاعت به نزد او سود نبخشد مگر شفاعت کسی‌که خدا بدو اجازه دهد، تا زمانی‌که نگرانی از دل‌هایشان دور گردد می‌گویند: پروردگارتان چه گفت؟ می‌گویند: حق، و او والا و بزرگوار است»

بهاءالدین خرمشاهی، مترجم شیعه امامی مذهب در ترجمه این آیه آورده است:

«و شفاعت نزد او سودی ندهد، مگر درباره کسی که برای او اجازه دهد، تا چون هراس از دلهای ایشان برطرف شود، گویند پروردگارتان چه گفت؟ گویند حق، و او بلندمرتبه بزرگ است‌»

محتوا

مکارم شیرازی از مفسران شیعه گزارش می‌کند: آیه موردبحث درباره شفاعت چنین می‌گوید: «هیچ شفاعتی نزد او جز برای کسانی که اذن داده سودی ندارد، (در آن روز همه در اضطرابند) تا زمانی که اضطراب از دل‌های آنها زایل گردد (و فرمان از ناحیه او صادر شود، در این هنگام مجرمان به شفیعان) می‌گویند: پروردگارتان چه دستوری داده؟ می‌گویند: حق را (بیان کرد و اجازه شفاعت دربارهٔ مستحقان داد) و او است بلند مقام و بزرگ مرتبه.» براساس متن آیه شفیعان در روز قیامت تنها با اذن و اجازه الهی از گناه‌کاران و مستحقان شفاعت می‌کنند. چراکه هیچ شفاعتی بدون اذن خداوند صورت نمی‌گیرد و بدون آن فایده‌ای ندارد. به گزارش مکارم، در اینکه منظور از «شفاعت» در اینجا شفاعت در دنیاست یا آخرت؟ هر دو محتمل است، ولی جمله‌های بعدی نشان می‌دهد که نظر آیه به شفاعت آخرت می‌باشد.

شأن نزول و ترتیب

به گزارش فرهنگ‌نامه علوم قرآن، سوره سبأ، سی و چهارمین سوره قرآن است. این سوره را در ترتیب نزول، پنجاه و هشتمین سوره نازل شده بر پیامبر اسلام دانسته‌اند که پس از سوره لقمان و پیش از سوره زمر نازل شد. از مجموع آیات این سوره، دو آیه (آیات ۶ و ۷) از آن را مدنی و الباقی را مکی دانسته‌اند. در سوره سبأ، یک آیه ناسخ یا منسوخ گزارش کرده‌اند.

پانویس

منابع

• خرمشاهی، بهاءالدین (۱۳۹۳). ترجمه قرآن کریم استاد خرمشاهی (به فارسی-عربی). قم: موسسه تبیان.نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
• دفتر تبلیغات اسلامی (۱۳۸۸). فرهنگ‌نامه علوم قرآن. تهران: دفتر تبلیغات اسلامی.
• رازی، محمد بن عمر (۱۴۲۰). مفاتیح الغیب، تفسیر کبیر. سوم (به عربی). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
• گمشادزهی، محمدگل (۱۳۹۴). ترجمه معانی قرآن کریم. به کوشش کتابخانه عقیده. مجموعه موحدین.
• طباطبایی، محمدحسین (۱۳۹۵). ترجمه تفسیر المیزان. ترجمهٔ سید محمدباقر موسوی همدانی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
• مکارم شیرازی، ناصر (۱۳۷۴). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب اسلامیه.