آیه ۲۴ سوره یوسف

آیه ۲۴ سوره یوسف

مشخصات قرآنی
نام سوره	یوسف
تعداد آیات سوره	۱۱۱
شماره آیه	۲۴
شماره جزء	۱۲
شماره حزب	۴۸
اطلاعات دیگر
{{{page}}} آیه قبل	آیه بعد {{{page}}}

آیه ۲۴ سوره یوسف بیست و چهارمین آیه از دوازدهمین سوره قرآن است و از آیات مکی آن به‌شمار می‌آید. آیه به ادامه داستان یوسف و زلیخا اشاره دارد.

متن

متن آیه را فخر رازی، از مفسران سنی مذهب و محمدحسین طباطبایی، مفسر شیعه، چنین گزارش کرده‌اند:

 وَلَقَدْ هَمَّتْ بِهِ ۖ وَهَمَّ بِهَا لَوْلَا أَنْ رَأَىٰ بُرْهَانَ رَبِّهِ ۚ كَذَٰلِكَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوءَ وَالْفَحْشَاءَ ۚ إِنَّهُ مِنْ عِبَادِنَا الْمُخْلَصِينَ  

ترجمه

محمدگل گمشادزهی، مترجم سنی حنفی مذهب در ترجمه آیه آورده است:

«و به راستي آن زن قصد (زدنِ) يوسف کرد و يوسف (نيز) قصد (انتقام گرفن از) او نمود اما برهان پروردگارش را ديد ما چنين کرديم تا بدي و ناشايستي را از او دور سازيم، چرا که او از بندگان پاکيزه و برگزيدۀ ما بود»

بهاءالدین خرمشاهی، مترجم شیعه امامی مذهب در ترجمه این آیه آورده است:

«و آن زن آهنگ او [یوسف‌] کرد و او نیز اگر برهان پروردگارش را ندیده بود، آهنگ آن زن می‌کرد، اینگونه [کردیم‌] تا نابکاری و ناشایستی را از او بگردانیم، چرا که از بندگان اخلاص یافته ماست‌»

محتوا

مکارم شیرازی از مفسران شیعه گزارش می‌کند: آیه به ادامه داستان یوسف و زلیخا و تلاش یوسف برای فرار از نقشه‌ای که همسر عزیز مصر برایش کشیده بود چنین اشاره کرده است: «آن زن قصد او را کرد و او نیز –اگر برهان پروردگار را نمی‌دید– قصد وی را می‌نمود، اینچنین کردیم تا بدی و فحشاء را از او دور سازیم. چرا که او از بندگان مخلص ما بود.» به گزارش مکارم، قرآن در این آیه به حساس‌ترین وضع در آن صحنه اشاره دارد و با تعبیر پرمعنایی به قصد و تصمیم هر دوی آنها (یوسف و همسر عزیز مصر) پرداخته است. سپس مکارم می‌نویسد: «در معنی این جمله در میان مفسران گفتگوی بسیار است که خلاصه آن را در سه تفسیر می‌آوریم: ۱. همسر عزیز تصمیم بر کامجویی از یوسف داشت و نهایت کوشش خود را در این راه به کار برد، یوسف هم به مقتضای طبع بشری و اینکه جوانی نوخواسته بود و هنوز همسری نداشت و در برابر هیجان‌انگیزترین صحنه‌های جنسی قرار گرفته بود. چنین تصمیمی را می‌گرفت؛ هر گاه برهان پروردگار یعنی روح ایمان و تقوا و تربیت نفس و بالآخره مقام «عصمت» در این وسط حائل نمی‌شد. ۲. تصمیم همسر عزیز مصر و یوسف، هیچ‌کدام مربوط به کامجویی جنسی نبود، بلکه تصمیم بر حمله و زدن یکدیگر بود، همسر عزیز به خاطر اینکه در عشق شکست خورده بود و روح انتقام‌جویی در وی پدید آمده بود و یوسف به خاطر دفاع از خویشتن و تسلیم نشدن در برابر تحمیل آن زن. ۳. بدون شک، یوسف جوانی بود با تمام احساسات جوانی. طبیعی است که هر گاه چنین انسانی در برابر صحنه‌های فوق‌العاده هیجان انگیز قرار گیرد، طوفانی در درون او بر پا می‌شود و غریزه و عقل به مبارزه با یکدیگر برمی‌خیزند. قرآن در اینجا نیز به این لحظه اشاره دارد و کشمکش درونی یوسف (میان غریزه و عقل) را به تصویر کشیده است که در نهایت نیروی ایمان و عقل او بر غریزه و احساس غالب شد. به گفته مکارم، اشاره به این نکته به این جهت است که کسی گمان نکند اگر یوسف توانست خود را از این پرتگاه برهاند، کار ساده‌ای انجام داده است. چرا که عوامل گناه و هیجان در وجود او، ضعیف بود، نه هرگز، او نیز برای حفظ پاکی خویش در این لحظه حساس دست به شدیدترین مبارزه و جهاد با نفس زد.»

شأن نزول و ترتیب

به گزارش فرهنگ‌نامه علوم قرآن، سوره یوسف، دوازدهمین سوره قرآن است. این سوره را در ترتیب نزول، پنجاه و سومین سوره نازل شده بر پیامبر اسلام دانسته‌اند که پس از سوره هود و پیش از سوره حجر نازل شد. از مجموع آیات این سوره، چهار آیه (آیات ۱، ۲، ۳ و ۷) از آن را مدنی و الباقی را مکی دانسته‌اند.

پانویس

منابع

• خرمشاهی، بهاءالدین (۱۳۹۳). ترجمه قرآن کریم استاد خرمشاهی (به فارسی-عربی). قم: موسسه تبیان.نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
• دفتر تبلیغات اسلامی (۱۳۸۸). فرهنگ‌نامه علوم قرآن. تهران: دفتر تبلیغات اسلامی.
• رازی، محمد بن عمر (۱۴۲۰). مفاتیح الغیب، تفسیر کبیر. سوم (به عربی). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
• گمشادزهی، محمدگل (۱۳۹۴). ترجمه معانی قرآن کریم. به کوشش کتابخانه عقیده. مجموعه موحدین.
• طباطبایی، محمدحسین (۱۳۹۵). ترجمه تفسیر المیزان. ترجمهٔ سید محمدباقر موسوی همدانی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
• مکارم شیرازی، ناصر (۱۳۷۴). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب اسلامیه.