آیه ۲۳ سوره یوسف

آیه ۲۳ سوره یوسف

مشخصات قرآنی
نام سوره	یوسف
تعداد آیات سوره	۱۱۱
شماره آیه	۲۳
شماره جزء	۱۲
شماره حزب	۴۸
اطلاعات دیگر
{{{page}}} آیه قبل	آیه بعد {{{page}}}

آیه ۲۳ سوره یوسف بیست و سومین آیه از دوازدهمین سوره قرآن است و از آیات مکی آن به‌شمار می‌آید. در آیه به درخواست نامشروع همسر عزیز مصر به یوسف و پاسخ او اشاره شده است.

متن

متن آیه را فخر رازی، از مفسران سنی مذهب و محمدحسین طباطبایی، مفسر شیعه، چنین گزارش کرده‌اند:

 وَرَاوَدَتْهُ الَّتِي هُوَ فِي بَيْتِهَا عَنْ نَفْسِهِ وَغَلَّقَتِ الْأَبْوَابَ وَقَالَتْ هَيْتَ لَكَ ۚ قَالَ مَعَاذَ اللَّهِ ۖ إِنَّهُ رَبِّي أَحْسَنَ مَثْوَايَ ۖ إِنَّهُ لَا يُفْلِحُ الظَّالِمُونَ  

ترجمه

محمدگل گمشادزهی، مترجم سنی حنفی مذهب در ترجمه آیه آورده است:

«و زني که يوسف در خانه‌اش بود مکّارانه خواست تا او را از (پاکدامني) خود به در کند، و درها را بست و گفت: بيا جلو، و دست به کار شو يوسف گفت: به خداوند پناه مي‌برم و او (= عزيز مصر) سرور من است، مرا گرامي داشته است، بي‌گمان ستمکاران رستگار نمي‌گردند»

بهاءالدین خرمشاهی، مترجم شیعه امامی مذهب در ترجمه این آیه آورده است:

«و زنی که او [یوسف‌] در خانه‌اش بود، از او کام خواست، و [یک روز، همه‌] درها را بست و [به یوسف‌] گفت بیا پیش من [یوسف‌] گفت پناه بر خدا، او [شوهرت‌] سرور من است و به من منزلتی نیکو داده است، آری ستمکاران رستگار نمی‌شوند»

محتوا

مکارم شیرازی از مفسران شیعه گزارش می‌کند: آیه موردبحث به بخش جدیدی از زندگی یوسف اینگونه اشاره دارد و چنین می‌گوید: «و آن زن که یوسف در خانه او بود از او تمنای کامجویی کرد و درها را بست و گفت بشتاب بسوی آنچه برای تو مهیاست! (یوسف) گفت پناه می‌برم بخدا، او (عزیز مصر) صاحب نعمت من است، مقام مرا گرامی داشته؛ مسلماً ظالمان رستگار نمی‌شوند.» به گزارش مکارم، قرآن در ادامه شرح زندگی یوسف به صحنه‌ای اشاره دارد که همسر عزیز مصر به خاطر محبت و عشق فراوانی که نسبت به یوسف داشت، از او طلب کامجویی و ارتباطی نامشروع کرد که با پاسخ منفی یوسف مواجه شد. به گفته مکارم، جمله «راودته» از ماده «مراوده» در اصل به معنی جستجوی مرتع و چراگاه است و همچنین به میل سرمه‌دان که آهسته سرمه را با آن به چشم می‌کشند «مِروَد» گفته می‌شود و سپس به هر کاری که با مدارا و ملایمت طلب شود، اطلاق شده است. به باور مکارم، این تعبیر اشاره به این نکته است که همسر عزیز برای رسیدن به منظور خود به اصطلاح از طریق مسالمت‌آمیز و خالی از هر گونه تهدید با نهایت ملایمت و اظهار محبت از یوسف دعوت کرد. اما یوسف با قاطعیت خواسته او را رد کرد و به او فهماند که هرگز در برابر او تسلیم نخواهد شد. مکارم در ادامه می‌نویسد: «درباره اینکه منظور از «ربّ» در آیه کیست؟ در میان مفسران گفتگوی بسیار است، اکثر مفسران چنان‌که طبرسی در مجمع البیان و نویسنده المنار در المنار می‌گوید «ربّ» را به معنی وسیع کلمه گرفته‌اند و گفته‌اند منظور از آن «عزیز مصر» است که در احترام و اکرام یوسف، فرو گذار نمی‌کرد و از همان آغاز کار سفارش یوسف را با جمله «أَکْرِمِی مَثْواهُ‌» به همسرش نمود. همچنین گمان اینکه کلمه «ربّ» در این معنی به کار نمی‌رود، کاملاً اشتباه است، زیرا در همین سوره چندین بار کلمه «ربّ» به غیر از خدا، اطلاق شده است، گاهی از زبان یوسف و گاهی از زبان غیر یوسف.»

شأن نزول و ترتیب

به گزارش فرهنگ‌نامه علوم قرآن، سوره یوسف، دوازدهمین سوره قرآن است. این سوره را در ترتیب نزول، پنجاه و سومین سوره نازل شده بر پیامبر اسلام دانسته‌اند که پس از سوره هود و پیش از سوره حجر نازل شد. از مجموع آیات این سوره، چهار آیه (آیات ۱، ۲، ۳ و ۷) از آن را مدنی و الباقی را مکی دانسته‌اند.

پانویس

منابع

• خرمشاهی، بهاءالدین (۱۳۹۳). ترجمه قرآن کریم استاد خرمشاهی (به فارسی-عربی). قم: موسسه تبیان.نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
• دفتر تبلیغات اسلامی (۱۳۸۸). فرهنگ‌نامه علوم قرآن. تهران: دفتر تبلیغات اسلامی.
• رازی، محمد بن عمر (۱۴۲۰). مفاتیح الغیب، تفسیر کبیر. سوم (به عربی). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
• گمشادزهی، محمدگل (۱۳۹۴). ترجمه معانی قرآن کریم. به کوشش کتابخانه عقیده. مجموعه موحدین.
• طباطبایی، محمدحسین (۱۳۹۵). ترجمه تفسیر المیزان. ترجمهٔ سید محمدباقر موسوی همدانی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
• مکارم شیرازی، ناصر (۱۳۷۴). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب اسلامیه.