ابوجعفر محمد بن جریر بن یزید طبری، (عربی: محمد بن جرير بن يزيد، آوانگاری: Muḥammad ibn Jarīr ibn Yazīd) از مورخان، مفسران و فقیهان برجسته سدههای سوم و چهارم هجری بود. او که در علوم تفسیر، حدیث و فقه تسلط داشت، آثار ماندگاری همچون تاریخ طبری و تفسیر کبیر را نگاشت و به صراحت لهجه و آزاداندیشی در بیان دیدگاههای علمی شهرت داشت.
محمد بن جریر بن یزید طبری در سال ۲۲۴ قمری در شهر آمل زاده شد. او از دانشمندان مشهور زمان خود بود و در علوم گوناگون دینی جایگاه والایی داشت. محمد بن جریر بن طبری مورخ مسلمان و از اهالی آمل در طبرستان بود. منابع او را یکی از برجستهترین شخصیتهای عصر طلایی اسلامی دانستند. او بهخاطر آثار تاریخی و تخصصش در تفسیر قرآن شناخته شده است.[۱] از او آثاری در موضوعات تاریخ جهان، شعر، فرهنگنویسی، دستور زبان، اخلاق، ریاضیات و پزشکی گزارش شده است.[۱][۲] مذهب طبری را شافعی دانستهاند[۳] اما کمی بعد، مذهب مورد نظر خود را تاسیس کرد که به فقه جریری مشهور شد.[۴]
طبری فردی مجتهد، صریحاللهجه و دارای استقلال فکری بود و آنچه را صحیح میدانست، بیپروا بیان میکرد. این رویکرد سبب ایجاد دشمنانی برای او در میان عامه مردم و به ویژه حنبلیان بغداد شد. یکی از دلایل این خصومت، کتاب او درباره اختلاف فقیهان بود که در آن از احمد بن حنبل یادی نکرد. هنگامی که علت این کار را جویا شدند، پاسخ داد که وی فقیه نبوده و تنها محدث بوده است. حنابله به این دلیل او را به الحاد متهم کردند، اما طبری به دلیل زهد و بیرغبتی به شهرت، به مخالفتهای آنان اعتنایی نداشت و با درآمد اندک باغ پدری در آمل زندگی میکرد. پس از مرگ او، به دلیل ممانعت حنابله از دفن در قبرستان مسلمانان، وی شبانه در خانهاش به خاک سپرده شد.[۵]
طبری آثار متعددی تالیف کرده که مهمترین آنها تاریخ طبری و تفسیر کبیر است. از دیگر آثار او کتابی با عنوان الولایة درباره طرق حدیث غدیر بود که در دو جلد تألیف شد. گفته شده است که ذهبی پس از دست یافتن به این کتاب، از کثرت اسناد و طرق حدیث غدیر در آن شگفتزده شده است.[۷]
پانویس
ارجاعات
↑ ۱٫۰۱٫۱Lindsay Jones (ed.), Encyclopedia of religion, volume 13, Macmillan Reference USA, 2005, p. 8943