آیه ۲۲ سوره ابراهیم
| مشخصات قرآنی | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| نام سوره | ابراهیم | ||||
| تعداد آیات سوره | ۵۲ | ||||
| شماره آیه | ۲۲ | ||||
| شماره جزء | ۱۳ | ||||
| شماره حزب | ۵۲ | ||||
| اطلاعات دیگر | |||||
|
|
||||
آیه ۲۲ سوره ابراهیم بیست و دومین آیه از چهاردهمین سوره قرآن است. این آیه را مکی دانستهاند. اشاره آیه به سخنان شیطان به پیروانش در روز قیامت است.
متن
متن آیه را فخر رازی، از مفسران سنی مذهب و محمدحسین طباطبایی، مفسر شیعه، چنین گزارش کردهاند:[۱][۲]
وَقَالَ الشَّيْطَانُ لَمَّا قُضِيَ الْأَمْرُ إِنَّ اللَّهَ وَعَدَكُمْ وَعْدَ الْحَقِّ وَوَعَدْتُكُمْ فَأَخْلَفْتُكُمْ ۖ وَمَا كَانَ لِيَ عَلَيْكُمْ مِنْ سُلْطَانٍ إِلَّا أَنْ دَعَوْتُكُمْ فَاسْتَجَبْتُمْ لِي ۖ فَلَا تَلُومُونِي وَلُومُوا أَنْفُسَكُمْ ۖ مَا أَنَا بِمُصْرِخِكُمْ وَمَا أَنْتُمْ بِمُصْرِخِيَّ ۖ إِنِّي كَفَرْتُ بِمَا أَشْرَكْتُمُونِ مِنْ قَبْلُ ۗ إِنَّ الظَّالِمِينَ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ
ترجمه
محمدگل گمشادزهی، مترجم سنی حنفی مذهب در ترجمه آیه آورده است:[۳]
«و هنگاميکه کار به پايان رسید (و کار از کار گذشت) شيطان ميگويد: خداوند به شما وعدۀ راستين داد و من به شما وعده دادم و با شما خلاف وعده کردم و من هيچ سلطهاي بر شما نداشتم جز اينکه شما را دعوت نمودم و شما هم دعوتم را پذيرفتيد پس مرا سرزنش مکنيد و خودتان را سرزنش نماييد، نه به من فرياد شما ميرسم و نه شما به فرياد من ميرسيد، بيگمان به اينکه پيش از اين شما مرا شريک خدا ميدانستيد کافرم بيگمان ستمکاران عذاب دردناکي دارند»
بهاءالدین خرمشاهی، مترجم شیعه امامی مذهب در ترجمه این آیه آورده است:[۴]
«و چون کار یکسویه شود، شیطان گوید خداوند به شما وعده راست و درستی داده بود، ولی من به شما وعدهای دادم و [در معامله] با شما خلاف کردم، و مرا بر شما دستی نبود، جز اینکه شما را [به بیراهه] دعوت کردم و شما دعوت مرا پذیرفتید، پس مرا ملامت مکنید و خودتان را ملامت کنید، من فریادرس شما نیستم و شما هم فریادرس من نیستید، پیشتر هم که مرا [در کار خداوند] شریک میانگاشتید، منکر بودم، عذاب دردناک نصیب ستمگران است»
محتوا
مکارم شیرازی از مفسران شیعه گزارش میکند: این آیه سخنان شیطان به پیروانش را چنین بازگو کرده است: «و شیطان هنگامی که کار تمام میشود میگوید خداوند به شما وعده حق داد و من هم به شما وعده (باطل) دادم و تخلف کردم، من بر شما تسلطی نداشتم جز اینکه دعوتتان کردم و شما پذیرفتید، بنابراین مرا سرزنش نکنید، خود را سرزنش کنید، نه من فریادرس شما هستم و نه شما فریادرس من، من نسبت به شرک شما دربارهٔ خود که از قبل داشتید (و اطاعت مرا همردیف اطاعت خدا قرار دادید) بیزار و کافرم، مسلماً ستمکاران عذاب دردناکی دارند.» به گزارش مکارم، در روز قیامت شیطان پس از اینکه حسابرسی مردم انجام گرفت، رو به پیروانش میگوید: «خدا به شما وعده داد و من نیز وعده دادم. ولی بر شما تسلطی نداشتم و تنها کار من دعوت شما بود. شما با میل و اراده خودتان دعوت مرا پذیرفتید. لذا مرا سرزنش نکنید و بلکه خود را سرزنش کنید. سپس او از پیروانش اعلام بیزاری میکند و به آنها میگوید: «بدانید که عذاب ستمکاران عذابی دردناک و شدید است.» به گفته مکارم، منظور از شریک قرار دادن شیطان در آیه فوق «شرک اطاعت است نه شرک عبادت».[۵]
شأن نزول و ترتیب
به گزارش فرهنگنامه علوم قرآن، سوره ابراهیم، چهاردهمین سوره قرآن است. این سوره را در ترتیب نزول، هفتاد و دومین سوره نازل شده بر پیامبر اسلام دانستهاند که پس از سوره نوح و پیش از سوره انبیاء نازل شد. از مجموع آیات این سوره، دو آیه (آیات ۲۸ و ۲۹) از آن را مدنی و الباقی را مکی دانستهاند.[۶]
پانویس
ارجاعات
- ↑ رازی، تفسیر کبیر، ۱۹: ۸۴.
- ↑ طباطبایی، تفسیر المیزان، ۱۲: ۵۲.
- ↑ گمشادزهی، ترجمه معانی قرآن کریم، ۲۵۸.
- ↑ خرمشاهی، ترجمه خرمشاهی، ۲۵۸.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۰: ۳۲۵-۳۲۸.
- ↑ دفتر تبلیغات اسلامی، «سوره ابراهیم»، فرهنگنامه علوم قرآن، ۲۷۴۲.
منابع
- خرمشاهی، بهاءالدین (۱۳۹۳). ترجمه قرآن کریم استاد خرمشاهی (به فارسی-عربی). قم: موسسه تبیان.
- دفتر تبلیغات اسلامی (۱۳۸۸). فرهنگنامه علوم قرآن. تهران: دفتر تبلیغات اسلامی.
- رازی، محمد بن عمر (۱۴۲۰). مفاتیح الغیب، تفسیر کبیر. سوم (به عربی). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
- گمشادزهی، محمدگل (۱۳۹۴). ترجمه معانی قرآن کریم. به کوشش کتابخانه عقیده. مجموعه موحدین.
- طباطبایی، محمدحسین (۱۳۹۵). ترجمه تفسیر المیزان. ترجمهٔ سید محمدباقر موسوی همدانی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
- مکارم شیرازی، ناصر (۱۳۷۴). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب اسلامیه.
