آیه ۲۵ سوره یوسف

آیه ۲۵ سوره یوسف

مشخصات قرآنی
نام سوره	یوسف
تعداد آیات سوره	۱۱۱
شماره آیه	۲۵
شماره جزء	۱۲
شماره حزب	۴۸
اطلاعات دیگر
{{{page}}} آیه قبل	آیه بعد {{{page}}}

آیه ۲۵ سوره یوسف بیست و پنجمین آیه از دوازدهمین سوره قرآن است و از آیات مکی آن به‌شمار می‌آید. آیه به ادامه داستان یوسف و زلیخا اشاره دارد که یوسف به هنگام فرار از اتاق و نقشه زلیخا با همسر او (عزیز مصر) روبرو شد.

متن

متن آیه را فخر رازی، از مفسران سنی مذهب و محمدحسین طباطبایی، مفسر شیعه، چنین گزارش کرده‌اند:

 وَاسْتَبَقَا الْبَابَ وَقَدَّتْ قَمِيصَهُ مِنْ دُبُرٍ وَأَلْفَيَا سَيِّدَهَا لَدَى الْبَابِ ۚ قَالَتْ مَا جَزَاءُ مَنْ أَرَادَ بِأَهْلِكَ سُوءًا إِلَّا أَنْ يُسْجَنَ أَوْ عَذَابٌ أَلِيمٌ  

ترجمه

محمدگل گمشادزهی، مترجم سنی حنفی مذهب در ترجمه آیه آورده است:

«و با همديگر به‌سوی درشتافتند و آن زن پيراهن يوسف را از پشت پاره کرد شوهرش را دم در دريافت (زن به شوهر خود) گفت: سزاي کسي که نسبت به همسرت قصد انجام کار زشت کند چيست جز اين که يا زنداين گردد يا عذابي دردناک ببيند؟»

بهاءالدین خرمشاهی، مترجم شیعه امامی مذهب در ترجمه این آیه آورده است:

«و [سپس‌] هر دو به سوی در شتافتند و آن زن پیراهن او را از پشت درید، و [ناگهان‌] شوهر او را نزدیک در یافتند [زلیخا، مکارانه‌] گفت جزای کسی که به زن تو نظر بد داشته باشد چیست غیر از اینکه زندانی شود، یا عذابی دردناک [بچشد]؟»

محتوا

مکارم شیرازی از مفسران شیعه گزارش می‌کند: آیه صحنه فرار یوسف از اتاق زلیخا را اینگونه به تصویر کشیده است: «و هر دو بسوی در دویدند در حالی که همسر عزیز، یوسف را تعقیب می‌کرد و پیراهن او را از پشت پاره کرد و در این هنگام آقای آن زن را دم در یافتند! آن زن گفت: کیفر کسی که نسبت به اهل تو اراده خیانت کند جز زندان یا عذاب دردناک چه خواهد بود؟!.» به گزارش مکارم، پس از اینکه همسر عزیز مصر با مخالفت سرسختانه و شدید یوسف مواجه شد، از او ناامید شد و یوسف نیز قصد دور شدن از آن مکان را کرد. هنگامیکه به سمت در دوید تا از آنجا خارج شود، زلیخا به دنبال او دوید تا مانع خروج او شود. لذا لباس او را از پشت گرفت و به عقب کشید. اما لباس از طول آن پاره شد. در آن لحظه که در اتاق باز شد، آن دو با عزیز مصر که پشت در بود، روبرو شدند و زلیخا برای اینکه خود را تبرئه کند و بی‌گناه جلوه دهد، به او گفت که مجازات کسی که به خانواده‌ات قصد سوء و خیانت داشته زندان و عذابی دردناک است. به گفته مکارم، «استباق» در لغت به معنی سبقت گرفتن دو یا چند نفر از یکدیگر است و «قد» به معنی پاره شده از طرف طول است. «الفیت» (از ماده الفاء) به معنی یافتن ناگهانی است و تعبیر از شوهر به «سیّد» به طوری که بعضی از مفسران گفته‌اند طبق عرف و عادت مردم مصر بوده که زن‌ها شوهر خود را «سیّد» خطاب می‌کردند؛ چنانکه در فارسی امروز هم زنان از همسر خود تعبیر به «آقا» می‌کنند. به باور مکارم، نکته قابل توجه دیگر اینست که همسر عزیز مصر، هرگز نگفت یوسف قصد سویی درباره من داشته بلکه درباره میزان مجازات او با عزیز مصر صحبت کرد، آن چنان‌که گویی اصل مسئله مسلم است و سخن از میزان کیفر و چگونگی مجازات او است. این تعبیر حساب شده در آن لحظه‌ای که می‌بایست آن زن دست و پای خود را گم کند، نشانه شدت حیله‌گری او است.

شأن نزول و ترتیب

به گزارش فرهنگ‌نامه علوم قرآن، سوره یوسف، دوازدهمین سوره قرآن است. این سوره را در ترتیب نزول، پنجاه و سومین سوره نازل شده بر پیامبر اسلام دانسته‌اند که پس از سوره هود و پیش از سوره حجر نازل شد. از مجموع آیات این سوره، چهار آیه (آیات ۱، ۲، ۳ و ۷) از آن را مدنی و الباقی را مکی دانسته‌اند.

پانویس

منابع

• خرمشاهی، بهاءالدین (۱۳۹۳). ترجمه قرآن کریم استاد خرمشاهی (به فارسی-عربی). قم: موسسه تبیان.نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
• دفتر تبلیغات اسلامی (۱۳۸۸). فرهنگ‌نامه علوم قرآن. تهران: دفتر تبلیغات اسلامی.
• رازی، محمد بن عمر (۱۴۲۰). مفاتیح الغیب، تفسیر کبیر. سوم (به عربی). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
• گمشادزهی، محمدگل (۱۳۹۴). ترجمه معانی قرآن کریم. به کوشش کتابخانه عقیده. مجموعه موحدین.
• طباطبایی، محمدحسین (۱۳۹۵). ترجمه تفسیر المیزان. ترجمهٔ سید محمدباقر موسوی همدانی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
• مکارم شیرازی، ناصر (۱۳۷۴). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب اسلامیه.